I GSK 843/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Fundacji I. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 482/22 w sprawie ze skargi Fundacji I. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 6 września 2022 r. nr 43.10/D-11/I/2022 w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu miasta oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 31 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 482/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Fundacji I. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 6 września 2022 r. w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako pobranej w nadmiernej wysokości za rok 2017. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent Miasta Białegostoku decyzją z 18 maja 2022 r. określił Fundacji I. kwotę dotacji w wysokości 47.086,44 zł podlegającą zwrotowi do budżetu jako pobraną w nadmiernej wysokości oraz termin naliczania odsetek należnych od tej kwoty począwszy od 9 lutego 2018 r. do dnia zapłaty. Wskazano, że przyczyną podjęcia postępowania jest okoliczność niezwrócenia do budżetu miasta kwoty 47.086.44 zł, wynikającej ze złożonego przez stronę 24 stycznia 2018 r. rozliczenia udzielonej dotacji za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. wykazanej jako kwota dotacji pobrana w nadmiernej wysokości. Obowiązek zwrotu został spowodowany obniżeniem w 2017 r. wysokości kwot dotacji na jednego ucznia miesięcznie w wyniku przeprowadzonej w październiku tego roku drugiej aktualizacji podstawowej kwoty dotacji na podstawie art. 78b ust. 1-5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943, dalej: "u.s.o."), zmniejszającej stawkę dotacji na jednego ucznia z 598,07 zł na 469,61 - w przypadku szkół kształcących w zawodach medycznych w systemie zaocznym oraz z 234,95 zł na 176,12 zł – w stosunku do szkół kształcących w systemie zaocznym w pozostałych zawodach. Zakomunikowano przy tym podmiotom prowadzącym szkoły, że zmniejszenie kwot dotacji na skutek aktualizacji nastąpiło z mocą od stycznia 2017 r. Ponadto, ze złożonej przez Fundację w dniu 8 stycznia 2018 r. informacji o zmniejszonej liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w grudniu 2017 r. (o dwóch uczniów kształconych w zawodach medycznych i czterech uczniów w innych zawodach) wynika, że kwota dotacji pobranej nadmiernie wzrosła o 1.643,70 zł (co łącznie stanowi kwotę 47.086,44 zł). Fundacja złożyła odwołanie od tej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z 6 września 2022 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podał, że uzupełnił akta sprawy o dowody świadczące o prawidłowym dokonaniu aktualizacji podstawowej kwoty dotacji dla tego typu i rodzaju szkół, jak prowadzona przez stronę i uznał za wyjaśnione to, jakiej wysokości dotację w poszczególnych miesiącach 2017 r. pobrała Fundacja z budżetu miasta, ile wynosiła podstawowa kwota dotacji w zakresie dotowania przez gminę Białystok szkół policealnych kształcących w systemie zaocznym (w tym kwota podstawowa dotacji należnej na uczniów kształconych w zawodach medycznych, ustalona w oparciu o dane uzyskane od Województwa Podlaskiego z uwagi na to, że gmina Białystok takich szkół nie prowadzi) – zarówno przed aktualizacją, jak i po aktualizacji przeprowadzonej w październiku 2017 r. Stwierdził, że żadnych wątpliwości w sprawie nie budzi też liczba uczniów, na których skarżąca dotację pobrała i uczniów, na których dotację pobrać powinna. Organ przeanalizował przepisy ustawy o systemie oświaty, w szczególności art. 90 ust. 3. Wskazał, że konkretną wielkość odsetka podstawowej kwoty dotacji należnej prowadzącemu danego typu i rodzaju szkoły niepublicznej, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki w mieście Białymstoku ustaliła Rada Miasta Białegostoku w § 4 ust. 8 uchwały Nr XXIX/474/16 Rady Miasta Białystok z dnia 19 grudnia 2016 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkól i placówek oświatowych prowadzonych na terenie Miasta Białystok przez inne niż ministrowie i jednostki samorządu terytorialnego osoby prawne lub osoby fizyczne oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystywania (Dz. U. Woj. Podlaskiego z 2016 r. poz. 4938 - zwana dalej: "uchwałą RM w Białymstoku"). Ustalono, że takie szkoły mają otrzymywać dotację równą 50% podstawowej kwoty dotacji dla szkół danego typu i rodzaju prowadzonych przez Miasto Białystok. Kolegium wyjaśniło, że w myśl art. 78c ust. 3 u.s.o. - w ciągu roku budżetowego podstawowa kwota dotacji dla szkół danego typu i rodzaju podlega dwóm aktualizacjom. Pierwszej, dokonywanej w miesiącu roku budżetowego następującym po miesiącu, w którym upłynęło 30 dni