I SA/Op 810/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 27 września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia za wrzesień 2005 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz zobowiązania w podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2005 r., postanawia zwolnić skarżącą od uiszczenia opłaty kancelaryjnej.

W dniu 9 maja 2014 r. skarżąca B. M. (dalej jako skarżąca) sporządziła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 30 kwietnia 2014 r. oddalającego jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 27 września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia za wrzesień 2005 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz zobowiązania w podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2005 r. Wcześniej postanowieniem z 31 stycznia 2014 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą od wpisu od skargi (taki zakres prawa pomocy wyznaczyła bowiem we wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonym 31 grudnia 2013 r.). Powyższe orzeczenie referendarza było wynikiem analizy informacji zawartych przez skarżącą w formularzu PPF, a także informacji przekazanych przez nią na piśmie sporządzonym 22 stycznia 2014 r., piśmie J. P. (byłego męża skarżącej) z 20 stycznia 2014 r. oraz danych wynikających z zawiadomienia o wysokości opłat za lokal mieszkalny, kserokopii faktury wystawionej za dostawę energii elektrycznej, kserokopii pisemnych pokwitowań odbioru świadczenia alimentacyjnego w kwocie 1.200 zł. W formularzu sporządzonym 10 kwietnia 2014 r. skarżąca oświadczyła, że jej sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa nie uległa zmianie w stosunku do sytuacji poddanej analizie w trakcie postępowania zakończonego wydaniem w/w postanowienia. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270] - zwanej dalej p.p.s.a.), wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Zatem wniosek skarżącej dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim dotyczyć to będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Jednocześnie należy wskazać, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Zatem instytucja prawa pomocy, na co wskazuje treść art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. może być zastosowana wobec wnioskodawcy jedynie w sytuacjach szczególnych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W świetle oświadczenia skarżącej zawartego w obecnie rozpoznawanym wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż jej sytuacja jest tożsama z opisaną w poprzednim wniosku oraz przesłanych do niego dodatkowo pismach i dokumentach zasadnym jest opisanie tej sytuacji i następnie poddanie jej analizie Otóż w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżąca oświadczyła, że pozostaje w gospodarstwie domowym wyłącznie z synem A. P., uzyskując pomoc finansową od rodziny oraz od byłego męża a ojca A. Stwierdziła bowiem, iż od dwóch lat nie może podjąć pracy zarobkowej, gdyż zmuszona jest zajmować się opieką nad chorym synem A. (zaburzenia opsesyjno-kompulsywne). Oświadczyła również, że poza lokalem mieszkalnym o powierzchni 65 m² nie posiada innego majątku jak też żadnych zasobów pieniężnych. Do wniosku załączyła kserokopię opinii lekarskiej o stanie chorobowym jej syna. Z kolei odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu skarżąca przedłożyła pismo (z 22 stycznia 2014 r.), w którym m.in. wskazała, że mieszka w lokalu mieszkalnym wspólnie z bratem i synem, dzieląc po połowie koszty utrzymania mieszkania w wysokości 562,10 zł (podobnie jak koszty energii elektrycznej w wysokości 119 zł) z bratem, oraz że były mąż a ojciec dziecka przekazuje jej środki pieniężne z tytułu alimentów w wysokości 1.200 zł, finansując zarazem wszelkie dodatkowe potrzeby syna. W załączeniu do pisma przedłożyła kserokopię zawiadomienia o wysokości opłat za lokal mieszkalny, kserokopię faktury wystawionej za dostawę energii elektrycznej, kserokopie pisemnych pokwitowań odbioru świadczenia alimentacyjnego w kwocie 1.200 zł za poszczególne miesiące 2013 r. i styczeń 2014 r., a także pismo J. P. (byłego męża skarżącej) z 20 stycznia 2014 r., w którym oświadczył, iż poza świadczeniem alimentacyjnym przekazywanym regularnie pokrywa również wszelkie inne wydatki związane z potrzebami swojego dziecka. Referendarz sądowy, mając na względzie informacje zawarte w formularzu PPF, w piśmie sporządzonym 22 stycznia 2014 r., jak też wynikające z oświadczenia byłego męża skarżącej oraz kserokopii opisanych wyżej dokumentów, uznał, iż w przypadku skarżącej zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Okoliczności ustalone na podstawie tych informacji (przede wszystkim niemożność podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na chorobę syna, a także dochody gospodarstwa domowego ograniczone jedynie do świadczenia alimentacyjnego w wysokości 1.200 zł) wskazują bowiem, iż w gospodarstwie domowym skarżącej nie ma potencjału pozwalającego jej na wywiązanie się z obowiązku opłaty kancelaryjnej. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.