I SA/Ol 52/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 12 grudnia 2025 r., nr 2801-IEE.7192.128.2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.

A. Z. (dalej jako skarżący, strona) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako WSA) w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako Dyrektor IAS, Dyrektor, DIAS) z 12 grudnia 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Jak wynika z przekazanych Sądowi akt sprawy, Dyrektor IAS wydał 12 sierpnia 2025 r. postanowienie, którym uznał za niezasadne ponaglenie skarżącego dotyczące opieszałości Naczelnika Urzędu Skarbowego w Elblągu (dalej jako Naczelnik US, Naczelnik, NUS) w sprawie złożonej skargi z 1 sierpnia 2025 r. na czynności Naczelnika US w zakresie sprzedaży samochodu osobowego, co do którego orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Organ pouczył, że na powyższe rozstrzygnięcie nie przysługuje prawo wniesienia zażalenia. Na skutek złożonego za pośrednictwem platformy e-PUAP pisma z 26 listopada 2025 r., Dyrektor IAS zaskarżonym postanowieniem z 12 grudnia 2025 r., na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), dalej jako k.p.a., w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.), dalej jako u.p.e.a., stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu DIAS podał, że treść art. 37 k.p.a. z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 141 § 1 k.p.a. wyraźnie wskazuje, że ustawodawca nie przewidział, aby na postanowienie w sprawie ponaglenia przysługiwało zażalenie. Zażalenie jest samodzielnym i formalnym środkiem prawnym, który przysługuje tylko na niektóre postanowienia. Tym samym postanowienie Dyrektora IAS z 12 sierpnia 2025 r. jest niezaskarżalne. W ocenie Dyrektora, skoro nie istnieje norma prawna, która dopuszczałaby zaskarżenie postanowienia w sprawie ponaglenia, to organ odwoławczy obowiązany jest stwierdzić niedopuszczalność zażalenia zgodnie z art. 134 k.p.a., co z kolei wyklucza możliwość merytorycznego rozpatrzenia takiego środka zaskarżenia. DIAS uznał ponadto, że złożone przez skarżącego oświadczenie o rezygnacji z doręczeń elektronicznych nie wywołuje skutków prawnych i nie ma podstaw prawnych, by takie oświadczenie uwzględnić. Postanowienie zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez zastępcę Dyrektora IAS. Postanowienie przesłano z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej (w skrócie PUH) i odebrała je 19 grudnia.2025 r. osoba upoważniona do reprezentowania strony. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie w całości postanowień Dyrektora IAS z 12 grudnia 2025 r. i 12 sierpnia 2025 r. "ze stwierdzeniem ich nieważności lub rażącego nimi naruszenia prawa", a ponadto o zobowiązanie Naczelnika US do ponownego rozpatrzenia sprawy na mocy przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przedmiocie zaskarżenia czynności NUS w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz "wydania aktu prawa w tym zakresie na przepisach ww. Ustawy oraz Ustawy K.p.a." (pisownia oryginalna). Skarżący zarzucił powołanym wyżej postanowieniom Dyrektora IAS: 1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 7 w związku z art. 124 § 1 pkt 7 k.p.a., poprzez wydanie postanowień bez podpisu osoby upoważnionej, stanowiącego obligatoryjny element aktu administracyjnego, co skutkuje ich nieważnością z mocy prawa, 2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez rażące naruszenie przepisów o stronie postępowania, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący nie był stroną postępowania egzekucyjnego mimo, że jego interes prawny był bezpośrednio dotknięty prowadzonym postępowaniem i jest uprawniony do wniesienia skargi na czynności z zakresu egzekucji administracyjnej, 3. naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z "art. 77 § 1 i 4 k.p.a. na skutek art. 80 k.p.a.", poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób zapewniający