od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej na rok budżetowy i drugiej - dokonywanej w październiku roku budżetowego. W przypadku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 78b ust. 1-5 i art. 79a ust. 1 u.s.o., w pierwszej aktualizacji należało uwzględnić plan dochodów i wydatków budżetu j.s.t. według stanu na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc aktualizacji. Natomiast podczas tzw. aktualizacji październikowej miał być uwzględniany (w przypadku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 78b ust. 1-5 i art. 79a ust. 1 u.s.o.) plan dochodów i wydatków budżetu j.s.t. według stanu na dzień 30 września roku budżetowego. Po dokonaniu stosownych aktualizacji (podlegających, zgodnie z art. 78f u.s.o., ogłoszeniu w Biuletynie Informacji Publicznej danej j.s.t.), zaktualizowana kwota podstawowa dotacji powinna być traktowana jako "podstawowa kwota dotacji", o której mowa w art. 90 ust. 3 u.s.o. oraz w § 4 ust. 8 uchwały RM w Białymstoku. Oznacza to, że należna danej szkole niepublicznej dotacja stanowić miała iloczyn zaktualizowanej podstawowej kwocie dotacji dla szkoły danego typu i rodzaju oraz liczby uczniów uczestniczących w danym miesiącu w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć. Zdaniem Kolegium, poprawność powyższego rozumowania znajduje potwierdzenie w art. 89c ust. 2 u.s.o. Wynika z niego bowiem wprost, że jeżeli w okresie od stycznia do października roku budżetowego prowadzący daną szkołę pobrał dotację równą lub większą niż wysokość dotacji, o której mowa m.in. w art. 90 ust. 3 u.s.o. według stanu na pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji, to w kolejnym okresie (w listopadzie i grudniu) żadna dotacja już mu się nie należy. Przepis ten ustanawiał bowiem regułę, według której jeżeli w wyniku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 78b ust. 1-9, dokonanej na podstawie art. 78c ust. 3, lub w wyniku zmiany kwoty przewidzianej w części oświatowej subwencji ogólnej dla j.s.t., dokonanej na podstawie art. 89c ust. 1 u.s.o., wysokość dotacji, o której mowa w art. 90 ust. 1a-3ad i 4a-4cb, uległa zmianie, suma kolejnych przekazywanych części dotacji, począwszy od pierwszego dnia obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji, stanowi różnicę pomiędzy wysokością dotacji, o której mowa odpowiednio w art. 90 ust. 1a-3ad i 4a-4cb, według stanu na pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji a sumą części dotacji przekazanych od początku roku budżetowego do dnia poprzedzającego pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji. Reguła ta działa "w obie strony". Ponieważ w rozpoznawanej sprawie podstawowa kwota dotacji uległa zmniejszeniu, jej konsekwencją stało się zmniejszenie wysokości dotacji należnej dla strony. W konsekwencji zaistniał przypadek pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, kwalifikujący się do zastosowania art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634), dalej: "u.f.p.". Fundacja na powyższą decyzję złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który zaskarżonym obecnie wyrokiem z 31 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 482/22 skargę tę oddalił. Sąd I instancji dokonując analizy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia organów administracji przepisów ustawy o systemie oświaty odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wyjaśnił, że organ ma możliwość dokonania w ciągu roku kalendarzowego aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, co może polegać na podwyższeniu kwoty dotacji lub jej obniżeniu. W ślad za tym organ ma również możliwość dokonania korekty przekazanej beneficjentowi w danym roku kalendarzowym dotacji, co może wiązać się z obowiązkiem zwrotu części dotacji pobranej (przekazanej przez organ) w nadmiernej wysokości. Ponowne przeliczanie wysokości dotacji dla podmiotów prowadzących placówki oświatowe w razie dokonywania w ciągu roku zmian odpowiednich wydatków na placówki prowadzone przez jednostkę samorządu terytorialnego nie narusza więc prawa. Jakkolwiek może to powodować pewne niedogodności po stronie beneficjenta dotacji, nie oznacza jednak wstecznego działania prawa. Dotacje bowiem, podobnie jak i wydatki budżetowe realizowane w innych formach, ustalane są na okres roku kalendarzowego, będącego rokiem budżetowym. Z rocznej perspektywy należy zatem oceniać wysokość dotacji. Niemniej roczny charakter dotacji nie może pozbawiać organu jednostki samorządu terytorialnego zapewnienia możliwości realnej i efektywnej kontroli przekazywanych środków budżetowych. Temu właśnie celowi służy rozwiązanie zgodnie z którym suma części dotacji