I SA/Ol 872/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2017 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 872/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi F.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca F.K. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochody z tytułu renty rodzinnej w wysokości około 1.363 zł. Ponadto ze złożonego formularza wniosku wynika, iż skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 34,06 m2 i wartości 110.000 zł. Ponosi koszty utrzymania mieszkania w kwocie 112 zł, z tytułu opłat za media wydatkuje miesięcznie kwotę 434 zł. Spłaca raty pożyczek w kwocie 1.045,11 zł oraz z tytułu "hipoteki" 583 zł. W uzasadnieniu wniosku odniosła się do przedmiotu sprawy wszczętej wniesioną skargą. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., referendarz sądowy wystosował do strony wezwanie z dnia 15 grudnia 2016 r. W wezwaniu tym zwrócono się m.in. o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w terminie siedmiu dni. W wyznaczonym terminie, skarżąca nie przedstawiła dodatkowych oświadczeń jak i dokumentów źródłowych, do których była wzywana. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2017 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówiła skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że skarżąca nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej i życiowej, nie przedstawiła bowiem dokumentów jak i oświadczeń, o które została wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. Podkreślono, że niezbędne dla oceny możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania było ustalenia jakie faktycznie ponosi ona wydatki i z jakich środków je opłaca. W wezwaniu skierowanym do skarżącej podkreślono, że oświadczenie skarżącej rodzi wątpliwości co do jego rzetelności i prawdziwości. Z zestawienia oświadczeń strony wynikało bowiem, że strona z dochodów w kwocie 1.363 zł netto miesięcznie ponosi stałe wydatki w wysokości 2.174,11 zł. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca wskazała, że posiada jedno konto bankowe, na które wpływa jej renta rodzinna. Dodała, że w spłacaniu jej zobowiązań pomagają jej trzy córki, które wspierają ją finansowo – 500 zł miesięcznie oraz dając wyżywienie. Strona wskazała, iż przedłoży dokumenty do których była wzywana z opróżnieniem. Jej zwłoka była związana z pobytem u córki w N. W dniu 7 lutego 2017 r. (data nadania) strona przedstawiła; decyzję ZUS, pierwszą stronę umowy kredytu i harmonogram spłat, rachunki za gaz i ogrzewanie, zawiadomienie o wysokości opłat za mieszkanie, harmonogram spłat kredytu hipotecznego, rachunek za media, wypis z treści orzeczenia ZUS. W piśmie strona opisała swój stan zdrowia i choroby na które choruje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. dalej cyt. jako "p.p.s.a."), od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ocena czy w sprawie zachodzi konieczność zwolnienia strony od kosztów sądowych podejmowana jest przede wszystkim na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym strony. Powinno ono być tak sporządzone by odzwierciedlało całą sytuację majątkową i życiową ubiegającego się o zwolnienie. Pozwala ono na ocenę czy strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek w niniejszej sprawie dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jednak to rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącą okoliczności dotyczące je sytuacji finansowej i osobistej zawarte w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2017 r. oraz dokumenty nadesłane do tyt. Sądu pozwoliły stwierdzić, iż złożony przezeń wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Wnioskodawczyni nie będzie w stanie w całości ponieść kosztów sądowych w sytuacji, w której jedynym jej dochodem jest renta rodzinna w wysokości 1.363 zł. Należy także zwrócić uwagę, że strona skarżąca korzysta z pomocy finansowej najbliżej rodziny – córek. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy stanowi szczególną instytucję postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, nie będącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżącej oraz przedłożone dokumenty wskazują, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącą zakresie. Wskazać należy, iż skarżąca przedłożyła dokumenty potwierdzające jej sytuację materialną oraz wysokość ponoszonych wydatków. Mając na uwadze powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.