wszechstronne zebranie i ocenę materiału dowodowego, co miało doprowadzić do błędnego ustalenia, że nie przysługiwał mu status strony postępowania, 4. błędy w ustaleniach faktycznych sprawy i tym samym naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W treści skargi podniesiono, że kwalifikowana wada prawna, "o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a." nie może być usunięta poprzez uzupełnienie podpisu po doręczeniu postanowienia stronie. Nie przewidują tego bowiem przepisy dotyczące prostowania i uzupełniania postanowień administracyjnych z art. 111-113 k.p.a. Postanowienia powinny być zatem zweryfikowane w trybie instancyjnym lub unieważnione. Skarżący podniósł, że organ "nie dysponuje żadnym prawnym potwierdzeniem, że dostarczył stronie skarżącej ważny akt prawa z kwalifikowanym organu podpisem, skoro dysponuje oryginałem przedmiotowych postanowień i oraz gdy stronie przesłał jedynie kserokopie papierowe ww. dokumentów a nie oryginały, co narusza w tym zakresie prawo i stanowi o nieważności (...)"(pisownia oryginalna). Ponadto w sposób nieuzasadniony przyjęto, że skarżący nie był stroną i nie jest nadal w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym brał udział jako podmiot trzeci tego postępowania – uczestnik na prawach strony. Skarżący podał, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza się podmioty inne do udziału w tym postępowaniu, na zasadach uczestników w takim postępowaniu, co powoduje, że podmioty te stają się stroną postępowań. Wobec tego postanowienia DIAS z 12 sierpnia 2025 r. i z 12 grudnia 2025 r., popierające w tym względzie odmienne wnioski skarżący nie uznaje za poprawne ale rażąco wadliwe. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem wydanego przez Dyrektora IAS rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie z 12 sierpnia 2025 r., którym Dyrektor uznał za niezasadne ponaglenie skarżącego dotyczące opieszałości Naczelnika US w sprawie złożonej skargi z 1 sierpnia 2025 r. na czynności NUS w zakresie sprzedaży egzekucyjnej. Nie jest natomiast przedmiotem sporu między stronami stan faktyczny sprawy. Wynika z niego, że skarżący wniósł skargę na czynności Naczelnika US związane ze sprzedażą z wolnej ręki samochodu osobowego, co do którego Sąd Rejonowy w [...] w wyrokiem z [...] 2025 r., [...], orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Na postanowienie z 9.07.2025 r., którym Naczelnik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności NUS, skarżący złożył ponaglenie w załatwieniu powyższej skargi na czynności Naczelnika US związane ze sprzedażą pojazdu. Postanowieniem z 12 sierpnia 2025 r. Dyrektor IAS uznał ponaglenie za niezasadne, a następnie zaskarżonym do tut. Sądu postanowieniem z 12 grudnia 2025 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie z 12 sierpnia 2025 r. Podkreślić należy, że postanowienie DIAS z 12 sierpnia 2025 r. wydane w sprawie ponaglenia, pozostaje poza zakresem kognicji Sądu z uwagi na zakreślenie postępowania wyłącznie do przedmiotu stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie z 12 sierpnia 2025 r. Kwestia zasadności ponaglenia skarżącego nie może być w tym postępowaniu rozpoznawana, gdyż stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia dokonano wyłącznie z powodu niedopuszczalności zażalenia. Nie ma wobec tego podstaw do merytorycznego załatwienia zażalenia w tym postępowaniu i ustosunkowania się do zasadności ponaglenia. Skarga podlega zatem rozpoznaniu jedynie w odniesieniu do postanowienia Dyrektora IAS z 12 grudnia 2025 r. mimo, że wniosek o uchylenie sformułowano również w odniesieniu do postanowienia z 12 sierpnia 2025 r. Kontrolując zaskarżone postanowienie z 12 grudnia 2025 r. Sąd uznał zasadność oceny prawnej zaprezentowanej przez DIAS, że ustawodawca nie przewidział, aby na postanowienie w sprawie ponaglenia przysługiwało zażalenie. Postanowienie Dyrektora IAS z 12 sierpnia 2025 