I SA/Po 178/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku EG o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi EG na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn postanawia: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych.

Skarżąca EG pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Równocześnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, skarżąca nie zaznaczyła o ustanowienie którego pełnomocnika wnosi. W uzasadnieniu wniosku podała, że dysponuje bardzo skromnym dochodem w wysokości [...] netto i jest to jedyny jej dochód. Wnioskodawczyni wskazała, że w.w środki są w całości przeznaczane na bieżące wydatki, wśród których podstawową pozycję stanowi czynsz i opłata za energię elektryczną oraz zakup żywności. Skarżąca podała, że nie posiada żadnych oszczędności. Wnioskodawczyni oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i zięciem, skarżąca nie posiada domu, posiada mieszkanie o pow. [...] m2, nie posiada nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, dochód jej z tytułu renty wynosi [...]. Skarżąca podała, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania, w tym czynsz oraz koszty dostaw energii wynoszą ok. [...]. Resztę dostępnych środków przeznacza na zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości, inne okazjonalne zakupy. Na wezwania z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi podała, że jest rencistką, otrzymuje rentę w wysokości [...] miesięcznie, nie ma innych dochodów i nie składa zeznań rocznych podatkowych. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada lokat ani kart kredytowych. Skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami, gdyż jest wdową a dzieci są dorosłe i mają własne gospodarstwa domowe. Skarżąca podała, że nie posiada i nie użytkuje pojazdu mechanicznego. Wnioskodawczyni oświadczyła, że na fundusz remontowy zajmowanego przez nią lokalu wydaje [...], na ogrzewanie [...], na wodę [...], na gaz [...], na energię elektryczną [...], telefon [...], wyżywienie [...], środki czystości [...], leczenie i lekarstwa [...]. Skarżąca podała, że jeśli uda jej się w miesiącu coś zaoszczędzić to kupuje ubranie, czajnik, żelazko itp. rzeczy, które się zużywają. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej ani gospodarstwa rolnego, nie posiada dochodów z tytułu udziału w spółkach, radach nadzorczych, pełnienia funkcji w spółkach ani innych za wyjątkiem renty. Skarżąca podała, że jej dług wynika z faktu nie zgłoszenia nabycia spadku w Urzędzie Skarbowym, o którym to obowiązku nie wiedziała. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej radcy prawnego, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z oświadczeń skarżącej wynika, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, wnioskodawczyni jest wdową. Skarżąca ma [...] lat, pozostaje na rencie i utrzymuje się z kwoty w wysokości [...] netto, którą w całości przeznacza na koszty miesięcznego utrzymania. Z oświadczenia skarżącej wynika zatem, że nie ma środków pieniężnych na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Wnioskodawczyni nie posiada również oszczędności, które mogłyby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Ponadto z akt sprawy wynika, że nabyte przez skarżącą nieruchomości nie są w jej posiadaniu, lecz pozostałych spadkobierców, w konsekwencji czego wnioskodawczyni nie pobiera z nich żadnych dodatkowych dochodów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.