I SA/Łd 876/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Tomasz Naraziński po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat A. G. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej polegającej na sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2009 roku p o s t a n a w i a: przyznać i nakazać wypłatę z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. G. prowadzącej kancelarię adwokacką w Z. przy ul. A. 44/46, lokal 90 kwotę 2.400 (dwa tysiące czterysta) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu stronie skarżącej i odmówić zwrotu kosztów przejazdu.

Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2015 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (karta 23). Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. delegowała do prowadzenia sprawy adwokat M. L. (karta 30). W dniu 26 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. W punkcie drugim wyroku sąd postanowił przyznać i nakazać wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. L. wynagrodzenie tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu (karta 53). W dniu 27 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącego wystąpiła do sądu z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku, a następnie w dniu 1 lutego 2016 r. wniosła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części (karta 66 i następne). W dniu 10 lutego 2016 r. do akt sprawy wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. zawierające informację o zmianie pełnomocnika skarżącego. Do reprezentowania skarżącego została wyznaczona adwokat A. G. (karta 75). W dniu 3 marca 2016 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (karta 80-81). Do wniosku dołączono skargę kasacyjną podpisaną przez adwokat A. G., w której pełnomocnik wniosła o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Postanowieniem z 24 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej (karta 103). Postanowieniem z 15 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. L. wynagrodzenie tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 6 kwietnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Z protokołu rozprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego adwokat A. G. była obecna na rozprawie i złożyła oświadczenie, że nie zostały na jej rzecz uiszczone jakiekolwiek koszty związane z występowaniem z urzędu w imieniu skarżącego (karta 140 i 141). W dniu 18 kwietnia 2018 r. adwokat A. G. złożyła wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu oraz przysługujących stronie należności z tytułu kosztów przejazdu według norm przepisanych. Pełnomocnik złożyła oświadczenie, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Rozpoznawany wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu dla skarżącego jest drugim wnioskiem o zasądzenie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu po zakończeniu postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. O ile pierwszy z wyznaczonych dla skarżącego pełnomocników po zapoznaniu się z uzasadnieniem wyroku WSA w Łodzi z 26 listopada 2015 r., złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i otrzymał z tego tytułu wynagrodzenie, to drugi z ustanowionych dla skarżącego pełnomocników sporządził i wniósł skargę kasacyjną oraz popierał wniesioną skargę kasacyjną na rozprawie. Obowiązujące przepisy prawa nie regulują kwestii wynagrodzenia dla drugiego pełnomocnika w sytuacji, gdy pierwszemu z pełnomocników z urzędu zostało przyznane wynagrodzenie za pomoc prawną. Uwzględniając wniosek o przyznanie wynagrodzenia dla adwokat A. G., wyznaczonej w miejsce pierwszego pełnomocnika, referendarz wziął pod uwagę, że celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu osobom, których sytuacja majątkowa nie pozwala m.in. na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W zakresie prawa do sądu mieści się prawo do dostępu do dwóch instancji sądowych. Przepisy regulujące prawo pomocy, w tym przepisy regulujące wynagrodzenie dla pełnomocników z urzędu, winny być interpretowane i stosowane w taki sposób by ów dostęp sądów dwóch instancji był efektywnie realizowany. Z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – powoływanej dalej w skrócie jako: "P.p.s.a.", wynika, że wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Z przywołanego przepisu wynika, że adwokatowi ustanowionemu z urzędu należy się wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną. Adwokat A. G. sporządziła, wniosła i popierała na rozprawie skargę kasacyjną w imieniu skarżącego. Udzieliła zatem skarżącemu realnej pomocy, która potencjalnie mogła polepszyć sytuację prawną strony (por. postanowienie NSA z 13 marca 2014 r. sygn. akt II OZ 242/14). Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w dacie sporządzenia i wyniesienia skargi kasacyjnej reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz.1714 ze zm.). Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a) ww. rozporządzenia, opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 100% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Mając na uwadze, że przedmiotem zaskarżonej decyzji było określenie wysokości zobowiązania podatkowego i wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 13.921 zł, to wynagrodzenie adwokata z urzędu za sporządzenie, wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w sytuacji, w której w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat – wynosi 2.400 zł. Na podstawie § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia powyższą opłatę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Stosownie do § 2 ww. rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Konieczność udokumentowania wydatków wynika również z cytowanego wcześniej art. 250 § 1 P.p.s.a. Ponieważ pełnomocnik w żaden sposób nie udokumentowała wydatków związanych z przejazdami, wniosek o zasądzenie zwrotu tych wydatków nie mógł zostać uwzględniony. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 w zw. z art. 250 § 1 P.p.s.a. i § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a), § 8 pkt 5, § 4 ust. 3, § 22 ww. rozporządzenia, orzeczono jak w sentencji. Ake.