I SA/Łd 498/14

Dnia 10 lipca 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. T. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za poszczególne miesiące za 2010 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej B. T. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

B. T. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za poszczególne miesiące za 2010 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 9.718 zł podatniczka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych informacji i dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskodawczyni wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłami utrzymania są świadczenia emerytalne małżonków w łącznej wysokości ok. 4.400 zł, dochody z najmu lub dzierżawy rzędu 42.227 zł za rok ubiegły oraz dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w postaci usług budowlanych. Z tego tytułu wnioskodawczyni w 2013 roku osiągnęła dochód w wysokości 2.074.172 zł zaś jej dochód za 2012 rok wyniósł 1.228.150 zł. Z nadesłanego bilansu firmy za pierwsze trzy miesiące 2014 roku wynika, że wartość jej środków trwałych wynosi 3.615.056 zł, wartość aktywów obrotowych zamyka się kwotą 6. 286.186 zł w tym środki pieniężne zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych stanowią kwotę 47.510 zł. W bieżącym roku podatkowym rachunek zysków i strat do końca marca br obrazuje, że firma skarżącej przyniosła dochód w wysokości 102.260 zł., zaś jej obroty ustalone w oparciu o nadesłane deklaracje VAT-7 wyniosły w styczniu br. 1.087.539 zł, w lutym 323.104 zł, zaś w marcu 1.612.846 zł. Wnioskodawczyni jest właścicielką działek położonych w T. o numerach: [...] powierzchni 3.3513 ha, [...] o powierzchni 1 ha, oraz stanowiących drogi dojazdowe [...], [...], [...], nie posiada innego majątku ani oszczędności. Wnioskodawczyni mieszka w domu będącym własnością jej córki na zasadzie prawa dożywocia. Miesięczne koszty utrzymania swojego gospodarstwa domowego określiła na kwotę ok. 3.000 zł. na które w sezonie grzewczym składa się wysoka opłata za gaz na poziomie ok. 750 zł, energia elektryczna ok. 130 zł, opłaty za telefon i cyfrową telewizję ok. 150 zł miesięcznie, opłata za wodę i ścieki w granicach 60 zł. Dodatkowo wskazała, że wraz z mężem ponoszą wydatki na leki, rehabilitację i leczenie w wysokości ok. 1.000 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazała, że obecnie ma zaciągnięte kredyty i pożyczki w różnych bankach, miesięczne raty związane z obowiązkiem ich spłaty wynoszą w sumie ok. 250.100 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni spłaca w ratach do urzędu skarbowego swoje zaległe zobowiązania w podatku VAT i dochodowym wysokość rat z tego tytułu wynosi ok. 63.000 zł, spłaca także swoje zobowiązania związane z bieżąca działalnością firmy. Dostępne środki na rachunkach bankowych z tytułu kredytów w rachunkach bądź obrotowych wskazała w wysokości 353.515 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawczyni wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe którego źródłami utrzymania są świadczenia emerytalne małżonków w łącznej wysokości ok. 4.400 zł, dochody z najmu lub dzierżawy rzędu 42.227 zł za rok ubiegły oraz dochody z działalności gospodarczej. Z tego tytułu wnioskodawczyni w 2013 roku osiągnęła dochód w wysokości 2.074.172 zł wobec powyższego jej miesięczny dochód z tego tytułu wyniósł ok. 172.000 zł. Wnioskodawczyni wraz z mężem zamieszkuje w domu będącym własnością jej córki na zasadzie prawa dożywocia. Miesięczne koszty utrzymania swojego gospodarstwa domowego określiła na kwotę ok. 3.000 zł.,z której ok 1.000 zł pochłaniają wydatki na leki, rehabilitację męża i leczenie. Wnioskodawczyni jest właścicielką działek położonych w T. o numerach: [...] powierzchni 3.3513 ha, [...] o powierzchni 1 ha, oraz stanowiących drogi dojazdowe [...], [...], [...], nie posiada innego majątku ani oszczędności. W bieżącym roku firma skarżącej przyniosła dochód w wysokości 102.260 zł., zaś jej średnie obroty miesięczne kształtuje się na poziomie ok.1.000.000 zł. Z nadesłanego bilansu firmy za pierwsze trzy miesiące 2014 roku wynika, że wartość jej środków trwałych wynosi 3.615.056 zł, wartość aktywów obrotowych zamyka się kwotą 6. 286.186 zł w tym środki pieniężne zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych stanowią kwotę 47.510 zł. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (9.718 zł) stosowanie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Miesięczne dochody posiadane przez wnioskodawczynię na utrzymanie w zestawieniu z wysokością koniecznych jego kosztów wskazują, że jest ona wstanie wygospodarować środki potrzebne na pokrycie obciążających ją kosztów procesu. Dodatkowo znacznej wartości majątek, który jest własnością skarżącej oraz wielkość obrotów prowadzonej przez nią działalności gospodarczej przeczy jej twierdzeniom o braku środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w sprawie. Za przyznaniem skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie może przemawiać jedynie eksponowana przez nią okoliczność zapłaty należności z kwestionowanych decyzji podatkowych oraz konieczności spłaty wysokich kredytów bankowych i zobowiązań wobec kontrahentów, które mogą zachwiać płynnością finansową jej firmy. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 par 1 pkt 2 p.p.s.a. okolicznością uzasadniająca przyznanie stronie prawa pomocy jest zaistnienie sytuacji, w której uiszczenie kosztów sądowych doprowadzi do uszczerbku w dochodach strony skutkującego brakiem środków na pokrycie koniecznych kosztów utrzymania. Podnoszona przez stronę, nie wynikająca z nadesłanych dokumentów hipotetyczna możliwość zachwiania płynności finansowej jej firmy nie może stanowić okoliczności uzasadniającą zwolnienie podatniczki od obowiązku poniesienia kosztów procesu. Mimo trudności związanych z zajęciami na majątku wnioskodawczyni oraz koniecznością uiszczenia wynikających ze skarżonych decyzji kwot podatku strona w dalszym ciągu prowadzi przynoszącą wysokie dochody działalność gospodarczą na duża skalę, w ramach której obraca kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Powyższe wskazuje, że może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów obecnego procesu. O braku możliwości poniesienia kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie nie przesądza także okoliczność spłacania przez skarżącą zaciągniętych kredytów. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów odnawialnych w rachunku bieżącym wskazuje na płynność finansową skarżącej. Reasumując wskazać należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł, skarżąca będąca przedsiębiorcą i właścicielem znacznej wartości majątku nie należy do tego kręgu podmiotów. Przyznania prawa pomocy nie może natomiast uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącą. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. E.B.