I SA/Op 258/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na uchwałę Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 29 stycznia 2026 r., Nr 288/IX/26 w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w zakresie uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu A. B. ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 300 (trzysta) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

A. B., reprezentowany przez pełnomocnika adwokata D. N., zaskarżył uchwałę Nr 288/IX/26 Rady Miejskiej w Namysłowie z 29 stycznia 2026 r. w sprawie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w zakresie Uchwały nr 87/IX/24 Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 28 listopada 2024 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego (dalej jako: "Uchwała"). Uchwała została podjęta na podstawie art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153, z późn. zm.), zwanej dalej "u.s.g." i art. 241 oraz art. 244 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, z późn. zm.) zwanej dalej "k.p.a.". Skarżący podniósł, że Uchwałą Rada Miejska w Namysłowie uznała jego wniosek o wznowienie za bezprzedmiotowy i wniósł o jej uchylenie ze względu na naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania, pomimo zaistnienia przesłanki jego wznowienia. Wskazał, że na jaw wyszły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a to zeznania świadków w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym w K. oraz zapadł wyrok oddalający powództwo o wydanie działki nr [...], który uprawomocnił się po wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 6 lutego 2026 r. Skarżący wyjaśnił, że zaskarżona uchwała ma według niego cechy decyzji administracyjnej, bowiem jest władczym rozstrzygnięciem organu administracyjnego o jego prawach i obowiązkach. Zarzucił też, że zaskarżona uchwała nie zawiera pouczenia o trybie i sposobie jej zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę Gmina Namysłów wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określono w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a."). Zawarte w nim wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach enumeratywnie przez ustawę wymienionych. Innymi słowy, skarga wniesiona na akt lub czynność, które nie zostały wymienione w powyższym katalogu podlega odrzuceniu zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż zainicjowana taką skargą sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego. Z akt wynika, że skarżący, w dniu 3 grudnia 2025 r., złożył do Rady Miejskiej w Namysłowie wniosek o wznowienie postępowania w zakresie uchwały Nr 87/IX/24 Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 28 listopada 2024 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Wniosek ten został rozpatrzony zaskarżoną obecnie Uchwałą. Uchwała zapadła w trybie wskazanym w jej podstawie prawnej, tj.: art. 18b ust. 1 u.s.g. ("Rada gminy rozpatruje skargi na działania wójta i gminnych jednostek organizacyjnych; wnioski oraz petycje składane przez obywateli; w tym celu powołuje komisję skarg, wniosków i petycji") w związku z art. 241 ("Przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności, lepszego zaspokajania potrzeb ludności) i art. 244 § 2 ("O sposobie załatwienia wniosku zawiadamia się równocześnie wnioskodawcę"). Problematyka przyjmowania i rozpatrywania przez radę gminy skarg, wniosków i petycji jest uregulowana, poza ustawą o samorządzie gminnym i przepisami statutowymi, w dwóch ustawach. Skarg i wnioski są uregulowane od 1990 r. w dziale VIII k.p.a. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 229 pkt 3 k.p.a., jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, to organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych jest rada gminy. Przepisy te zdefiniowały także szeroko przedmiot skargi, którym może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 k.p.a.). Podobna regulacja dotyczy treści wniosków. Zgodnie z art. 241 k.p.a. przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności, lepszego zaspokajania potrzeb ludności. Wnioski powinny być składane do organów właściwych ze względu na przedmiot wniosku, zatem nie ulega wątpliwości, że w sprawach funkcjonowania organu wykonawczego gminy, jak też gminnych jednostek organizacyjnych organem tym może być także rada gminy jako organ stanowiący i kontrolny w gminie, choć wnioski takie mogą być także kierowane zarówno bezpośrednio do wójta, jak i do kierowników jednostek organizacyjnych gminy (art. 242 § 1 k.p.a.). Z kolei przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz. U. z 2018 r. poz. 870 - dalej jako: "ustawa o petycjach") przyznaje organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego kompetencję do rozpatrywania petycji do tych organów złożonych. W zakresie nieuregulowanym w ustawie, do postępowania w sprawach petycji stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Oznacza to, że do petycji odpowiednie zastosowanie także mają unormowania zawarte w dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". Postępowanie w sprawie skargi, wniosku czy petycji, załatwionej podjęciem uchwały przez radę gminy na podstawie art. 18b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, w ramach którego realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji RP prawo składania petycji, skarg i wniosków, między innymi, do organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 63 Konstytucji RP). Uproszczenie wyraża się w tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego (wnioskodawcy), a tylko zawiadamia się go o działaniach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności będących przyczynami skargi, wniosku czy petycji. Nie ma toku instancji ani środków zaskarżenia. Postępowanie to nie kończy się władczym aktem, podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności. Zakończenie postępowania przybiera formę zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi, wniosku czy petycji zawierającego informację o czynnościach organu, załatwiającego i ich rezultatach (por. art. 237 § 3 i art. 244 § 2 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 ustawy o petycjach). Także to zawiadomienie nie dotyczy stwierdzenia, czy też uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa. W przypadku skarg, wniosków czy petycji, rozpatrywanych przez radę gminy na podstawie art. 18b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym formą ich załatwienia są zawsze uchwały. Rada jako organ kolegialny wyraża bowiem swoją wolę in pleno właśnie w formie uchwał. Uchwały rady gminy rozpatrujące skargę, wniosek czy petycję, nie są uchwałami z zakresu administracji publicznej objętymi kognicją sądów administracyjnych, bo nie rozstrzygają one władczo o prawach i obowiązkach jednostki wynikających z przepisów prawa administracyjnego. Bezpośrednio nie ingeruje w sferę jej własnych praw lub obowiązków. Nie są to ani akty prawa miejscowego organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (por. art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) ani też akty inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (por. art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Tym bardziej nie są to decyzje administracyjne (co podnosi skarżący wobec Uchwały) (por. art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Skarżący nie wykazał, by Uchwała spełniała warunki uznania ją za decyzję administracyjną z art. 107 k.p.a., w szczególność by zawierała jak twierdzi "(...) władcze rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach A. B.". Na działanie administracji publicznej w sprawach skarg i wniosków nie rozciąga się kontrola sprawowana przez sąd administracyjny (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 16, Warszawa 2019, s. 1072, teza 6). Uchwała podjęta na podstawie art. 18b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego, nie ma charakteru aktu administracyjnego władczo rozstrzygającego o prawach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa administracyjnego, a tylko takie akty stanowią przedmiot kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Wbrew skardze Uchwała stanowi w istocie zawiadomienie o sposobie rozpatrzenia wniosku i ma walor czysto informacyjny. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stanowiącego, iż sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i orzekł jak w pkt. 1. postanowienia. Orzeczenie w pkt. 2. postanowienia o zwrocie wpisu sądowego od skargi na rzecz skarżącego, uzasadnia przepis art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).