I SA/Ol 38/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Janowska, Protokolant sekretarz sądowy Weronika Ćwiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi L. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 26 listopada 2025 r., nr 2801-IOC.4361.1.2025 w przedmiocie zajęcia towaru oddala skargę

Skarga L.U. (dalej: "strona", "skarżąca") dotyczy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej: "NUCS", "organ I instancji") z 10 września 2025 r. nr 378000-372050-OC11.4362.84.2025 w przedmiocie zajęcia towaru w postaci wyrobów leczniczych. Z akt sprawy wynika, że 10 września 2025 r. na przejściu granicznym w [...] w bagażu strony, przekraczającej granicę Unii Europejskiej, ujawniono towary, które nie zostały przedstawione organowi celnemu. Były to wyroby lecznicze w postaci: 18 opakowań po 5 ampułek leku A. oraz 6 opakowań po 10 fiolek leku B. Decyzją z 10 września 2025 r. NUCS, powołując art. 29, art. 198 ust. 1 lit. a i lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.Urz.UE.L. z 2013 r. nr 269, s.1; dalej: "UKC") oraz art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1373 ze zm., dalej: "Prawo celne") orzekł o zajęciu ww. wyrobów leczniczych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że strona nie przedstawiając przywiezionych spoza obszaru UE towarów naruszyła obowiązek wynikający z art. 139 ust. 1 lit. a UKC. Z tego powodu organ celny zajął towar i wystąpił do sądu o orzeczenie jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa. W odwołaniu strona wniosła o zwrot zajętych produktów, podnosząc, że zostały one zakupione do własnych potrzeb leczniczych. Wyjaśniła, że wracała z Rosji po wizycie w klinice ortopedycznej, w której będzie operowana. Wskazała, że zatrzymane towary nie są kwalifikowane w Rosji jako lek, tylko jako dodatek wspomagający w leczeniu, nie wymagają recepty i są sprzedawane w każdej aptece. Podała, że A. w ampułkach był jej rekomendowany, ponieważ aktywuje metabolizm, poprawia odżywianie tkanek, zmniejsza ich niedotlenienie i stymuluje regenerację. Strona musi go przyjmować przed zabiegami, w trakcie i po zabiegach. Natomiast lek B. stosuje na depresję, na którą strona choruje od grudnia 2022 r., o czym poinformowała kontrolujących. Do odwołania strona załączyła: wyniki rezonansu magnetycznego oraz RTG, receptę wystawioną na lek B. 10 mg (10 opakowań), kartę leczenia z 12 maja 2025 r. wraz z tłumaczeniem na język polski. Natomiast w toku postępowania odwoławczego strona uzupełniła dokumentację o kopie: wypisu z karty choroby z 19 grudnia 2022 r., recept z 1 października 2025 r. wystawionych na lek B. oraz A., rekomendacji lekarskich. Zaskarżoną decyzją DIAS, powołując art. 233 § 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.; dalej: "Op") oraz art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne, utrzymał w mocy decyzję NUCS w odniesieniu do zajętego towaru w postaci A. - 13 opakowań po 5 ampułek i B. -1 opakowanie z 10 fiolkami oraz uchylił tą decyzję w odniesieniu do zajętego towaru w postaci A. - 5 opakowań po 5 ampułek i B. – 5 opakowań po 10 fiolek. W uzasadnieniu tej decyzji DIAS wyjaśnił, że zmiana decyzji organu I instancji poprzez zwolnienie z zajęcia 5 opakowań każdego z leków wynikała z przedstawienia przez stronę dokumentacji wskazującej zakres leczenia, przepisane produkty lecznicze oraz ich dawkowanie. Podał, że zgodnie z art. 68 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 750 ze zm., dalej: "Prawo farmaceutyczne") nie wymaga zgody Prezesa Urzędu Produktów Leczniczych przywóz z zagranicy produktu leczniczego na własne potrzeby lecznicze w liczbie nieprzekraczającej pięciu najmniejszych opakowań, wprowadzonych do obrotu w miejscu jego pochodzenia. DIAS zauważył, że strona przewoziła w bagażu podręcznym 6 opakowań leku B. i 18 opakowań leku A., tym samym przekroczyła dozwoloną liczbę pięciu najmniejszych opakowań. Dodał, że w postępowaniu celnym nie ma znaczenia fakt, czy brak zgłoszenia wwozu towaru był działaniem świadomym czy też jak twierdzi strona wynikał z braku wiedzy w tym zakresie. W skardze wniesiono o zwrot wszystkich zajętych preparatów leczniczych z uwagi na zajęcie ich z przekroczeniem kompetencji przez funkcjonariuszy celnych. Podniesiono, że w świetle art. 68 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, w tym leczenia i rehabilitacji. Wyjaśniono, że zajęte preparaty lecznicze były rekomendowane skarżącej do przyjmowania przez lekarzy w Rosji, u których skarżąca podjęła leczenie (A. przez ortopedę przed operacją kolana, a B. przez neurologa z uwagi na stany depresyjne). Podniesiono, że podczas czynności na przejściu granicznym zatrzymane zostały