podlegającej wypłaceniu po dokonaniu aktualizacji podstawowej kwoty dotacji ulega proporcjonalnemu obniżeniu o kwotę stanowiącą "nadwyżkę" wypłaconych środków do dnia dokonania aktualizacji. Ideą procesu dokonywania aktualizacji jest ustalenie, jaka dokładnie kwota przysługuje danemu podmiotowi w roku dotowanym. Ustawodawca wprowadzając aktualizację, tym samym dał organowi możliwość ostatecznego ustalania dotacji na dany rok budżetowy. Odrębną natomiast kwestią jest ustalenie z upływem roku wysokości dotacji za cały rok, która była należna z uwzględnieniem aktualizacji i odniesienie tak zweryfikowanej kwoty do dokonanych wypłat. W sprawie niniejszej konsekwencją art. 89c ust. 2 u.s.o. było zastosowanie zaktualizowanej kwoty dotacji należnej skarżącej Fundacji w odniesieniu do całego okresu roku 2017r. Nastąpiło to pomimo brzmienia art. 78c ust. 6 u.s.o. Kwestia ta została wyczerpująco wyjaśniona stronie postępowania przez Kolegium w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wprawdzie art. 78c ust. 6 u.s.o. zawiera ograniczenia co do zakresu obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji nie oznacza to jednak, że podstawowa kwota dotacji w obrębie roku nie jest weryfikowana z uwzględnieniem także ostatniej aktualizacji. Przyjąć należy, mając na uwadze brzmienie art. 89c ust. 2 u.s.o., że wskazane ograniczenie nie oznacza, że kwota dotacji w obrębie roku nie jest weryfikowana z uwzględnieniem także ostatniej aktualizacji. Takie podejście niweczyłoby sens aktualizacji podstawowej kwoty dotacji. Jej celem jest bowiem ustalenie, jaka wysokość dotacji za cały rok przysługuje, przy uwzględnieniu aktualizacji i kwot dokonanych wpłat. Organ jest zobowiązany zapewnić, aby kwoty te się pokrywały. W sytuacji, gdy kwota należnej dotacji z uwzględnieniem aktualizacji jest w obrębie roku mniejsza niż kwota dotacji już wypłaconej w tym też roku, to niewątpliwie różnica stanowi kwotę dotacji nadmiernie pobranej, która podlega zwrotowi. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Fundacja, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) dalej: "p.p.s.a." zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 78b ust. 1-5 u.s.o. w zw. z art. 78c ust. 1-6 u.s.o. poprzez ich błędne zastosowanie przez sąd I instancji i oddalenie skargi, podczas gdy powyższe przepisy nie mają zastosowania do dotacji obliczanej na podstawie metryczki subwencji oświatowej, lecz wyłącznie do dotacji ustalonej na podstawie planu wydatków i dochodów danej jednostki systemu oświaty, a zatem niniejsze przepisy nie mogły stanowić podstawy rozstrzygnięcia wydanego wobec skarżącej; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. art. 252 ust. 3 u.f.p. poprzez jego błędne zastosowanie i nieprawidłowe uznanie, że w przedmiotowej sprawie doszło do pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, podczas gdy za taką dotację - zgodnie z art. 252 ust. 3 u.f.p. - uważa się dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Tymczasem, dotacji przyznanej w niniejszej sprawie nie sposób określić jako pobranej w nadmiernej wysokości, wszak została ona wypłacona zgodnie z treścią ustawy o systemie oświaty, przez Prezydenta Miasta Białegostoku; 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 89c ust. 2 u.s.o. poprzez jego błędnie niezastosowanie i pominięcie, że zaktualizowana stawka dotacji nie obowiązuje od początku roku budżetowego, lecz od kolejnego miesiąca po miesiącu aktualizacji i stosuje się ją "na przyszłość"; 4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie wyroku, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zasady czynnego udziału strony w rozpoznaniu sprawy i niezagwarantowanie skarżącej przysługujących jej fundamentalnych uprawnień do udziału w rozpoznaniu jej sprawy na każdym etapie postępowania; 5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie wyroku, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 oraz 81 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez nieprzeprowadzenie samodzielnie w niniejszej sprawie postępowania dowodowego i oparcie się wyłącznie na ustaleniach poczynionych przez Prezydenta Miasta Białegostoku, podczas gdy obowiązkiem organu II instancji było nie tylko formalne wydanie decyzji w przedmiocie odwołania od decyzji organu I instancji, lecz winno ono zostać poprzedzone merytorycznym zbadaniem okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie złożonej skargi w całości poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw wraz z kosztami zastępstwa prawnego przez adwokata według norm przepisanych. Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie rozprawy. Organ nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, która w kontrolowanej sprawie nie miała miejsca. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają sformułowane w skardze kasacyjnej skierowane przeciwko rozstrzygnięciu sądu I instancji zarzuty i wnioski. Innymi słowy, NSA mógł uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną. Jak stanowi art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04; treść tych, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ dalej CBOSA). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na sposób zredagowania oraz uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzutach naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) bądź też na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W przypadku błędnej wykładni prawa materialnego przyjmuje się, że przejawia się ona w nieprawidłowym zrekonstruowaniu normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu (lub przepisów) polegającym na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo na niezrozumieniu intencji prawodawcy, bądź też zastosowaniu nieobowiązującej normy prawnej. Natomiast naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej mającej zastosowanie w sprawie. Stawiając w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego strona powinna zatem określić, czy naruszenie to nastąpiło przez błędną wykładnię lub (i) jego niewłaściwe zastosowanie. W pierwszym przypadku należy wskazać, jak naruszony przepis zinterpretował sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, a jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Wskazując na drugą postać naruszenia prawa materialnego, wnoszący skargę kasacyjną zobowiązany jest do wyjaśnienia, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który sąd I instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie, "nie przystaje" do stanu faktycznego ustalonego w sprawie i jaki przepis powinien mieć zastosowanie. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany. Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż stosowanie norm materialnych może być oceniane wówczas, kiedy prawidłowo został ustalony stan faktyczny w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. W tym zakresie za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2619/22, dostąpmy w CBOSA). W tym miejscu wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przede wszystkim nie jest oparty na prawdzie. Jak to bowiem w uzasadnieniu kontrolowanego rozstrzygnięcia wskazał sąd I instancji SKO pismem z 3 sierpnia 2022 r. poinformowało pełnomocnika strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W toku kontrolowanego postępowania strona niewątpliwie realizowała swoje uprawnienie do udziału w sprawie składając wnioski dowodowe, które jako niezasadne nie zostały przez organ uwzględnione powyższe nie świadczy jednak o pozbawieniu strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Kwestia zaś prawidłowości odmowy przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę nie została objęta zarzutami skargi kasacyjnej. Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 oraz 81 k.p.a. należy przypomnieć, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Ta regulacja prawna oznacza, że obowiązkiem organu administracji publicznej, wynikającym z zawartej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Odzwierciedleniem stanowiska organu jest uzasadnienie decyzji zgodne z wymogami z art. 107 § 3 k.p.a. Omawiany zarzut ponownie oparty została na nieprawdziwej, w kontekście akt kontrolowanej sprawy, tezie o wadliwym zgromadzeniu, a w zasadzie nie zgromadzeniu materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie. Tym czasem, ponownie, jak trafnie stwierdził sąd I instancji, organ odwoławczy dostrzegając, uchybienia w zakresie zgromadzenia materiału dowodowego w postępowaniu przed organem I instancji zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w zakresie prawidłowości dokonania przez organ aktualizacji podstawowej kwoty dotacji dla szkół typu i rodzaju jak szkoła prowadzona przez stronę, wysokości dotacji pobranej przez stronę w poszczególnych miesiącach spornego 2017 rok.. Powyższe czyni nietrafnymi zarzuty skargi kasacyjnej oparte na twierdzeniu o braku przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego. W toku postępowania administracyjnego nie przedstawiono dowodów, które podważałyby wiarygodność przyjętych przez organy i zaakceptowanych przez sąd I instancji ustaleń. Podkreślenia także wymaga, że ustalenia faktyczne w sprawie w zakresie wysokości dotacji pobranej przez stronę w nadmiernej wysokości znajdują pełne odzwierciedlenie w rozliczeniu dotacji dokonanym przez stronę 