I SA/Ol 326/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.

W.Z. (dalej jako skarżący) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", w przedmiocie: odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. W skardze skarżący zawarł także wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 lipca 2015 r. odmówiono skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika – radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 21 września 2015 r., sygn. akt II FZ 744/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie od ww. postanowienia w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy skarżący wezwany zastał do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 9 października 2015 r. skarżący złożył ponowny wniosek przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ponownie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2015 r. sygn.. akt I SA/Ol 326/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę W.Z.. Od powyższego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, skarżący ponownie, w dniu 16 listopada 2015 r. wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt II FZ 1010/15 Naczelny Sąd Administracyjny ponownie oddalił zażalenie skarżącego. Pismem z dnia 7 marca 2016 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Wniosek swój uzasadnił skomplikowanym charakterem sprawy i brakiem wiedzy specjalistycznej i środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Stwierdził, że pojawiły się nowe okoliczności, gdyż otrzymał emeryturę i pogorszył się stan jego zdrowia, co uniemożliwia mu wykonywanie prac zarobkowych. Jedynym jego źródłem utrzymania jest emerytura, z której opłaca alimenty na żonę w kwocie 600 zł miesięcznie oraz koszty utrzymania mieszkania i leczenia. Dodał, że w toku egzekucji administracyjnej organ zajął świadczenie emerytalne oraz w całości wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu wykonywanej pracy na umowę zlecenie. Podkreślił, że sprzedane pojazdy z uwagi na wiek i stan techniczny nie przedstawiały znacznej wartości, zaś środki uzyskane z ich sprzedaży zostały przeznaczone na spłatę zobowiązań względem pracowników. Z żoną pozostaje w separacji faktycznej, czego efektem jest nałożony na niego wobec małżonki obowiązek alimentacyjny. Prowadzi z żoną oddzielne gospodarstwo domowe, pomimo zamieszkiwania razem. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówiła W.Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W sprzeciwie skarżący zarzucił powyższemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia dotyczący jego sytuacji materialnej. Podniósł, że uzupełnił wszystkie wymagane dokumenty i braki wniosku. Jak podał, jedynym źródłem utrzymania jest podlegająca zajęciu egzekucyjnemu emerytura, z której opłaca również alimenty na żonę w kwocie 600 zł miesięcznie, a także koszty utrzymania mieszkania i leczenia, co powoduje, że środki, jakie mu pozostają, nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dochód z tytułu umowy zlecenia, także świadczenie emerytalne zostały zajęty w toku egzekucji administracyjnej. Sprzedane zaś przez niego pojazdy, ze względu na swój wiek oraz stan techniczny, nie przedstawiały znacznych wartości. Środki z ich sprzedaży przeznaczone zostały na spłatę zobowiązań względem pracowników. Wnioskodawca ponowił również argumentację, że pozostaje z żoną w faktycznej separacji, w ustroju rozdzielności majątkowej i pomimo wspólnego zamieszkania każde z nich prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 maja 2015 r. poz. 658). Zgodnie zaś z art. 2 tej ustawy, przepisy p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Z powołanych przepisów wynika zatem, że do postępowań wszczętych od dnia 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje przepis art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało natomiast wszczęte przed tą datą, gdyż skargę wniesiono 24 marca 2015 r., a zatem zastosowanie w niej znajduje przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., zgodnie z którym w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy jest uzależnione od spełnienia przez ubiegającą się stronę ściśle określonych w ustawie warunków. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, by nie był w stanie ponieść kosztów powstałych w związku z zainicjowanym przez niego postępowaniem sądowym. W ocenie Sądu, na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe stwierdzenie w sposób niebudzący wątpliwości, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Analizując bowiem treść oświadczeń skarżącego we wnioskach z dnia 16 czerwca 2015 r., 9 października 2015 r. oraz 7 marca 2016 r., należy uznać, iż przedstawiona w nich sytuacja materialna i życiowa wnioskodawcy jest zasadniczo tożsama, a tym samym nie ma podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska. W tym miejscu wskazać także należy, że według oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) z dnia 22 marca 2016 r., skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.080 zł miesięcznie oraz wynagrodzenia z umowy zlecenia 800 zł. Posiada udział w wysokości ½ w prawie własności mieszkania o powierzchni 60 m2. Wynagrodzenie z umowy zlecenia jest zajęte przez urząd skarbowy – 800 zł. Ponosi koszty opłat za mieszkanie w wysokości 600 zł, alimenty w wysokości 600 zł, koszty lekarstw 300 zł, koszty wyżywienia 400 zł. W związku z powyższym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W tym miejscu wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt II FZ 1010/15 wskazał, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu. W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. Stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odnosząc powyższe rozważania do wniosku złożonego w niniejszej sprawie w dniu 7 marca 2016 r. i dokonując oceny zasadności przyznania prawa pomocy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie powołał się w sposób skuteczny na zmianę okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej i rodzinnej. Podniesiona przez skarżącego okoliczność – pogorszenia stanu zdrowia oraz związany z tym fakt niemożliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia, nie została w żaden sposób uprawdopodobniona przez stronę. Na marginesie dodać należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Powyższe oznacza, że skoro skarżący nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, to skutkuje to odmową przyznania mu prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.