wszystkie opakowania leków co spowodowało pozbawienie skarżącej dostępu do preparatów leczniczych. Oceniono jednocześnie, że akcentowane przez DIAS ograniczenie przywozu leków w liczbie nieprzekraczającej pięciu najmniejszych opakowań nie ma zastosowania do osób na stałe mieszkających w Polsce, mających choroby przewlekłe, które wymagają leczenia większą ilością leków, a ilość preparatów ustala lekarz, prowadzący leczenie. Podano, że według informacji ogólnie dostępnych całkowity czas przyjmowania preparatu A. wynosi 20 tygodni, zaś rekomendacja dla skarżącej przed operacją kolana wynosiła ok. 1 miesiąca. Według zaleceń lekarza codzienna dawka dla skarżącej wynosi 10 ml, 1 ampułka to 5 ml, w opakowaniu są 4 ampułki, a zatem jedno opakowanie wystarcza tylko na 2 dni. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 14 maja 2026 r. skarżąca, na poparcie stanowiska, przedłożyła pismo procesowe wraz z załącznikami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Nie zakwestionowano w niej skutecznie ustaleń organu I instancji, z których wynika, że produkty lecznicze o nazwach: A. i B. ujawnione w bagażu podręcznym skarżącej w ilości wskazanej w decyzji odwoławczej, tj. towary wprowadzone przez skarżącą na obszar celny UE, nie są produktami leczniczymi podlegającymi obrotowi w Polsce, bowiem nie uzyskały one pozwolenia, o którym jest mowa w art. 3 ust. 1 i 2 Prawa farmaceutycznego, wydawanego przez Prezesa Urzędu Produktów Leczniczych. Zdaniem Sądu powyższe produkty lecznicze nie spełniają też określonych w art. 4 tej ustawy warunków dopuszczenia do obrotu bez konieczności uzyskania pozwolenia, gdyż nie wynika z akt sprawy, aby ich zastosowanie było niezbędne dla ratowania życia lub zdrowia pacjentów. Skoro omawiane towary nie są dopuszczone do obrotu w Polsce, to w myśl art. 31 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego, obowiązkiem organu celnego było zajęcie towarów i wystąpienie o orzeczenie jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 198 ust. 1 ilt.a UKC organy celne podejmują wszelkie środki niezbędne do dysponowania towarami, włącznie z orzeczeniem ich przepadku i sprzedażą lub zniszczeniem, jeżeli nie został wypełniony jeden z obowiązków przewidzianych w przepisach prawa celnego dotyczących wprowadzania towarów nieunijnych na obszar celny Unii lub towary zostały usunięte spod dozoru celnego. Powyższy obowiązek zajęcia towarów nie dotyczył pięciu najmniejszych opakowań omawianych preparatów leczniczych na własne potrzeby skarżącej, na przywóz których nie była wymagana zgoda Prezesa Urzędu Produktów Leczniczych, co wynika z art. 68 ust. 5 Prawa farmaceutycznego. To odstępstwo wymagało jednak wykazania przez skarżącą w trakcie kontroli celnej zaistnienia "własnych potrzeb leczniczych", co nastąpiło dopiero w postępowaniu odwoławczym i spowodowało częściowe uchylenie przez DIAS decyzji NUCS, z potwierdzeniem prawa skarżącej do przywozu leków w powyższej ilości. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, która twierdzi, że wystarczającym potwierdzeniem "własnych potrzeb leczniczych" była posiadana przez nią w czasie przekraczania granicy dokumentacja medyczna w postaci wyników RTG i MRT z opisami. Z akt sprawy nie wynika, aby w tym momencie skarżąca przedstawiła funkcjonariuszom powyższe wyniki badań, jak podaje w skardze. Niemniej jednak zakładając, że zostały okazane w trakcie kontroli, to jednak z ich opisów nie wynika konieczność przyjmowania przez skarżącą konkretnych lekarstw. Konieczność tą powinna wykazać skarżąca poprzez okazanie recept, zaświadczeń wystawionych przez lekarza lub innych dokumentów. Niezasadnie zaś oczekuje skarżąca w tym zakresie od funkcjonariuszy celnych wiedzy z farmakologii czy medycyny. Pomimo, że jak twierdzi skarżąca, przewożone przez nią preparaty medyczne są dostępne w Rosji bez recepty, to jednak dla wykazania "własnych potrzeb leczniczych" w rozumieniu art. 68 ust. 5 Prawa farmaceutycznego skarżąca powinna wykazać stosownymi w trakcie kontroli celnej stosownymi dokumentami konieczność przyjmowania przewożonych produktów medycznych. Zgodnie z powołanym w skardze art. 68 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Zdaniem Sądu w ramach ochrony zdrowia i bezpieczeństwa obywateli mieści się także nakaz stosowania tylko takich produktów leczniczych, które zostały dopuszczone do obrotu poprzez uzyskanie stosownego pozwolenia, z czym koresponduje zawarty w powołanym wyżej art. 31 ust. 1 Prawa celnego nakaz zajęcia przez organ celny towarów niedopuszczonych do obrotu, a następnie wystąpienia o ich przepadek. Trudno byłoby nie zgodzić się ze skarżącą co do jej prawa wyboru miejsca leczenia. Niemniej