I SA/Po 132/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PH o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PH na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych.

Skarżący PH, reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest w związku małżeńskim i ma na utrzymaniu [...] synów. Wnioskodawca podał, że dzierżawi gospodarstwo rolne o pow. [...] ha i utrzymuje się z pomocy społecznej i z dochodów z gospodarstwa w wysokości ok. [...] rocznie. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, [...] synem, [...] synem i z [...] synem żony. Skarżący oświadczył, że nie posiada domu, mieszkania, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Małżonka wnioskodawcy posiada samochód osobowy marki F, rok prod. [...]. Skarżący podał, że syn małżonki otrzymuje alimenty w wysokości [...], skarżący z tytułu dzierżawy uzyskuje dochód w wysokości ok. [...], z pomocy opieki społecznej na dzieci otrzymują kwotę w wysokości [...]. Wnioskodawca wskazał, że stałe wydatki wynoszą: [...]. Do wniosku załączył kserokopie: decyzji Prezydenta z dnia [...] nr [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego na dzieci, decyzji Prezydenta z dnia [...] nr [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku, decyzji Prezydenta z dnia [...] nr [...] o przyznaniu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, decyzji Prezydenta z dnia [...] nr [...] o przyznaniu świadczenia wychowawczego, wyciąg z rachunku bankowego żony za okres [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że załącza PIT-37 oraz PIT-11 za [...], nie przedkłada PIT-37 za [...], gdyż nie osiągnął dochodów z działalności gospodarczej ani stosunku pracy. Wnioskodawca podał, że przedkłada zaświadczenie o dochodach żony za [...], w [...] małżonka nie osiągnęła dochodów z działalności gospodarczej ani stosunku pracy. Skarżący wyjaśnił, że nazwisko panieńskie żony to P i na wydrukach z banku nadal to nazwisko widnieje, pomimo że zgłoszono zmiany danych. Skarżący oświadczył, że jego rachunek bankowy w A jest w likwidacji. Wnioskodawca wyjaśnił, że na rachunkach bankowych żony widnieją wpłaty m.in. "za [...] z [...] w łącznej kwocie [...] i jest to zapłata za sprzedaż plonów kukurydzy, które były jeszcze inwestycją właścicieli gospodarstwa, t.j. J i AH i im zostały one przekazane. Skarżący podał, że wydzierżawił ziemię [...] więc już po zasiewach kukurydzy. Skarżący oświadczył, że on i jego żona nie posiadają udziałów w spółkach, jak również nie są w żaden sposób zaangażowani w działalność jakiejkolwiek spółki i nie osiągają dochodów z tego tytułu. Wnioskodawca podał, że jego żona jest wyłącznym właścicielem samochodu osobowego F, ropk prod. [...] o wartości rynkowej ok. [...]. Skarżący podał, że mieszkanie, w którym mieszka należy do JK, zamieszkałego w M. Skarżący oświadczył, że żona nie posiada żadnego innego majątku poza samochodem. Wnioskodawca oświadczył, że jedyne dochody poza świadczeniami socjalnymi pochodzą z dzierżawionej ziemi i przewiduje, że będą one wynosiły ok. [...] netto. Koszty utrzymania to: [...]. Do pisma załączył kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za [...], zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], z którego wynika, że dochód małżonki wyniósł [...] w okresie [...], harmonogram spłat rat, wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego żony. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z [...] małoletnimi dziećmi. Skarżący od [...] dzierżawi nieruchomość rolną o pow. [...], przewidywany dochód z tego gospodarstwa ma wynieść ok. [...]. Obecnie skarżący i jego rodzina korzystają z pomocy opieki społecznej. Uzyskiwane środki są w całości przeznaczane na miesięczne utrzymanie. Skarżący wykazał zatem, że nie ma środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Wnioskodawca nie ma również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.