I SA/Lu 627/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 19 września 2025 r. nr SKO.4003.ST/354/24/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "Kolegium", "organ odwoławczy"., po rozpatrzeniu wniosku A. Ś., dalej: "strona", "skarżąca", o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Biała Podlaska, dalej: "Prezydent Miasta", "organ pierwszej instancji", z dnia 10 czerwca 2021 r. nakładającej obowiązek zwrotu niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym, tj. dotacji otrzymanej w 2017 r. przez Przedszkole Niepubliczne "[...]" w. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 1.072.875,11 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia 15 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty na wskazany rachunek bankowy Gminy M. w terminie 15 dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, postanowił odmówić przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że wskazana wyżej decyzja Prezydenta Miasta z dnia 10 czerwca 2021 r. została doręczona stronie w trybie art. 44 k.p.a. Ostatnim, czternastym dniem przechowywania pisma w placówce pocztowej był 30 czerwca 2021r., przy czym przesyłkę organ pierwszej instancji doręczył na adres strony: ul. W. , [...] B. , gdyż w tym postępowaniu strona działała osobiście. Następnie, w dniu 5 lutego 2024 r. strona przez adwokata złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od wskazanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 czerwca 2021 r. oraz jednocześnie złożyła odwołanie od tej decyzji, oba pisma nadając przesyłką pocztową. We wniosku twierdziła, że decyzję tę organ pierwszej instancji skierował na adres: ul. W. w B. w sytuacji, gdy nigdy nie wskazywała tego adresu jako swojego adresu korespondencyjnego w sprawach toczących się przed organami administracji. Wyjaśniła następnie strona, że prowadzona przez nią placówka przedszkolna mieściła się przy ul. W. w B. i jako swój adres korespondencyjny wówczas wskazywała adres przy ul. K. w B. . Po wykreśleniu działalności z CEiDG, czyli według ustaleń organu od 1 kwietnia 2018r. , jako swój adres korespondencyjny strona wskazała adres przy ul. Z. w B. . Organ natomiast, jak dalej argumentowała strona, z niewiadomych względów doręczał pisma w sprawie, w tym decyzję na adres ul. W. w B. będący adresem jej zameldowania, ale nie adresem korespondencyjnym oraz adresem zamieszkania w tym okresie. Strona zaznaczyła, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania ustała w dniu 29 stycznia 2024 r., gdyż tego dnia otrzymała upomnienie i dowiedziała się o wydaniu przedmiotowej decyzji. W związku z powyższym pismem datowanym na 24 czerwca 2025 r. organ odwoławczy wezwał stronę do szczegółowszego opisania okoliczności faktycznych uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji oraz ustania przyczyny uchybienia terminu i ich uprawdopodobnienia jakimikolwiek dokumentami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało też stronę do skonkretyzowania, w jakiej dacie i w jaki konkretny sposób wskazała ona swój adres do doręczeń na ul. Z. w B. W odpowiedzi na powyższe pismo strona wyjaśniła, że w dniu 29 stycznia 2024 r. otrzymała zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Białej Podlaskiej o zajęciu wierzytelności, które przedłożyła w załączeniu. W zawiadomieniu tym oznaczony był wierzyciel i wówczas udała się do Urzędu Miasta w celu ustalenia, na jakiej podstawie wydano tytuł wykonawczy. Strona nie odniosła się w żaden sposób do pytania Kolegium o datę i okoliczności wskazania adresu do doręczeń przy ul. Z. w B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując wniosek strony doszło do przekonania, że nie zachodzą podstawy do przywrócenia stronie terminu do złożenia odwołania. Przytaczając treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Kolegium stwierdziło, że aby termin mógł zostać przywrócony, konieczne jest spełnienie kumulatywne spełnienie wskazanych w tym przepisie przesłanek: braku winy w uchybieniu terminu, wniesienie wniosku w 7-dniowym terminie od dnia ustania przyczyny uchybienia i dopełnienie czynności, dla której terminu uchybiono. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że aby przesądzić czy środek zaskarżenia został złożony w terminie lub z uchybieniem terminu w pierwszej kolejności należy ustalić, czy doręczenie jest prawidłowe i wywołuje skutki prawne. Termin do złożenia odwołania rozpoczyna bowiem swój bieg od dnia prawidłowego doręczenia decyzji stronie. Nieprawidłowe doręczenie, w świetle przepisów Działu I, Rozdziału 8 k.p.a. powoduje, że termin na wniesienie środka zaskarżenia nie rozpoczyna biegu, a co za tym idzie postępowanie o jego przywrócenie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Gdy adresatem pisma jest osoba fizyczna, tak jak w niniejszej sprawie, przepis art. 42 k.p.a., w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji z dnia 10 czerwca 2021 r., stanowił, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, natomiast od 1 października 2021 r. - także na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. W świetle tego przepisu pisma mogły być, i obecnie mogą, doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Uzupełniająco pisma można doręczać także w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie, ale tylko wtedy, gdy doręczenie nie jest możliwe na zasadach wyżej przewidzianych, a także w razie koniecznej potrzeby. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 k.p.a. i art. 43 k.p.a. (doręczenie zastępcze pisma dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu) otwiera się możliwość doręczenia zastępczego stwarzającego domniemanie doręczenia wskazane w art. 44 k.p.a. W niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji z dnia 10 czerwca 2021 r. została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. na adres ul. W. w B. który w tym okresie, według strony nie był jej adresem zamieszkania, tylko adresem zameldowania, nie był też adresem korespondencyjnym. Organ odwoławczy wskazał w tym kontekście, że z materiału dowodowego wynika jednak, że adres: ul. Z. w B. , skarżąca podała jako "adres korespondencyjny" jedynie w dwóch pismach adresowanych do organu pierwszej instancji: w piśmie datowanym na 11 lutego 2019 r. i na 9 marca 2019 r. Pisma te, jak wynika z ich treści, dotyczyły odrębnej sprawy, zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 269/18, stwierdzającym bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy odstąpienia od terminu złożenia przez stronę, jako osobę prowadzącą przedszkole niepubliczne, wniosku o udzielenie dotacji i zostały wniesione do organu pierwszej instancji w dniu 12 lutego 2019 r. i w dniu 18 marca 2019 r., a więc na półtora roku przed wszczęciem z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji z dnia 10 czerwca 2021 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego jest datowane na 28 sierpnia 2020 r.). Kolegium wskazało, że w odrębnym postępowaniu administracyjnym o wykreślenie Przedszkola Niepublicznego "[...]" w B. z ewidencji szkół i placówek niepublicznych, mającym w całości miejsce przed postępowaniem zakończonym wydaniem decyzji z dnia 10 czerwca 2021 r., organ pierwszej instancji uzyskał informację, że strona wyprowadziła się spod adresu przy ul. Z. w B. , o czym organ pierwszej instancji powziął tę wiedzę w dniu 25 listopada 2019 r. na podstawie potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zawiadomienie o wszczęciu postępowania o wykreślenie Przedszkola Niepublicznego "[...]" w B. z ewidencji szkół i placówek niepublicznych datowanego na 18 listopada 2019 r. Decyzję administracyjną z dnia 8 kwietnia 2020 r. kończącą postępowanie w sprawie wykreślenie Przedszkola z ewidencji szkół i placówek niepublicznych organ pierwszej instancji doręczył na adres przy ul. W. znany mu z urzędu, jako organowi podatkowemu pierwszej instancji w sprawie podatku od nieruchomości, a którego na potrzeby postępowania podatkowego skarżąca nie korygowała. Odbiór tej decyzji pokwitował w dniu 14 kwietnia 2020 r. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru T. Ś., który poinformował doręczającego, że jest pełnoletnim domownikiem, który się podjął oddania pisma adresatowi. Tego samego miesiąca, dokładnie w dniu 28 kwietnia 2020 r., adresowaną do strony na ul. W. korespondencję odebrał M. Ś., mąż skarżącej, który poinformował doręczającego, że jest pełnoletnim domownikiem adresatki, który się podjął oddania jej pisma. Przesyłka ta zawierała pismo Prezydenta Miasta z dnia 21 kwietnia 2020 r. w sprawie zwrotu dotacji pobranych w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem za lata 2013-2016. Wymienione postępowanie administracyjne trwało od września 2018 r. i zakończyło się wydaniem ostatecznej i prawomocnej decyzji Kolegium z dnia 31 maja 2021 r. i było prowadzone równolegle z postępowaniem w sprawie zwrotu dotacji oświatowej za 2017 r. zakończonej wydaniem decyzji z dnia 10 czerwca 2021 r. W postępowaniu o zwrot dotacji oświatowej za lata 2013-2016 strona działała przez pełnomocnika, który ją reprezentuje w niniejszej sprawie, a który w pismach składanych po decyzji kasacyjnej Kolegium z dnia 20 marca 2019 r., w odwołaniu z 19 stycznia 2021 r. od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 