I SA/Lu 684/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. i J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. K. i J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej p o s t a n a w i a 1. odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 684/17; 2. przyznać K. K. i J. K. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu.

Referendarz sądowy tutejszego Sądu postanowieniem z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 684/17 przyznał skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie ich od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 (sto) złotych i jednocześnie odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowienie to stało się prawomocne. W następstwie skarżący uiścili wymagany wpis od wniesionej skargi we wskazanej kwocie. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2018 r. sąd oddalił skargę strony na przywołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Pismem z dnia 15 lutego 2018 r. (79 a.s.) skarżący zwrócili się z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który następnie rozszerzyli o żądanie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 114 a.s.). W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazali, podobnie jak za pierwszym razem, że mieszkają razem z bezrobotnym synem utrzymując się z posiadanych emerytur. Majątek jaki skarżący posiadają to jedynie dom jednorodzinny o pow. 120 m2 (wartość 370.000 zł). Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek jest częściowo zasadny. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Niniejszym wnioskiem skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego i dla siebie i rodziny. Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wskazano na wstępie prawomocnym postanowieniem z dnia 16 października 2017 r. referendarz sądowy przyznał skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie ich od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 złotych i jednocześnie odmówił przyznania zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. W wyrażonej wówczas ocenie referendarza wskazano, że przedstawiona przez stronę sytuacja rodzinna i dochodowa nie pozwala na zwolnienia jej z kosztów sądowych w większym zakresie. Wnioskodawcy osiągają bowiem stały dochód z tytułu emerytur w łącznej kwocie około 3.100 netto i mają zapewnione warunki mieszkaniowe. Bez znaczenia przy tym jest, że środki te w części (600 zł miesięcznie) obciążone są potrąceniami komorniczymi. Zaległe zobowiązania nie mogą bowiem korzystać z pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, w tym opłatami sądowymi. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku strony winno nastąpić w kontekście art. 165 p.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy. W obecnie rozpoznawanym wniosku skarżący nie wskazali na jakąkolwiek zmianę w ich dotychczasowej sytuacji materialnej powodującą jej pogorszenie. Kwota dochodów posiadanych na utrzymanie pozostaje na tożsamym poziomie, a nawet jest nieznacznie większa. Skarżący w dalszym ciągu otrzymują świadczenia emerytalne w porównywalnej kwocie i posiadają taki sam majątek. W tych okolicznościach nie można więc stwierdzić zaistnienia nowych okoliczności świadczących o braku po ich stronie zdolności do poniesienia kosztów sądowych w kwocie nie przekraczającej 100 zł. Nadmienić także należy, że w dniu 2 stycznia 2018 r. skarżący, pomimo ich wcześniejszych twierdzeń o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, uiścili kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi, a zatem zdobycie takich środków pieniężnych na opłacenie ewentualnej skargi kasacyjnej przez stronę jest możliwe, pomimo posiadanych obciążeń finansowych (potrącenia komornicze i zobowiązania kredytowe). W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia ponownego wniosku i przyznania zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości lub większym zakresie. Należało jednak uznać, że w kontekście przedstawionej sytuacji finansowej strony na uwzględnienie zasługuje jej wniosek o ustanowienie pełnomocnika (radcy prawnego) z urzędu. Strona skarżąca z uwagi na przymus radcowsko-adwokacki na etapie postępowania kasacyjnego potrzebuje pełnomocnika, którego nie może z uwagi na swoje możliwości finansowe ustanowić we własnym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.