r. jest więc niezaskarżalne, co też prawidłowo doprowadziło DIAS do rozstrzygnięcia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie z 12 sierpnia 2025 r. Wskazać należy, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia uczyniono art. 134 k.p.a. w powiązaniu z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. Przepisy art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. ustanawiają reguły odpowiedniego zastosowania przepisów k.p.a. w zakresach w nich wskazanych. Stosownie zaś do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym, które ma miejsce po wniesieniu podania, ma obowiązek dokonać ustaleń, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny oraz czy wniesiono go w ustawowym terminie. W przypadku ustalenia, że odwołanie (lub zażalenie – odpowiednio do art. 144 k.p.a.) nie przysługuje, obowiązkiem organu odwoławczego jest stwierdzenie w formie postanowienia jego niedopuszczalności, co nie pozwala na przystąpienie przez organ do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie, wobec wyłączenia możliwości wniesienia środka zaskarżenia, niedopuszczalność zażalenia, o której mowa w art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., wynika z przyczyn o charakterze przedmiotowym, a nie podmiotowym, jak zdaje się sugerować strona. W tym zakresie należy odnotować, że zgodnie z treścią art. 141 § 1 k.p.a.: "Na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi.". W obecnym stanie prawnym k.p.a. nie przewiduje zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, przewiduje natomiast instytucję ponaglenia w art. 37 § 1 i art. 106 § 6 k.p.a. (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2026, art. 141, pkt 4, LEX/el.). Podstawą prawną postanowienia z 12 sierpnia 2025 r. o uznaniu ponaglenia za niezasadne stał się art. 37 § 5 i 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z wyrokiem WSA w Olsztynie z 15 stycznia 2019 r., II SA/Ol 733/18: "Nie budzi żadnych wątpliwości, że art. 37 k.p.a. nie przewiduje prawa strony do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie tego przepisu. Ponaglenie stanowi swoisty środek prawny, do którego nie można stosować odpowiednio przepisów dotyczących odwołania lub zażalenia. Uprzednie złożenie ponaglenia stanowi wyłącznie warunek skutecznego wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji. Skoro zatem art. 37 k.p.a. nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego na jego podstawie, to zaskarżenie postanowienia wydanego w oparciu o ten przepis, przez złożenie zażalenia, nie jest dopuszczalne". Wobec tego jednoznacznie należy stwierdzić, że skarżącemu nie przysługiwał środek zaskarżenia w postaci wniesienia zażalenia na postanowienie DIAS z 12 sierpnia 2025 r. wydane w sprawie ponaglenia. Z tego powodu zgodne z prawem jest postanowienie Dyrektora IAS z 12 grudnia 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Skarżący formułując zarzuty w skardze całkowicie pominął rozważaną kwestę i zarzucił: wydanie postanowień bez podpisu osoby upoważnionej (pkt 1 petitum skargi), błędne przyjęcie, że skarżący nie był stroną postępowania egzekucyjnego (pkt 2), nieprzeprowadzenie postępowania w sposób zapewniający wszechstronne zebranie i ocenę materiału dowodowego, co miało doprowadzić do błędnego ustalenia, że skarżącemu nie przysługiwał status strony postępowania (pkt 3), a ponadto błędy w ustaleniach faktycznych sprawy (pkt 4). Sąd mógł się ustosunkować merytorycznie wyłącznie do pierwszego z tych zarzutów, który skarżący powiązał z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 7 w związku z art. 124 § 1 pkt 7 k.p.a. – z powodów wyjaśnionych w dalszej części uzasadnienia. Sąd uznał, że zarzut ten nie jest uzasadniony. Zaskarżone postanowienie DIAS z 12 grudnia 2025 r. spełnia wszystkie wymogi narzucone przez art. 124 k.p.a., w tym też element postanowienia wymieniony w pkt 7 tego przepisu: "podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania postanowienia". Zaskarżone postanowienie zostało podpisane przez zastępcę Dyrektora IAS kwalifikowanym podpisem elektronicznym, czego dowodem są załączone do akt sprawy raporty weryfikacji podpisu. Możliwość stosowania takiego podpisu wynika z art. 14 § 1a k.p.a., zgodnie z którym: "Sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią." Zaskarżone do Sądu postanowienie, podobnie jak postanowienie w sprawie ponaglenia z 12 sierpnia 2025 r., zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Zaskarżone postanowienie następnie przesłano skarżącemu z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej (PUH), gdyż skarżący nie posiadał adresu do doręczeń elektronicznych. Możliwość taką przewiduje art. 39 § 2 pkt 1 k.p.a. W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (stan prawny: Dz.U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm.), dalej jako u.d.e. W usłudze PUH dokument opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym zostaje wydrukowany i przesyłany listem do odbiorcy. Do zawartości przesyłki w ramach PUH operator wyznaczony (Poczta Polska) dołącza potwierdzenie, że integralność i pochodzenie dokumentu wysłanego przez podmiot publiczny zostały zapewnione za pomocą środka identyfikacji elektronicznej, zgodnie z art. 46 u.d.e. Podkreślić należy, że takiemu wydrukowi przysługuje domniemanie autentyczności oraz wiarygodności. Oznacza to, że pochodzi od podmiotu, który sporządził dokument elektroniczny, a treść jest zgodna z tym dokumentem i z rzeczywistym stanem rzeczy. Jak wynika z art. 47 ust. 2 u.d.e., wykonane przez operatora wyznaczonego wydruki dokumentów, będące efektem przekształcenia dokumentu elektronicznego nadanego przez podmiot publiczny z adresu do doręczeń elektronicznych w przesyłkę listową, mają moc zrównaną z mocą dokumentów, z których zostały wykonane. Wydruk wykonany z elektronicznego dokumentu urzędowego uzyskuje moc dowodową tego dokumentu (por. wyrok WSA w Gdańsku z 22 kwietnia 2026 r. w sprawie I SA/Gd 132/26, w której skarżący już wcześniej podniósł tożsamy zarzut w skardze). W tej sytuacji nie można zgodzić się ze skarżącym, że oryginał postanowienia z 12 grudnia 2025 r. pozostał w aktach sprawy, a adresatowi postanowienia doręczono wyłącznie niepodpisany wydruk, określane w skardze jako "kserokopie papierowe". Zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez zastępcę Dyrektora IAS i przesłane skarżącemu z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej (PUH). Wobec tego nie doszło do naruszenia przepisów wymienionych w pkt 1 petitum skargi. W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi Sąd nie miał możliwości ustosunkowania do nich, gdyż pozostają one poza rozpoznawaną kwestią prawidłowości zaskarżonego do Sądu postanowienia z 12 grudnia 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Zaskarżone postanowienie wydano wyłącznie wobec niedopuszczalności zażalenia z przyczyny o charakterze przedmiotowym: wyłączenia możliwości wniesienia środka zaskarżenia. W tak zakreślonych granicach postępowania organ, jak też Sąd, nie rozstrzyga podnoszonych przez skarżącego kwestii: czy był on stroną postępowania prowadzonego w ramach sprzedaży samochodu osobowego, co do którego orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa, czy przeprowadzono to postępowanie w sposób zapewniający wszechstronne zebranie i ocenę materiału dowodowego, co skarżący uznał za przyczynę błędnego ustalenia organu, że nie przysługiwał mu status strony postępowania, jak też czy wystąpiły błędy w ustaleniach faktycznych tak zakreślonej sprawy. Natomiast w rozstrzygnięciach zapadłych w sprawie ponaglenia, jak też złożonego zażalenia skarżący został uznany za stronę, co zauważył już DIAS w odpowiedzi na skargę. Z tych przyczyn, na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga została oddalona. Przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.