I SA/Łd 660/14

Dnia 1 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA: Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 1 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. E. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów w sprawie ze skargi J. E. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług i w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2008-2010 oraz umorzenia odsetek za zwłokę p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu J. E. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W dniu 5 maja 2014 roku J. E. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku odmawiającą skarżącemu rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług i w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2008-2010 oraz umorzenia odsetek za zwłokę. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że wspólnie z dwoma synami prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.680 zł brutto. Jedyny majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni 120 m2. Wobec tego, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawca jest zatrudniony na stanowisku kierowcy w firmie należącej do jego żony, a także z uwagi na fakt, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF nie wskazywało w ogóle ponoszonych kosztów utrzymania oraz kosztów związanych ze spłatą obciążającego go kredytu bankowego, którego rata jak wynika z ustaleń organów podatkowych zamyka się kwota 1.700 zł miesięcznie, został on zobowiązany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za 2013 rok, udokumentowanie wysokości miesięcznego dochodu skarżącego, na który wskazuje w swoim wniosku o prawo pomocy, udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy; nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie 2 miesiące, wskazanie czy skarżący jest osobą rozwiedzioną czy pozostającą w związku małżeńskim, jeśli tak udzielenie informacji o sytuacji finansowej i majątkowej małżonki, w przeciwnym razie udokumentowanie wysokości alimentów uzyskiwanych przez synów od ich matki; wskazanie czy wnioskodawca spłacił kredyt zaciągnięty w banku A, ewentualnie udokumentowanie wysokości spłacanej raty kredytu, w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca nie udzielił żądanych informacji. Referendarz sądowy postanowieniem z 30 lipca 2014 roku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie argumentując, że wnioskodawca w żaden sposób nie udokumentował kwoty posiadanych na utrzymanie dochodów, ponoszonych wydatków mieszkaniowych, ani nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych, które ewentualnie mogły posłużyć zobrazowaniu ponoszonych wydatków, nie złożył oświadczenia dotyczącego spłaty kredytu bankowego zaciągniętego w banku A, nie wyjaśnił także, czy jest osobą rozwiedzioną czy w dalszym ciągu pozostaje w związku małżeńskim, nie przedstawił także informacji dotyczących sytuacji finansowej małżonki. Postawa wnioskodawcy uniemożliwia tym samym przeprowadzenie całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF, w zestawieniu z informacjami zawartymi w aktach administracyjnych sprawy budzi istotne wątpliwości co do swej wiarygodności i wątpliwości tych skarżący nie wyjaśnił mimo skierowanego w tym zakresie wezwania. Od powyższego postanowienia w dniu 13 sierpnia 2014 roku skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że okoliczności wskazane w formularzu PPF wyraźnie wskazywały na konieczność przyznania wnioskowanego zwolnienia niezależnie od tego czy wniosek został uzupełniony o dodatkowe informacje do których był wzywany. Podkreślił, że jego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenia w wysokości 1680 zł brutto miesięcznie, nie dysponuje innymi dochodami i nie korzysta ze środków pomocy społecznej. Dom, w którym zamieszkuje stanowi darowiznę od rodziców i jest on obciążony hipoteką na kwotę 90.835 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku nałożonego zarządzeniem wydanym w trybie art. 255 p.p.s.a., i nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość posiadanych na utrzymanie dochodów, ponoszonych wydatków mieszkaniowych, ani nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych, które ewentualnie mogłyby posłużyć zobrazowaniu tych danych, nie złożył oświadczenia dotyczącego spłaty kredytu bankowego zaciągniętego w banku A, nie wyjaśnił także, czy jest osobą rozwiedzioną czy w dalszym ciągu pozostaje w związku małżeńskim, nie przedstawił także informacji dotyczących sytuacji finansowej małżonki. Żądanych informacji nie udzielił także w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego mimo zawartych w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia rozważań wskazujących, że braku współpracy z sądem w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej, i możliwości płatniczych skarżącego stanowi przesłankę negatywną dla przyznania wnioskowanego zwolnienia od kosztów. Wobec rozbieżności informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy wynikających ze złożonego na potrzeby prawa pomocy formularza PPF, z okolicznościami ustalonymi przez organy administracyjne w toku postępowania o udzielnie ulgi płatniczej w sprawie uzasadnionym było przeprowadzenie szczegółowego dochodzenia w celu ustalenia rzeczywistej kondycji finansowej gospodarstwa domowego wnioskodawcy. W tym miejscu wskazać należy, iż o ile nie przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego oparty został na argumentacji odwołującej się do prawdziwości twierdzeń zawartych w formularzu PPF bez przedstawienie jakichkolwiek jednak dowodów prawdziwość tę potwierdzających. Skarżący w żaden sposób nie rozwiał wątpliwości związanych z faktem, spłaty zobowiązania kredytowego w wysokości przewyższającej kwotę deklarowanych na utrzymanie środków z wynagrodzenia za pracę, nie wskazał dodatkowych źródeł jego pokrycia, nie wyjasnił, czy w dalszym ciągu zatrudniony jest w firmie transportowej należącej do jego żony, nie udzielił też żadnych informacji dotyczących jej majątku i dochodów. Wobec nie przedstawienia przez skarżącego żadnych dokumentów obrazujących rzeczywisty poziom dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalony uznać należy pogląd, że ciężar dowodu wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. Nie jest zatem zasadne stanowisko strony skarżącej, iż dane przedstawione w złożonym formularzu PPF były wystarczające dla oceny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 9 września 2008 roku sygn. akt II FSK 382/08 (dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) wyraźnie wskazał, iż brak żądanych przez sąd dokumentów uniemożliwia pozytywne ustosunkowanie się do wniosku skarżącego, tymczasem skarżący w dalszym ciągu stoi na stanowisku, iż dobitność jego twierdzeń o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty postępowania jest wystarczającym argumentem dla sądu do przyznania mu prawa pomocy. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. ak