22 grudnia 2020 r. w sprawie zwrotu dotacji za lata 2013-2016 oraz w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie datowanej na 21 lipca 2021 r., podawał adres przy ul. W. jako adres zamieszka swojej mocodawczyni, czyli strony. W ocenie organu odwoławczego okoliczność wskazywania przez obecnego pełnomocnika strony adresu przy ul. W. w kolejnych pismach datowanych na 19 stycznia 2021 r. i 21 lipca 2021 r., fakt odbierania korespondencji pod tym adresem przez domowników A. Ś. w dniach 14 i 28 kwietnia 2020r., mając na uwadze informację doręczającego z dnia 25 listopada 2019 r. o wyprowadzce adresatki spod adresu przy ul. Z. , a także dane znane z urzędu organowi pierwszej instancji, jako organowi podatkowemu co do adresu administracyjnego nieruchomości stanowiącej współwłasność strony i jej męża istniała podstawa do przyjęcia, że właściwym adresem, i to adresem zamieszkania strony, pod który należy kierować adresowaną do niej korespondencję, jest adres przy ul. W. . Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że strona nie udzieliła odpowiedzi, pomimo skierowanego do niej konkretnego zapytania, odnośnie do okoliczności wskazania adresu, w piśmie złożonym w dniu 31 lipca 2025 r., nie podała niczego co mogłoby podważyć prawidłowość stanowiska organu pierwszej instancji mającego oparcie w materiale dowodowym, że właściwym, w rozumieniu art. 42 k.p.a., adresem strony w dacie wydania decyzji z dnia 10 czerwca 2021 r. określającej obowiązek zwrotu dotacji oświatowej otrzymanej w 2017 r., był adres przy ul. W. . Posiłkowo organ odwoławczy zauważył, że również w postępowaniu kontrolnym strona, działająca przez zawodowego pełnomocnika, miała świadomość, a bynajmniej miała obiektywną możliwość, pozyskania wiedzy o tym, że według organu jej adresem zamieszkania jest adres przy ul. W. w B. , a więc powinna była ona zgodnie z art. 41 §1 k.p.a., informować organ właściwy o wszelkich zmianach adresu, jeśli to ustalenie nie opowiadało rzeczywistości. Strona nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 41 § 1 k.p.a., zawiadomienia organu o zmianie adresu zamieszkania przy ul. W. , pod którym jeszcze w dniach 14 i 28 kwietnia 2020 r. odbierali korespondencję jej domownicy i którym to adresem posługiwał się pełnomocnik skarżącej w odwołaniu datowanym na 19 stycznia 2021 r. od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 22 grudnia 2020 r. w sprawie zwrotu dotacji za lata 2013-2016 oraz w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie datowanej na 21 lipca 2021 r. złożonej na decyzję Kolegium z dnia 31 maja 2021 r., ani nie wskazała żadnego adresu do korespondencji. Organ odwoławczy wskazał też, że adres przy ul. W. był jednocześnie adresem zameldowania strony na pobyt stały od dnia 26 marca 2020r., czego dowodzi zaświadczenie wydane z up. Prezydenta Miasta z dnia 25 lutego 2021 r., co stanowiło dodatkową wskazówkę, że pod tym adresem znajduje się mieszkanie, w którym adresatka przebywa z zamiarem pobytu o charakterze umożliwiającym doręczanie jej pism. Podsumowując Kolegium stwierdziło, że kwestionowaną decyzję z dnia 10 czerwca 2021r . organ pierwszej instancji doręczył w trybie art. 44 k.p.a. na właściwy adres, doręczenie to więc jest prawnie skuteczne, gdyż adresatka nie dopełniła obowiązku zawiadomienia organu o zmianie swojego adresu, wynikającego z art. 41 § 2 k.p.a. Przesyłka zawierająca decyzję została uznana za doręczoną z upływem 30 czerwca 2021 r., ostatniego z czternastu dni przechowywania pisma w placówce pocztowej i od dnia następnego rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania zakreślony w art. 129 § 2 k.p.a. Termin ten upłynął w dniu 14 lipca 2021 r., w związku z czym strona nadając odwołanie w placówce pocztowej w dniu 5 lutego 2024 r. uchybiła terminowi na wniesienie odwołania. Ponieważ wraz z wniesieniem odwołania strona złożyła prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, organ odwoławczy wskazał, że prośbę taką należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, co wynika z art. 58 §2 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie przyczyną, którą strona wskazuje jako powód niedochowania terminu do wniesienia odwołania jest doręczenie decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 czerwca 2021 r. na niewłaściwy adres, a w konsekwencji brak wiedzy o jej wydaniu. Ponieważ argument o skierowaniu tej decyzji na niewłaściwy adres nie ma potwierdzenia w aktach sprawy, to termin na złożenie odwołania rozpoczął swój bieg i nastąpiło to z dniem 1 lipca 2021r. Zdaniem organu odwoławczego akta sprawy nie potwierdzają także tezy strony, że o wydaniu