24 stycznia 2018 r. Natomiast powołany w powyższych zarzutach skargi kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, a więc ma charakter normy blankietowej, regulującej jedynie przyjęty przez sąd wojewódzki kierunek rozstrzygnięcia. Omawiany przepis stanowi podstawę uchylenia decyzji w razie stwierdzenia, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to powinno mieć wpływ na wynik tej sprawy, która została zakończona decyzją zaskarżoną do sądu administracyjnego obowiązkiem kasatora jest wykazanie takiego wpływu zarzucanych sądowi I instancji naruszeń, temu obowiązkowi kasator nie sprostał bowiem podniesione przez niego zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego okazały się niezasadne. Bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów procesowych, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, zarzut naruszenia wskazanej normy odniesienia nie mógł być skuteczny i dlatego nie zasługiwał na uwzględnienie. Przechodząc do oceny zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego należy na wstępie wskazać, że przedmiotem tej sprawy sądowoadministracyjnej, wszczętej z urzędu, było określenie kwoty zwrotu dotacji wraz z odsetkami udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobranej w nadmiernej wysokości. Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2) u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia tych okoliczności. Z kolei stosownie do z art. 252 ust. 3 u.f.p. dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Zobowiązanie do zwrotu dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości powstaje z mocy prawa w dniu zaistnienia okoliczności w postaci pobrania (wypłacenia) tych środków. Powstania tego zobowiązania nie kreuje decyzja administracyjna, obowiązek zwrotu powstaje niezależnie od tego, czy w sprawie została wydana czy też nie decyzja nakazująca zwrot. Ten obowiązek powstaje w czasie (w chwili) dopuszczenia się nieprawidłowości w postaci pobrania (wypłacenia) środków. Decyzja zwrotowa potwierdza jedynie istnienie zobowiązania powstałego z mocy prawa. Z treści przytoczonej regulacji wynika wyraźnie obowiązek, a nie możliwość zwrotu budżetowi jednostki samorządu terytorialnego dotacji w wymienionych wypadkach. Rozwiązania przyjęte w tym zakresie w systemie finansów publicznych, mają na celu ochronę wydatków budżetowych, stanowią regulację o charakterze bezwzględnie obowiązującym, a dochodzenie zwrotu, dotacji pobranych w nadmiernej wysokości, nie zostało pozostawione woli stron, tj. beneficjenta i organu. Organ dotujący, w przypadku stwierdzenia, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości ma obowiązek zastosować procedurę mającą na celu zwrot nadmiernie pobranej dotacji - zgodnie z dyspozycjami wynikającymi z art. 252 u.f.p. Nie ma przy tym znaczenia, że stwierdzenie pobrania dotacji w nadmiernej wysokości nastąpiło w związku czy bez związku z zachowaniem dotowanego (np. poprzez błąd dotującego). Na gruncie art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.f.p. okoliczność stwierdzenia pobrania dotacji w nadmiernej wysokości ma charakter zobiektywizowany, tj. nie jest zależna od zaistnienia czynników subiektywnych, takich jak np. przyczynienie się dotowanego do wypłacenia mu dotacji bez podstawy prawnej, czy też nieprawidłowości w ustaleniu stawki dotacji przez organ (por. wyroki NSA z 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt I GSK 213/22, LEX nr 3934609 z 9 października 2025 r., I GSK 1121/24, LEX nr 3993483.). W świetle powyższego, niezasadne jest stanowisko skarżącej kasacyjnie Fundacji, że skoro nie przyczyniła się do wypłaty dotacji w zawyżonej wysokości bowiem wysokość wypłacanych jej każdorazowo kwot ustalana była przez pracowników organu to brak jest podstaw do żądania zwrotu prawidłowo wypłaconych jej kwot jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów kasacyjnych należy zauważyć, że z akt sprawy niniejszej w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że w 2017 roku strona skarżąca otrzymała z budżetu miasta dotację oświatową na uczniów prowadzonej Policealnej Szkoły A. w oparciu o art. 90 ust. 3 u.s.o. Zgodnie z jego znowelizowanym brzmieniem obowiązującym od 1 stycznia 2017 r. dotacja dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych (w stosunku do których nie istnieje ani obowiązek szkolny ani obowiązek nauki) przysługuje na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu w wysokości nie niższej niż 50% podstawowej kwoty dotacji dla szkół danego typu i rodzaju, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielenia dotacji informację o planowanej liczbie uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji, z zastrzeżeniem ust. 3h i 3i. Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych musi być potwierdzone ich własnoręcznymi podpisami na listach obecności na tych zajęciach. W przypadku braku na terenie odpowiednio gminy lub powiatu szkoły danego typu i rodzaju prowadzonej odpowiednio przez gminę lub powiat kwotę dotacji określa się w wysokości nie niższej niż 50% podstawowej kwoty dotacji dla szkół danego typu i rodzaju odpowiednio w najbliższej gminie lub najbliższym powiecie prowadzącym szkołę danego typu i rodzaju. W przypadku braku odpowiednio najbliższej gminy lub najbliższego powiatu prowadzącego szkołę danego typu i rodzaju kwotę dotacji określa się w wysokości nie niższej niż 50% podstawowej kwoty dotacji dla szkół danego typu i rodzaju w najbliższym województwie prowadzącym szkołę danego typu i rodzaju. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że przy ustalaniu dotacji przysługującej skarżącej ustawodawca odwołał się do pojęcia "podstawowej kwoty dotacji dla szkół danego typu i rodzaju". Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 78b ust. 3 u.s.o, w myśl którego, ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o podstawowej kwocie dotacji dla szkół danego typu i rodzaju, należy przez to rozumieć kwotę wydatków bieżących zaplanowanych na prowadzenie przez jednostkę samorządu terytorialnego szkół danego typu i rodzaju, pomniejszonych o - wskazane w pkt 1-8 opłaty, subwencje, wydatki i dotacje - i podzielonych przez statystyczną liczbę uczniów w tych szkołach, (...). Dalej podkreślić należy, że w świetle znowelizowanych, obowiązujących od 1 stycznia 2017 r. przepisów ustawy o systemie oświaty organ miał obowiązek dokonania aktualizacji podstawowej kwoty dotacji w dwóch terminach. Po raz pierwszy, w miesiącu roku budżetowego następującym po miesiącu, w którym upłynęło 30 dni od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej na rok budżetowy oraz po raz drugi, w październiku roku budżetowego (art. 78c ust. 3 u.s.o.). Zaktualizowana podstawowa kwota dotacji, o której mowa w art. 78b ust. 1-9 i art. 79a ust. 1, obowiązuje od pierwszego dnia miesiąca roku budżetowego następującego po miesiącu, w którym dokonano aktualizacji podstawowej kwoty dotacji (art. 78c ust. 6 u.s.o. ). Jeżeli w wyniku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 78b ust. 1-9, dokonanej na podstawie art. 78c ust. 3, lub w wyniku zmiany kwoty przewidzianej w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego, dokonanej na podstawie ust. 1, wysokość dotacji, o której mowa w art. 90 ust. 1a-3ad i 4a-4cb, uległa zmianie, suma kolejnych przekazywanych części dotacji, począwszy od pierwszego dnia obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji, stanowi różnicę pomiędzy wysokością dotacji, o której mowa odpowiednio w art. 90 ust. 1a-3ad i 4a-4cb, według stanu na pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji a sumą części dotacji przekazanych od początku roku budżetowego do dnia poprzedzającego pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji (art. 89c ust. 2 u.s.o.). Przy czym aktualizacja podstawowej kwoty dotacji może polegać na podwyższeniu kwoty dotacji lub jej obniżeniu. Ta zaktualizowana podstawowa kwota dotacji obowiązuje od pierwszego dnia miesiąca roku budżetowego następującego po miesiącu, w którym dokonano aktualizacji podstawowej kwoty dotacji. Kwota zmniejszenia lub zwiększenia podstawowej kwoty dotacji w związku z dokonaną aktualizacją jest przez organ uwzględniana przy przekazywaniu każdej kolejnej części przysługującej stronie dotacji. Z tego powodu strona w rozstrzyganej sprawie nie otrzymała dotacji za listopad i grudzień 2017 r. Celem aktualizacji jest ustalenie rzeczywistej kwoty dotacji jaka przysługuje stronie w danym roku budżetowym, a zatem kwota ta musi być uwzględniania przez organ przy weryfikowaniu dotacji pobranej przez szkołę za dany rok. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej organ ma możliwość dokonania korekty przekazanej beneficjentowi w danym roku kalendarzowym dotacji, co może wiązać się, tak jak w sprawie niniejszej, z obowiązkiem zwrotu części dotacji przekazanej przez organ w nadmiernej wysokości bowiem kwota dotacji wypłaconej stronie była wyższa niż wysokość dotacji jej należnej (por. wyrok NSA z 22 lipca 2021 r., sygn. akt I GSK 316/21, LEX nr 3229597). Z przedstawionych wyżej względów za niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty niewłaściwego zastosowania przepisów przywołanych w zarzutach materialnoprawnych skargi kasacyjnej wskazanych w punktach 1-3 jej petitum. Skoro skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił.