I SA/Op 318/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Ś., S. Ś. w przedmiocie ustalenia istnienia należności podlegających egzekucji administracyjnej, których wierzycielem jest Burmistrz Brzegu postanawia odrzucić skargę.

Pismem z dnia 31.01.2024 r. E. Ś. i S. Ś. (dalej określani jako: strona, skarżący) wnieśli skargę (zatytułowaną: "powództwo"), w której zakwestionowali prawo Burmistrza Brzegu do prowadzenia egzekucji administracyjnej, podczas gdy roszczenia pieniężne (opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi) wierzyciela wygasły w całości. Wnieśli o poddanie kontroli sądu administracyjnego działania pozwanego i organu egzekucyjnego jak i stwierdzenie nieważności wszystkich roszczeń pieniężnych wierzyciela oraz uchylenia wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Brzegu wniósł o jej odrzucenie wskazując, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Mianowicie, zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Wyszczególnienie w powyższym przepisie wymienionych aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi ono katalog zamknięty (enumeracja pozytywna), co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie skarżący domagają się kontroli przez sąd administracyjny działania wierzyciela i organu egzekucyjnego, jak i stwierdzenia nieważności wszystkich roszczeń pieniężnych wierzyciela oraz uchylenia wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych z uwagi na to, że roszczenia pieniężne (opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi) wygasły w całości. W ocenie Sądu przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna. Skarżący kwestionują bowiem zasadność prowadzonego wobec nich postępowania egzekucyjnego, nie odnosząc się przy tym do żadnych aktów indywidualnych wydanych w jego toku. Tymczasem przedmiotem kontroli sądu administracyjnego mogą być wyłącznie konkretne, ściśle wymienione akty lub czynności - a nie całokształt działalności wierzyciela czy organu egzekucyjnego. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozpatrywana skarga, dotycząca szeroko rozumianej działalności wierzyciela, nie mogła stanowić przedmiotu kontroli sądowoadministracyjnej. Warto przy tym zaznaczyć, że działania wierzyciela w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają na celu realizację interesu ogólnego, a nie jednostkowego interesu wierzyciela. Wierzyciel w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pełni jedynie procesową funkcję wierzyciela i nie rozporządza przedmiotem postępowania, dlatego ciąży na nim powinność doprowadzenia do wszczęcia egzekucji, w sytuacji uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku. Natomiast kontrola legalności działalności podjętej przez wierzyciela w zakresie dotyczącym wystawienia tytułów wykonawczych i skierowania ich do egzekucji, w kontekście podnoszonych w skardze argumentów o wygaśnięciu dochodzonych należności wskutek zapłaty, dokonać się może jedynie w drodze szczególnego środka zaskarżenia, jakim jest zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Takiego jednak aktu skarżący w skardze nie powołują i nie skarżą. W konsekwencji skargę należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.