I SA/Op 56/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 21 sierpnia 2023 r. nr 1601-IOA.4246.14.2023 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji na automatach do gier postanawia: odrzucić skargę

L. sp. z o.o. w C. [dalej: strona, skarżąca, Spółka] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 21 sierpnia 2023 r. nr 1601-IOA.4246.14.2023, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z 12 kwietnia 2023 r. nr 388000-COP.4246.4.2023, nakładającą karę pieniężną w kwocie 300.000 zł z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji na automatach do gier. Wskutek zarządzenia Przewodniczącej Wydziału, w pismach z 13 listopada 2023 r., Sąd wezwał - ujawnionego w treści skargi - pełnomocnika strony do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez: - uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 3.000 zł, - złożenie do akt sprawy pełnomocnictwa obejmującego upoważnienie do działania w imieniu skarżącej przed Sądem, - wykazanie, że osoba podpisująca pełnomocnictwo była umocowana do działania w imieniu skarżącej. Przesyłka adresowana do pełnomocnika strony, zawierająca powyższe wezwania, została doręczona pełnomocnikowi strony 30 listopada 2023 r., z zwrotnym potwierdzeniem odbioru (karta 25). Pełnomocnik nie podjął żadnych czynności w związku z wezwaniem do usunięcia braków formalnych skargi. W takim stanie sprawy Sąd, w pismach z 12 lutego 2024 r., wezwał bezpośrednio skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez: - uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 3.000 zł, - nadesłanie egzemplarza skargi podpisanego przez osobę uprawnioną do działania w imieniu Spółki wraz z dokumentem potwierdzającym istnienie takiego umocowania. Jednocześnie strona została wezwana do złożenia pisemnego oświadczenia, czy jest reprezentowana przez adw. A. Ł., czy też pełnomocnictwo nie zostało udzielone albo zostało wypowiedziane przez pełnomocnika lub mocodawcę. Przesyłka adresowana do strony, zawierająca powyższe wezwania, była dwukrotnie awizowana przez Pocztę Polską w dniach: 14 lutego 2024 r. i 22 lutego 2024 r., a następnie - jako niepodjęta w terminie - została zwrócona nadawcy (Sądowi) 29 lutego 2024 r. (karta 31). Opisane wyżej wezwanie pozostało bez odpowiedzi, to jest - nie usunięto braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) [dalej: ppsa]. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ppsa (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Zgodnie z art. 46 ppsa, każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (§ 1 pkt 4). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 ppsa). Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 ppsa (dot. m.in. osoby prawnej), mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 ppsa). Jeżeli skargę wnosi osoba prawna, skarga powinna być podpisana w sposób czyniący zadość zasadom reprezentowania tego podmiotu ujawnionym w KRS. W przeciwnym razie jest to brak formalny skargi podlegający usunięciu w trybie określonym w art. 49 ppsa. Nieusunięcie tego braku w terminie skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa (wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04). Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a ppsa. W tym przypadku, z zastrzeżeniem art. 220 § 2, 3 i 3a ppsa, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Na mocy art. 49 § 1 ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wezwanie do uzupełnienia lub poprawienia pisma kierowane jest do strony pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim wyjątkiem jest w szczególności art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, na podstawie którego sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Postępowanie przewidziane w art. 49 ppsa nazywane jest naprawczym, a jego celem jest umożliwienie nadania biegu pismu niespełniającemu wymogów formalnych. Celem wezwania do usunięcia braków formalnych jest usunięcie tych braków, a sankcja z art. 58 § 1 ppsa związana jest z nieusunięciem braków formalnych. Uzupełnienie braków pisma powinno nastąpić przed nadaniem pismu biegu. Artykuł 49 ppsa nie upoważnia sądu do samodzielnego uzupełniania braków, lecz wprost zobowiązuje do wezwania strony w celu udzielenia stosownych informacji. Tryb z art. 49 ppsa znajduje zastosowanie, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych ogólnych, określonych w art. 46 i art. 47 ppsa, ale także szczególnych, przewidzianych dla niektórych pism, np. skargi (art. 57 ppsa). Termin 7 dni na uzupełnienie lub poprawienie pisma jest terminem ustawowym, co oznacza, że nie może być skracany ani przedłużany. Jednak może zostać on przywrócony na skutek złożenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków (art. 86 § 1 ppsa). Strona narusza termin, gdy nie podejmuje czynności uzupełniających lub podejmuje je bezskutecznie, tzn. braki nie zostaną uzupełnione w całości lub części. Niezastosowanie się do wezwania sądu wystosowanego w trybie art. 49 § 1 ppsa prowadzi do formalnego zakończenia sprawy. Skarga podlega odrzuceniu, gdy strona nie uzupełniła choćby tylko jednego z kilku braków formalnych wskazanych w wezwaniu. Podobnie dzieje się, gdy skarga została uzupełniona, ale po zakreślonym terminie. W uchwale z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, NSA stwierdził, że uzupełnienie braków formalnych skargi przed jej odrzuceniem, jednak po upływie terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 ppsa, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. W stanie sprawy konieczne było ponowienie wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez wezwanie bezpośrednio strony do podjęcia wymaganych działań. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2018 r., II OZ 829/18, wyjaśniono, że w orzecznictwie NSA utrwalił się pogląd, iż prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Problem skutków dla mocodawcy czynności dokonywanych przez wadliwie albo nieprawidłowo ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r., I GSK 2703/05, NSA sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 ppsa. Obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie NSA (postanowienia NSA: z 21 października 2011 r., I FSK 1397/11; z 13 stycznia 2012 r., II OSK 2634/11; z 5 lutego 2014 r., II FSK 3634/13, z 17 kwietnia 2014 r., II FSK 557/14, z 29 maja 2018 r., I FZ 85/18). Także w literaturze wskazano, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy uznać za brak formalny, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi (Małgorzata Niezgódka-Medek (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WKP 2018, pkt 1 art. 34). Uznanie, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony obliguje sąd pierwszej instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi, poprzez jej podpisanie oraz uiszczenie wpisu. Na mocy art. 67 § 2 ppsa, pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 67 ppsa, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640), dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w art. 73 § 2 ppsa (art. 73 § 1 ppsa). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 ppsa). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w art. 73 § 2 ppsa, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej (art. 73 § 3 ppsa). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 ppsa (art. 73 § 4 ppsa). Cytowane przepisy stwarzają możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. "fikcji" doręczenia. Oznacza to, że pismo "fizycznie" nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane powołanymi przepisami, próby doręczenia przesyłki, o czym informuje sąd w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji sąd może ustalić, że pismo zostało doręczone. Domniemanie to może zostać obalone przez stronę, jeśli wykaże, że nie zostały zachowane warunki skuteczności doręczenia zastępczego (postanowienie NSA z 3 sierpnia 2022 r., III FZ 153/22). Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 § 4 ppsa jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Instytucja fikcji doręczenia w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Strona miała bowiem możliwość odebrania przesyłki, ale z niej nie skorzystała (postanowienie NSA z 9 marca 2011 r., II OSK 368/11). Przewidziana w art. 73 ppsa instytucja doręczenia pisma rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone jego adresatowi. Norma z art. 73 § 4 ppsa wprowadza fikcję prawną doręczenia, które w tym przypadku ma charakter doręczenia zastępczego. Domniemanie, o którym mowa w art. 73 § 4 ppsa, polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby rozpoczyna swój bieg termin do uzupełnienia braków formalnych skargi (postanowienie WSA w Gdańsku z 2 czerwca 2022 r., III SA/Gd 384/22). Jeżeli zawiadomiony we właściwy sposób adresat pisma nie odebrał go z placówki pocztowej, doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni od daty złożenia pisma w placówce pocztowej (postanowienie NSA z 25 czerwca 2008 r., II FZ 189/08). W takim przypadku za datę doręczenia pisma uważa się dzień, w którym upłynął wskazany czternastodniowy termin (postanowienie NSA z 3 grudnia 2010 r., I GSK 921/10). Termin czternastodniowy, o którym mowa w art. 73 ppsa, nie biegnie od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie (próba doręczenia przesyłki), tylko od następnego dnia (postanowienie NSA z 1 sierpnia 2014 r., II FZ 767/14), co wynika z art. 83 § 1 ppsa w zw. z art. 111 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.). Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640), przesyłkę pocztową, której nie można doręczyć adresatowi, operator pocztowy, który zawarł z nadawcą umowę o świadczenie usługi pocztowej, zwraca nadawcy. W konsekwencji tego, w przypadku, gdy podmiotem doręczającym był pracownik operatora pocztowego, przesyłkę niepodjętą w terminie placówka pocztowa operatora opatruje na przesyłce adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i odsyła niezwłocznie sądowi wysyłającemu. W sytuacji gdy adresat pisma odbierze je z placówki pocztowej przed upływem ustalonego w treści art. 73 § 1 ppsa czternastodniowego terminu, datą doręczenia będzie dzień odbioru pisma przez adresata w placówce pocztowej. Dniem doręczenia, o którym mowa w art. 73 ppsa, jest dzień, w którym bezskutecznie upłynął ustawowo przewidziany termin odbioru pisma sądowego (art. 73 § 1 i art. 73 § 4 ppsa) złożonego w pocztowej placówce oddawczej (postanowienie NSA z 28 listopada 2012 r., II FZ 942/12). Dodatkowo wskazać też należy, że na podstawie art. 83 § 3 ppsa, oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Odnosząc powyższą analizę do stanu niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że strona wniosła skargę z zachowaniem trzydziestodniowego terminu z art. 53 § 1 ppsa. Jednakże skarga była obarczona opisanymi wyżej brakami formalnymi, skutkiem czego (na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału) Sąd wystosował do strony wezwanie do ich usunięcia. Przesyłka sądowa była awizowana pierwszy raz w dniu 14 lutego 2024 r. i następnie złożona w placówce pocztowej. Stąd termin 14 dni z art. 73 § 1 ppsa zakończył bieg wraz z upływem dnia 28 lutego 2024 r. (środa). W konsekwencji termin 7 dni z art. 49 § 1 ppsa do usunięcia braków formalnych skargi upłynął wraz końcem dnia 6 marca 2024 r. (środa). Wobec niepodjęcia przesyłki sądowej w terminie, Poczta Polska zobowiązana była do zwrotu tej przesyłki (art. 32 ust. 1 Prawa pocztowego), co wykonała. Przesyłka zawierająca opisane wyżej wezwanie została załączona do akt sprawy (karta 31). Skarżąca nie podjęła żadnych czynności zmierzających do usunięcia braków formalnych skargi. W takich okolicznościach faktycznych i stanie prawnym sprawy, Sąd stwierdził, że braki formalne skargi nie zostały usunięte z zachowaniem ustawowego terminu, co skutkuje koniecznością odrzucenia skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 58 § 3 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w treści niniejszego uzasadnienia, zostały udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.