jednak decydując się na leczenie za granicą UE powinna skarżąca uwzględnić związane z tym utrudnienia wynikające z obowiązujących przepisów, ograniczających możliwość przywozu lekarstw niepodlegających obrotowi w Polsce. Wyjątkiem od powyższych ograniczeń prawnych jest powołany wyżej art. 68 ust. 5 Prawa farmaceutycznego, zapewniający osobie przywożącej na własne potrzeby preparaty lecznicze z zagranicy - możliwość czasowej kontynuacji leczenia, pomimo niespełnienia warunków przywozu (brak dopuszczenia do obrotu) przez towar przywożony z zagranicy, a więc także wprowadzany spoza UE. Tym samym, w ocenie Sądu, zapewnione zostało prawo obywatela do ochrony zdrowia, o którym jest mowa we wskazanym w skardze przepisie Ustawy Zasadniczej. Zgodnie z art. 139 ust. 1 lit.a UKC osoba, która wprowadziła towary na obszar celny Unii, niezwłocznie po przybyciu towarów do wyznaczonego urzędu celnego lub innego miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organy celne albo do wolnego obszaru celnego - przedstawia organom celnym towary wprowadzane na obszar celny Unii. Skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku, czemu w zasadzie nie zaprzecza, wyjaśniając, że na podstawie wcześniejszych przekroczeń granicy sądziła, że nie ma takiej konieczności. W toku kontroli celnej nie wykazała, aby przywożone preparaty były niezbędne do własnych potrzeb leczniczych. Dopiero w postępowaniu odwoławczym przedłożyła dokumenty wskazujące na takie potrzeby, co dało DIAS podstawę do częściowego uwzględnienia odwołania w takim zakresie, na jaki pozwalał ww. przepis, czyli w odniesieniu do pięciu najmniejszych opakowań każdego z przywożonych preparatów leczniczych. DIAS uznał bowiem, że skarżąca wykazała własne potrzeby lecznicze, o których jest mowa w art. 68 ust. 5 Prawa farmaceutycznego. Brak tych dokumentów w trakcie kontroli na granicy uniemożliwił zastosowanie przez funkcjonariuszy celnych prawa do zwolnienia do pięciu najmniejszych opakowań lekarstw przywożonych na własne potrzeby skarżącej i spowodował zajęcie wszystkich przywożonych towarów. Dlatego niezasadnie zarzuca obecnie skarżąca niepozostawienie jej, w trakcie kontroli, tej minimalnej ilości lekarstw. Zaś co do podnoszonego w skardze niezapewnienia skarżącej możliwości powrotu do Federacji Rosyjskiej po zaświadczenia lekarskie, braku zasadności nałożenia na skarżącą mandatu karnego czy opisanych w skardze zachowań funkcjonariuszy organu celnego w trakcie omawianego oraz innych przekroczeń granicy – ocena tych zarzutów nie mieści się w kompetencjach Sądu, ograniczonych do przedmiotu sprawy, jakim jest zasadność dokonania zajęcia towaru w dniu 10 września 2025 r. Sąd nie orzeka zaś w zakresie wszelkich wskazywanych przez skarżącą naruszeń jej praw. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: "ppsa") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności, co w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiło. Dopuszczalna ilość produktów leczniczych przywożonych z zagranicy na własne potrzeby to pięć najmniejszych opakowań, o ile zostaną spełnione wskazane w ustawie warunki. Taka dopuszczalna ilość preparatów leczniczych została wskazana w art. 68 ust. 5 Prawa farmaceutycznego, wobec czego nie mogły zostać uznane za zasadne wyjaśnienia skarżącej, że w jej przypadku jest to ilość niewystarczająca. Powyższy przepis ma zastosowanie do wszystkich osób przywożących do Polski preparaty lecznicze i wbrew twierdzeniom skargi, nie zawiera odstępstw przewidzianych wobec osób stale mieszkających w Polsce, leczących się na choroby przewlekłe. W piśmie procesowym złożonym na rozprawie nie podniesiono takich okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zajęte przez Sąd stanowisko. Pismo to dotyczyło bowiem aspektów karnych sprawy, tj. jest wnioskiem o umorzenie postepowania i zwrot dowodów rzeczowych, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego. Jak wyjaśniono skarżącej na rozprawie, w tym zakresie sąd administracyjny nie orzekał i nie oceniał sytuacji osobistej skarżącej, jej zamiaru czy dobrej wiary bądź szkodliwości społecznej czynu. W rozpoznawanej sprawie Sąd dokonał oceny prawidłowości decyzji wydanej na podstawie przepisów celnych, dotyczącej zajęcia towaru. Także załączone do pisma procesowego wydruki, mające wykazać walory lecznicze B. i A., a pośrednio celowości ich przywozu przez skarżącą, nie odniosły oczekiwanego przez skarżącą skutku, z uwagi na treść przytoczonego wyżej art. 68 ust. 5 Prawa farmaceutycznego, który zawiera ilościowe ograniczenie przywozu preparatów leczniczych przywożonych na własne potrzeby lecznicze. W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.