decyzji dowiedziała się dopiero w dniu 29 stycznia 2024 r., kiedy otrzymała zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Białej Podlaskiej datowane na 29 stycznia 2024 r. o zajęciu rachunku bankowego z wniosku Prezydenta Miasta. Zgromadzony materiał dowodowy świadczy bowiem również o tym, że strona zanim otrzymała wymienione przez nią upomnienie, dowiedziała się o wydaniu decyzji z dnia 10 czerwca 2021r., a przynajmniej miała faktyczną możliwość dowiedzenia się o tym już w dniu 15 listopada 2021 r., a najpóźniej w dniu 13 lutego 2023 r. Egzemplarze decyzji z dnia 10 czerwca 2021 r. zostały bowiem załączone do akt spraw toczących się przed sądami powszechnymi, w których stronami są: Gmina Miejska Biała Podlaska, jako pozwana, oraz A. Ś. - strona powodowa. Zdaniem organu odwoławczego potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest, po pierwsze pismo strony pozwanej z dnia 9 listopada 2021 r. w sprawie o sygn. akt [...] dotyczące zwrotu dotacji wypłaconych w latach 2012 - 2013 adresowane do Sądu Okręgowego w L. I Wydziału Cywilnego zatytułowane "Pismo przygotowawcze stanowiące podsumowanie stanowiska Pozwanej wraz z wnioskami dowodowymi", gdzie pełnomocnik działający w imieniu Gminy Miejskiej Biała Podlaska w kilku miejscach tego pisma (strony 1-2, 4-5 oraz 10) wypowiada się w zakresie dotyczącym decyzji z dnia 10 czerwca 2021 r., która także została załączona do tego pisma. Pismo to zostało nadane do pełnomocnik A. Ś., adw. B. P., w dniu 10 listopada 2021 r. (potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej nr ([...] i doręczone w dniu 15 listopada 2021 r. (wydruk historii przesyłki ze strony Poczty Polskiej). Po drugie, pismo strony pozwanej zatytułowane "Odpowiedź na pozew" z dnia 1 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt [...] w której powódka domagała się od pozwanej zasądzenia na jej rzecz określonej kwoty tytułem odszkodowania za szkody, które zaistniały w majątku powódki w związku z zamknięciem w 2018 r. działalności przedszkola. W piśmie tym Prezydent Miasta, w imieniu pozwanej Gminy Miejskiej Biała Podlaska, kilkukrotnie poruszał kwestię w zakresie związanym z decyzją z dnia 10 czerwca 2021 r. (strony 2, 9, 16-17 oraz 21) i także załączył wskazaną decyzję do tego pisma. Pełnomocnik strony, adw. B. P., otrzymała wymienione pismo za pośrednictwem Sądu Okręgowego w L., czego dowodem jest pismo strony powodowej z dnia 13 lutego 2023 r. sygn. akt [...] zatytułowane "Replika na odpowiedź na pozew". Po trzecie wreszcie, pismo strony powodowej datowane na 13 lutego 2023 r. sygn. akt [...], doręczone stronie pozwanej za pośrednictwem Sądu Okręgowego w L. w dniu 15 marca 2023 r. zatytułowane "Replika na odpowiedź na pozew", w którym pełnomocnik strony, adw. B. P., wnosi o pominięcie wniosków dowodowych wskazanych w punkcie V powyżej odpowiedzi na pozew datowanej na 1 grudnia 2022 r., pośród których wymieniona jest decyzja z dnia 10 czerwca 2021 r., podnosząc na stornie 3-4, że: "Pozwany do pisma załączył liczne dowody z dokumentów, które w ocenie strony powodowej mają na celu ukazanie powódki w złym świetle przed Sądem. Jaki bowiem związek ze szkodą, jaka wystąpiła w majątku powódki ma fakt jej karalności oraz postępowanie administracyjne w przedmiocie za rok 2017? Dlatego też wniosek o pominięcie dowodu z dokumentów wskazanych w punkcie V odpowiedzi na pozew jest w pełni uzasadniony". W ocenie Kolegium obecny pełnomocnik strony, który ją reprezentował również w sprawach przed sądami powszechnymi dowiedział się w toku tych spraw o wydaniu decyzji z dnia 10 czerwca 2021 r. już w roku jej wydania. Z formalnego punktu widzenia należy zatem uznać, że strona już pod koniec 2021 r. miała wiedzę o wydaniu decyzji z dnia 10 czerwca 2021 r., a w rezultacie o tym, że uchybiła terminowi do wniesienia od niej odwołania. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona miała obiektywną możliwość pozyskania wiedzy, że uchybiła terminowi do złożenia odwołania od decyzji z dnia 10 czerwca 2021r. co najmniej od dnia 15 listopada 2021 r., a przyjmując najkorzystniejszy dla skarżącej wariant, najpóźniej z dniem 13 lutego 2023 r. Termin na złożenie prośby o przywrócenie terminu upłynął więc najpóźniej w dniu 20 lutego 2023 r. Wniosek o przywrócenie terminu na złożenie odwołania skarżąca nadała dopiero w dniu 5 lutego 2024 r., zatem po terminie. Podsumowując Kolegium stwierdziło, że przesłanki wynikające z art. 58 §1 i 2 k.p.a. mają charakter kumulatywny, co oznacza, że jeśli choćby jedna z nich nie wystąpi, to niedopuszczalne jest przywrócenie terminu. Nie było przy tym podstaw do dopuszczenia dowodu z zeznań strony na okoliczność "braku informowania strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, braku skutecznego doręczania pism w toku postępowania oraz brak skutecznego doręczenia decyzji, a także o poinformowaniu organu przez stronę o adresie korespondencyjnym po zamknięciu placówki oświatowej". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie strona reprezentowana przez adwokata, wnosząc o uchylnie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a., mające wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, poprzez brak rozważenia w całości materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji błędnie przyjęcie, że: a) skarżąca ponosi winę za niewniesienie w terminie odwołania od decyzji, gdy we wniosku uprawdopodobniła, że nie wniosła odwołania bez swojej winy, ponieważ decyzja nie została skutecznie doręczona na prawidłowy adres, b) organ nie mógł kierować korespondencji w sprawie na adres ul. Z. w B. w sytuacji, gdy adres ten wskazała sama strona jako swój adres korespondencyjny w CEiDG, c) skarżąca nie wykazała, że podała adres ul. Z. , podczas gdy przedłożyła ona wydruk z CEiDG, z którego wynika jaki adres korespondencyjny wskazywała, a nadto organ odmówił jej przesłuchania, który to dowód pozwoliłby na poczynienie ustaleń faktycznych w tym zakresie, d) skarżąca nie wykazała kiedy dowiedziała się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji, w sytuacji gdy wskazała, że w dniu 29 stycznia 2024 r. zostało odebrane upomnienie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze z urzędu mogło bez trudu potwierdzić datę odebrania tego pisma; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a. oraz art. 75 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a., mające wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, poprzez przeprowadzenie postępowania bez poszanowania zasady praworządności, co wyrażało się w braku uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę, których rozpoznanie miało istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy; 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 k.p.a., mające wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, poprzez jego niezastosowanie skutkujące stwierdzeniem, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wywodziła, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zważyło, że w niniejszej sprawie spełnione zostały łącznie spełnione wszystkie cztery przesłanki o przywrócenie terminu do złożenia odwołania decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 czerwca 2021 r. Konsekwentnie podkreślała ona, że organ przedmiotową decyzję skierował do strony na adres ul. W. , [...] B. w sytuacji, gdy nigdy nie wskazywała ona tego adresu, jako swojego adresu korespondencyjnego w sprawach toczących się przed organami administracji. Skarżąca zlikwidowała natomiast placówkę w dniu 31 marca 2018 r., bowiem organ bezprawnie odmówił wypłaty dotacji oświatowej w 2018 r., a placówka nie była w stanie funkcjonować jedynie w oparciu o czesne. Placówka mieściła się przy ul. W. w B. natomiast strona jako swój adres korespondencyjny wskazywała ul. K. Po wykreśleniu działalności z CEiDG skarżąca jako swój adres korespondencyjny wskazała ul. Z. . Organ natomiast z niewiadomych względów doręczał pisma w sprawie, w tym decyzję na adres ul. W. , będący adresem zameldowania strony, natomiast niebędący jej adresem korespondencyjnym oraz adresem zamieszkania w tym okresie. Pełnomocnik podkreślała, że jej mocodawczyni nigdy nie podawała organowi jako adres korespondencyjny adresu, na jaki kierowane były pisma w sprawie. Przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania ustała natomiast w dniu 29 stycznia 2024 r., gdyż tego dnia skarżąca odebrała upomnienie i tym samym dowiedziała się o wydaniu decyzji. Do naruszenia przepisów procesowych doszło dlatego, że w toku postępowania administracyjnego, organ nie przeprowadził dowodów, mających istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych, również niezasadnie organ uznał, że przesłuchanie strony nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy. Odmowa przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy brak jest jakiejkolwiek możliwości przyczynienia się danej czynności dowodowej do wyjaśnienia sprawy, albo też dana okoliczność w sposób niebudzący żadnych wątpliwości została już udowodniona. Odmowa przeprowadzenia określonej czynności dowodowej musi zatem wiązać się z pewnością, że czynność ta jest całkowicie zbędna (art. 78 § 2 k.p.a.). Gdyby organ przeprowadził postępowanie dowodowe, wówczas nie miałby wątpliwości, że strona bez swojej winy nie wniosła odwołania od decyzji Prezydenta Miasta. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w skarżonym do Sądu postanowieniu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie koniecznym staje się wyjaśnienie, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W przypadku tego rodzaju sprawy sądowoadministracyjnej skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione przez ustawodawcę od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie zarządzenia z 12 lutego 2026 r. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, co uzasadnia oddalenie skargi w całości. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia należy uznać, że organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcie odpowiadające okolicznościom sprawy oraz przepisom prawa. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta datowanej na dzień 10 czerwca 2021 r., zobowiązującej skarżącą do zwrotu dotacji otrzymanej przez Przedszkole Niepubliczne jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, w wysokości 1.072.875,11 zł wraz z odsetkami. Wobec tak zakreślonego przedmiotu stwierdzić należy, że materiałem poddanym analizie jest prawidłowość dokonanej przez organ odwoławczy oceny możliwości przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wskazał, że nie doszło do niezawinionego uchybienia terminu we wniesieniu odwołania, bowiem strona nie uprawdopodobniła choćby w najmniejszym stopniu, by doszło do uchybień w doręczeniu przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie organu została ona prawidłowo doręczona, co więcej strona o wydaniu tej decyzji i jej treści wiedziała przed 29 stycznia 2024 r. i nie złożyła terminowo wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca opiera swój wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na fakcie, że – w jej ocenie - organ przyjął błędny adres jako adres zamieszkania skarżącej, na który doręczył decyzję. Tymczasem adres ul. W. w B. jest adresem niewłaściwym, będący owszem jej adresem zameldowania, lecz niebędącym jej adresem korespondencyjnym. W ocenie skarżącej termin na złożenie odwołania nie rozpoczął swojego biegu, ona zaś o wydaniu decyzji dowiedziała się 29 stycznia 2024 r., gdy otrzymała zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. W pierwszej kolejności zatem należy wyjaśnić, że przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której termin został uchybiony w postępowaniu administracyjnym zostały unormowane przez ustawodawcę w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 12691), dalej: "k.p.a.", zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Jak wskazywał słusznie organ odwoławczy, przepis ten określa cztery przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby z prawnego punktu widzenia możliwe było przywrócenie przez organ uchybionego terminu. Pierwszą przesłanką jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu jest bowiem instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości. Nie jest wobec tego możliwe przywrócenie terminu z urzędu, bez złożenia stosownego wniosku przez osobę zainteresowaną. Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez zainteresowany przywróceniem terminu podmiot braku swojej winy w uchybieniu terminowi. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do złożenia wniosku zaczyna biec od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi 7 dni. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony termin np. wniesienie odwołania. Rozpoznając złożony przez skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji Kolegium uznało, że wniosek ten nie został złożony w terminie określonym w art. 58 § 2 k.p.a., jak również strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. W odniesieniu do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu w doktrynie przyjmuje się, że winę należy pojmować w sposób obiektywny, wymagając od strony szczególnej staranności. Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez skarżącą. Należyta staranność w prowadzeniu swoich spraw wymaga, aby w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. Również w orzecznictwie wskazuje się, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o nim tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminowi procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Ponadto wskazuje się, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2857/17). Brak winy w uchybieniu terminowi należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przeszkody powodując uchybienie terminowi powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz powinny trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej lub co najmniej w ostatnim dniu tego terminu (zob. wyroki NSA: z 20 września 2018 r. sygn. akt II OSK 2369/16, z 30 kwietnia 2014 r. sygn. akt I GSK 1580/12 i z 19 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 1347/11 oraz postanowienie NSA z 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 599/17). Mając na uwadze powyższe Sąd ocenił, że Kolegium prawidłowo uznało, iż skarżąca nie spełniła przesłanki przywrócenia terminu z art. 58 § 1 k.p.a. Nie uprawdopodobniła bowiem zaistnienia niezależnej przeszkody uniemożliwiającej jej wniesienie odwołania we właściwym terminie. Jeszcze raz należy podkreślić, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest natomiast dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 21 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 733/23). Przyczyna uchybienia terminowi musi zatem być niezależna od strony, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ponieważ jako przyczynę uchybienia terminowi skarżąca podawała doręczenie decyzji na nieprawidłowy adres, toteż organ prawidłowo przeprowadził szczegółową analizę okoliczności związanych z doręczeniem decyzji na adres przy ul. K. w B. . Po pierwsze, Kolegium wskazało, że skarżąca nie podawała jako swojego adresu korespondencyjnego miejsca przy ul. Z. w B. Skarżąca twierdzi, że na ten adres powinna jej być doręczana korespondencja, lecz ani w treści wniosku o przywrócenie terminowi ani też w treści skargi jej pełnomocnik nie wskazuje w sposób konkretny, co – w ocenie – strony – miało dać wiedzę organowi o obowiązku doręczania korespondencji na adres przy ul. K. . Skarżąca twierdząc o niezbadaniu tej kwestii przez organ, o zaniedbaniach proceduralnych, mimo współpracy z profesjonalnym pełnomocnikiem, nie wskazuje który dowód nie został wzięty pod uwagę lub pominięty w postanowieniu, w którym organ tłumaczył, jak doszedł do przekonania, że stronie należało odmówić przywrócenia terminu i że decyzja została doręczona na właściwy adres zamieszkania skarżącej. Nie można skutecznie twierdzić przy tym, że organ w żaden sposób nie badał kwestii zamieszkiwania strony przy ul. Z. . Organ przyznał bowiem, że w pismach z 11 lutego 2019 r. i 9 marca 2019 r. wzywających Gminę do zapłaty kosztów postępowania zasądzonych wyrokiem WSA w Lublinie strona podawała ten adres. Jednak, co istotne, 25 listopada 2019 r. po uzyskaniu informacji, że strona z adresu przy ul. Z. wyprowadziła się, organ nie doręczał jej decyzji na ten adres, zaś decyzję z 8 kwietnia 2020 r. w sprawie wykreślenia przedszkola z ewidencji szkół i placówek niepublicznych doręczono skarżącej właśnie na adres K. , który był znany organowi z urzędu, będący też adresem doręczania decyzji dla strony w sprawie podatku od nieruchomości. Okoliczność, że strona dla potrzeb tego podatku nie kwestionowała tego adresu, oraz to, że pod adresem przy ul. W. decyzje dla strony odebrał jej dorosły domownik - T. Ś., który też jako dorosły domownik podjął się doręczenia pisma utwierdziło organ w przekonaniu, iż prawidłowo doręcza decyzje skarżącej pod tym adresem. Co więcej, pod tym samym adresem 28 kwietnia 2020 r. organ pierwszej instancji skutecznie doręczył skarżącej wezwanie do uzupełnienia dokumentów w sprawie. Podobnie jak wyżej, przesyłkę odebrał i zobowiązał się przekazać adresatce dorosły domownik M. Ś.. Potwierdzenia odbioru znajdują się w aktach administracyjnych, organ zresztą odwołuje się do konkretnych pism i kart akt. Uzasadnienie postanowienia jest szczegółowe i zrozumiałe. W kontekście powyższego nie można skutecznie twierdzić, że do kwestii adresu przy ul. Z. organ nie odniósł się w żaden sposób. Organ uznał jedynie, że po uzyskaniu informacji o wyprowadzce skarżącej z tego adresu, należy doręczyć jej korespondencję na adres zamieszkania podany organowi dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości, i co istotne, pod tym adresem dokonywano skutecznych doręczeń a skarżąca nie informowała organu w żaden sposób, że chciałaby otrzymywać pisma pod innym adresem. Co więcej, organ odwoławczy, wzywając stronę do złożenia dodatkowej dokumentacji i wyjaśnień na piśmie (wezwanie datowanie na 25 czerwca 2025 r.) próbował pozyskać wiedzę i odpowiednią dokumentację w zakresie twierdzeń skarżącej, że adres przy ul Z. był przez nią zgłaszany. W odpowiedzi strona i jej pełnomocnik dodatkowej dokumentacji nie złożyła. W tym kontekście, w ocenie Sądu zgodzić się należało z Kolegium, że skarżąca nie poinformowała, że jej adres uległ zmianie, a więc decyzja organu pierwszej instancji mogła być wysłana na adres, jak ustalił organ, jako pewny adres zamieszkania skarżącej. Nie jest to zatem jakikolwiek adres do korespondencji, czy pod którym skarżąca jedynie przebywa, lecz adres zamieszkania ustalony przez organ wobec niepodejmowania korespondencji urzędowej kierowanej do skarżącej na dotychczasowy adres. Co więcej, prawidłowość tych ustaleń organu potwierdziła się poprzez odbiór korespondencji do skarżącej przez dorosłego domownika. Takiego działania organu nie można ocenić negatywnie, mimo, iż korespondencja związana z postępowaniem o zwrot dotacji była nieodbierana i następował jej zwrot z adnotacją "nie podjęto w terminie", podobnie rzecz miała się z decyzją z 10 czerwca 2021 r. Organ nie może bowiem pozostać w sytuacji, gdy nie ma możliwości z żaden sposób doręczyć korespondencji stronie, prowadzić wobec niej postępowania, skutecznie się z nią komunikować, gdyż strona pod każdym z posiadanych adresów jest "nieuchwytna", korespondencji nie odbiera. Mając zaś na uwadze siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, wskazać należy, że z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, iż datą, od której należy liczyć ten termin jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminowi, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2905/15). W niniejszym przypadku skarżąca wskazała datę 29 stycznia 2024 r., kiedy dowiedziała się o przyczynie uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji, bowiem w tym dniu zostało odebrane upomnienie, z którego – jak twierdzi -dowiedziała się o wydaniu tej decyzji. Wskazana data, jako data dowiedzenia się o decyzji przez skarżącą słusznie mogła budzić wątpliwości organu, wobec czego organ kwestię tę zweryfikował i wskazał, że już 15 listopada, gdy doręczono skarżącej odpis pisma Gminy z 9 listopada 2021 r. z załącznikami, wśród których był odpis decyzji z 10 czerwca 2021 r. Odpis ten doręczono na ręce ówczesnej pełnomocnik skarżącej adwokat B. P.. Nie można w tej sytuacji twierdzić skutecznie o zupełnej niewiedzy skarżącej o wydaniu decyzji z 10 czerwca 2021 r. Słusznie też wskazuje Kolegium na pismo sporządzone przez reprezentującą skarżącą A. P., która w piśmie z 13 lutego 2023 r. sygn. [...] odnosi się w swojej argumentacji do decyzji z 10 czerwca 2021 r. Pismo jest w aktach sprawy, organ szczegółowo je opisuje wywodząc wiedzę pełnomocnik skarżącej o wydanej decyzji o zwrocie dotacji. Słusznie więc wywodzi organ odwoławczy, że strona wiedziała we wcześniejszej dacie niż to podaje we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o wydaniu decyzji o zwrocie dotacji z 10 czerwca 2021 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania słusznie zatem organ ocenił jako spóźniony, zwracając uwagę, że skarżąca i jej profesjonalny pełnomocnik nie odnosi się w żaden sposób do treści pisma z 13 lutego 2023 r., nie wchodzi z organem w rzeczową polemikę co do wiedzy o wydanej decyzji. Zdaniem Sądu Kolegium dokonało wystarczających dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych oraz w sposób prawidłowy oceniło zebrany w sprawie materiał dowodowy. Podstawy zastosowania art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zostały w wystarczający sposób ujawnione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, które spełnia wymagania stawiane przez art. 107 § 3 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. Wobec tych ustaleń brak już było wątpliwości, które należałoby usuwać ustnymi wyjaśnieniami skarżącej, zwłaszcza że wzywana wcześniej do złożenia wyjaśnień przez organ odwoławczy w ogóle do wezwania nie odniosła się. Sąd oceniając zaskarżone postanowienie nie stwierdził uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, na które wskazuje pełnomocnik skarżącej lub których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W szczególności nie można uznać za zasadne zarzutów nieprawidłowości postępowania dowodowego, gdyż nie znajdują one oparcia w stanie faktycznym sprawy. Organ rozstrzygając o prawidłowości doręczenia decyzji w sprawie zwrotu dotacji oraz możliwości przywrócenia stronie terminu do złożenia odwołania oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z uwzględnieniem zarówno sekwencji zdarzeń, jak i logicznie biorąc pod uwagę treść twierdzeń skarżącej i jej pełnomocnik. Na tej podstawie dokonał merytorycznej oceny, a podjęte w tym zakresie rozstrzygniecie zostało w sposób należyty uzasadnione. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że skarżąca jako wnioskująca o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniła przesłanek do jego przywrócenia, wniosek zaś był spóźniony. Skarga z wyżej wskazanych przyczyn, nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.