I SA/Po 409/26

Dnia 22 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) Sędziowie: WSA Katarzyna Wolna-Kubicka WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 23 czerwca 2025 r. po rozpatrzeniu zażalenia z 12 maja 2025 r. na postanowienie Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w P. z 11 kwietnia 2025 r. nr [...] ([...]), w części II postanowienia, dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia – na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a." W uzasadnieniu organ wskazał, że Naczelnik P. Urzędu Skarbowego prowadzi wobec W. N. (dalej – strona, skarżący) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P.. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z 25 października 2022 r. [...] dokonał zajęcia świadczenia skarżącego z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziale w P.. Pismem z 21 listopada 2022 r. skarżący złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną. Podniósł, że w związku z wpisem hipoteki na jego nieruchomości, zapisanej w księdze wieczystej [...], zastosowanie dwóch środków egzekucyjnych stanowi naruszenie prawa. Postanowieniem z 27 marca 2023 r. nr [...] Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w P. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe orzeczenie zostało uchylone i przekazane do ponownego rozpoznania postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 29 maja 2023 r. nr [...] Postanowieniem z 11 kwietnia 2025 r. nr [...] Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w P.: - umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] i od [...] do nr [...] oraz - odmówił umorzenia postępowanie egzekucyjne prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu 2 maja 2025 r. (w trybie art. 44 k.p.a.). W dniu 5 maja 2025 r. korespondencja została wydana stronie osobiście przez pracownika Placówki Pocztowej w [...]. Pismem z 12 maja 2025 r. (nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu) skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w P. z 11 kwietnia 2025 r. nr [...] Organ II instancji uznał zażalenie za niezasadne. Organ ten wskazał, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Jak wynika z art. 42 § 1 k.p.a.: § 1. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. § 2. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. § 3. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W myśl art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Gdy nie doszło do doręczania korespondencji na podstawie art. 42 i art. 43 k.p.a., zastosowanie znajduje tryb przewidziany w art. 44 k.p.a. (tzw. fikcja doręczenia). Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43: - operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; - pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Organ wskazał, że w niniejszym przypadku skarżący nie odebrał przesyłki osobiście. Nie miała również miejsca sytuacja opisana w art. 42 i art. 43 k.p.a. Wobec tego organ skorzystał z możliwości doręczenia mu korespondencji w trybie art. 44 k.p.a. W tym celu awizował pismo 18 kwietnia 2025 r. na okres 7 dni, a następnie ponownie - w dniu 28 kwietnia 2025 r. Organ wskazał, że pismo uznaje się doręczone w trybie art. 44 k.p.a. z upływem 14 dni od terminu pierwszego awizo. Postanowienie Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w P. z 11 kwietnia 2025 r. nr [...] było awizowane po raz pierwszy 18 kwietnia 2025 r. Zatem bieg terminu 14 dni należy liczyć od tego dnia. Liczony w ten sposób termin upłynął dnia 2 maja 2025 r. i tę datę należy przyjąć jako dzień doręczenia skarżącemu zaskarżonego postanowienia. Bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje fakt, że w dniu 5 maja 2025 r. pismo zostało skarżącemu wydane przez pracownika Placówki Pocztowej w [...]. Skutek doręczenia wystąpił bowiem wcześniej (tj. dnia 2 maja 2025 r.); nie mogło bowiem dojść do powtórnego doręczenia skarżącemu (tj. do rąk własnych) przedmiotowej korespondencji. W myśl art. 59 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie odmowy umorzenia postępowania służy zobowiązanemu zażalenie. Korzystając z powyższego uprawnienia skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w P. z 11 kwietnia 2025 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia, liczony od dnia następnego po dniu doręczenia stronie tego postanowienia, upływał dnia 9 maja 2025 r. Tymczasem, zażalenie zostało wniesione przez stronę dopiero dnia 12 maja 2025 r. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, po upływie terminu do wniesienia zażalenia postanowienie organu pierwszej instancji staje się ostateczne, a wniesione zażalenie jest z mocy prawa bezskuteczne i to bez względu na przyczyny spóźnienia. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie ww. terminu (wyrok NSA z 24 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2402/10). W sytuacji, gdy zażalenie strony zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, organ odwoławczy nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia ww. środka zaskarżenia, co wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej zawartej w art. 134 k.p.a. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie jest wobec tego zależne od swobodnego uznania organu odwoławczego. Ewentualne merytoryczne rozpatrzenie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Skutkowałoby stwierdzeniem nieważności postanowienia organu odwoławczego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 k.p.a., ze względu na rażące naruszenie zasady trwałości ostatecznych rozstrzygnięć. Dodać należy, że w treści zaskarżonego postanowienia organ pierwszej instancji umieścił prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia ewentualnego zażalenia. Ponadto, skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na podstawie art. 58 k.p.a. Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Na podstawie art. 144 k.p.a. powyższy przepis znajduje zastosowanie również w przypadku zażaleń. W związku z powyższym, organ II instancji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego zażalenia na postanowienie Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w P. z 11 kwietnia 2025 r., nr [...], w części II postanowienia, dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] W skardze do WSA w Poznaniu podniesiono, że zażalenie zostało złożone w terminie. Postanowienie organu I instancji skarżący odebrał osobiście w dniu 5 maja 2025 r. Skarżący stwierdził, że w dniu 2 maja 2025 r. nie mogło dojść do doręczenia przesyłki, gdyż przedmiotowy urząd pocztowy był nieczynny. Organ wniósł o oddalenie skargi. WSA w Poznaniu rozważył, co następuje : Skarga polegała oddaleniu. Naczelnik P. Urzędu Skarbowego prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P.. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z 25 października 2022 r. [...] dokonał zajęcia świadczenia skarżącego z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziale w P.. Pismem z 21 listopada 2022 r. skarżący złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną. Podniósł, że w związku z wpisem hipoteki na jego nieruchomości, zapisanej w księdze wieczystej [...], zastosowanie dwóch środków egzekucyjnych stanowi naruszenie prawa. Postanowieniem z 11 kwietnia 2025 r. nr [...] Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w P.: - umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] i od [...] do nr [...] oraz - odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] Postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie o terminie i trybie wniesienia zażalenia - k. [...] verte akt administracyjnych. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu 2 maja 2025 r. (w trybie art. 44 k.p.a.) – k. [...] akt administracyjnych. W dniu 5 maja 2025 r. korespondencja została wydana skarżącemu osobiście przez pracownika Placówki Pocztowej w [...] – k. [...] akt administracyjnych. Wskazać należy w tym miejscu, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Jak wynika natomiast z art. 42 § 1 k.p.a.: § 1. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. § 2. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. § 3. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W myśl art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Gdy nie doszło do doręczania korespondencji na podstawie art. 42 i art. 43 k.p.a., zastosowanie znajduje tryb przewidziany w art. 44 k.p.a. (tzw. fikcja doręczenia). Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43: - operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; - pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W niniejszym przypadku skarżący nie odebrał przesyłki osobiście. Nie miała również miejsca sytuacja opisana w art. 42 i art. 43 k.p.a. Wobec tego organ prawidłowo skorzystał z możliwości doręczenia stronie korespondencji w trybie art. 44 k.p.a. W tym celu awizował pismo 18 kwietnia 2025 r. na okres 7 dni, a następnie ponownie - w dniu 28 kwietnia 2025 r. - k. [...] akt administracyjnych. Jak stanowi przepis, pismo uznaje się doręczone w trybie art. 44 k.p.a. z upływem 14 dni od pierwszego awizo. Zdaniem Sądu organ II instancji zasadnie uznał wobec tego, że postanowienie Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w P. z 11 kwietnia 2025 r. nr [...] było awizowane po raz pierwszy 18 kwietnia 2025 r. Zatem bieg terminu 14 dni należy liczyć od tego dnia. Liczony w ten sposób termin upłynął 2 maja 2025 r. i tę datę należy przyjąć jako dzień doręczenia skarżącemu zaskarżonego postanowienia. Organ II instancji trafnie przy tym stwierdził zdaniem Sadu, że bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje fakt, iż w dniu 5 maja 2025 r. pismo zostało skarżącemu wydane przez pracownika Placówki Pocztowej w [...]. Skutek doręczenia wystąpił bowiem wcześniej (tj. 2 maja 2025 r.), a tym samym nie mogło dojść do powtórnego doręczenia skarżącemu (do rąk własnych) przedmiotowej korespondencji. Doręczenie takie nie jest skuteczne i nie mogło wywoływać skutków prawnych m. in. w zakresie otwarcia biegu do wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia organu I instancji. W myśl art. 59 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie odmowy umorzenia postępowania służy zobowiązanemu zażalenie. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w P. z 11 kwietnia 2025 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia, liczony od dnia następnego po dniu doręczenia stronie tego postanowienia, upływał 9 maja 2025 r. Tymczasem, zażalenie zostało wniesione przez stronę dopiero 12 maja 2025 r. W takiej sytuacji organ odwoławczy musiał stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia ww. środka zaskarżenia, co wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej zawartej w art. 134 k.p.a. Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dodać należy, że w treści zaskarżonego postanowienia organ pierwszej instancji umieścił prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia ewentualnego zażalenia. Ponadto, skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na podstawie art. 58 k.p.a. W skardze do WSA w Poznaniu podniesiono, że w dniu 2 maja 2025 r. nie mogło dojść do doręczenia przesyłki, gdyż przedmiotowy urząd pocztowy był nieczynny. Skarżący nie wykazał jednak w jakikolwiek sposób, że w ten dzień poczta faktycznie była nieczynna. Nie był to dzień ustawowo wolny od pracy. Z tego względu skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a