I SA/Lu 347/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi B. B. na pismo Regionalnej Izby Obrachunkowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi - w zakresie sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 7 września 2017 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza sądowego z dnia 7 września 2017 r.

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego treści wskazał, że prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe, posiada gospodarstwo rolne o pow. 6,74 ha, którego części użytkuje syn i córka, a on z tego tytułu nie uzyskuje żadnych dochodów. Utrzymuje się natomiast z emerytury w wysokości 1.628,13 zł netto. Podniósł, że pozostaje w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Budynki i maszyny wymagają napraw, a on leczenia i zakupu lekarstw. Dodał, że za energię elektryczną zapłacił w lipcu 280,99 zł a za leki 40,64 zł. Postanowieniem z dnia 7 września 2017 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, wyrażając stanowisko, że sytuacja strony nie jest na tyle trudna, aby uniemożliwiała mu poniesienie kosztów postępowania (koszty sądowe w niniejszej sprawie każdorazowo nie wyniosą więcej niż 100 zł). Od postanowienia Referendarza sądowego skarżący złożył sprzeciw, nie uzasadniając go w żaden sposób. Wskazał jedynie, że "uzasadnienie jest nierealne i nie jest rzeczywistością", jednak nie precyzował dlaczego, w jakim zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie referendarza sądowego, jest bowiem prawidłowe. Skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Pamiętać również należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony (która wynika z treści art. 199 P.p.s.a.). W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1152/14, SIP LEX nr 1624467 i z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 39/15). Skarżący dysponuje co prawda niewielkim ale stałym dochodem (rzędu 1.600 zł), który – przy ponoszeniu niewysokich kosztów utrzymania – pozwala na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo posiada kilkuhektarową nieruchomość rolną, maszyny i narzędzia rolnicze. Nie wskazał przy tym żadnych innych nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby wiązać się z dodatkowym obciążeniem jego budżetu domowego. Sytuacja skarżącego w ocenie Sądu pozwala na sfinansowanie kosztów niniejszego postępowania. W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1- § 3 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.