I SA/Łd 163/14

Dnia 3 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku doradcy podatkowego M. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.

Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2017 roku (sygn. akt II FSK 3692/14) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 sierpnia 2014 roku, sygn. akt I SA/Łd 163/14 oddalającego jej skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok. Jak wynika z akt sprawy, w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącej – doradca podatkowy M. W., ustanowiony z urzędu, na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 210 § 1 oraz art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 5 stycznia 2017 roku pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu oświadczył zaś jedynie, że wnosi i wywodzi jak w skardze kasacyjnej, co znajduje wyraz w załączonym do akt sprawy protokole rozprawy z dnia 5 stycznia 2017 roku (sygn. akt II FSK 3692/14). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 28 lutego 2017 roku akta sprawy skierowano do starszego referendarza sądowego w przedmiocie wniosku pełnomocnika z urzędu o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z 7 marca 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu wskazując, że wyznaczony z urzędu pełnomocnik w złożonym wniosku nie zawarł oświadczenia, o którym mowa w § 4 ust. 2 z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153). W tej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia jego wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (wynagrodzenia) dotyczącej postępowania kasacyjnego, w tym sporządzenia skargi kasacyjnej i udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Doradca podatkowy M. W. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym zarzucił naruszenie § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2011 r. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie. Mając na uwadze powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. W uzasadnieniu podkreślił, że ustawodawca używając w ww. przepisie słowa "powinien" pozostawił margines dobrowolności zastosowania w omawianej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"). W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 (P.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z art. 2 ustawy zmieniającej wynika zatem, że przepis art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 73 nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Przepis art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej nie został bowiem wymieniony w art. 2 jako przepis, który należy stosować do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie. W związku z tym w rozpatrywanej sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 260 p.p.s.a. w jego dotychczasowym brzmieniu, bowiem sprawa została zainicjowana skargą z dnia 15 stycznia 2014 r. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. - doradca podatkowy, wyznaczony do udzielenia pomocy prawnej w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te zostały uregulowane w przepisach rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2011 r. Stosownie do treści § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2011 r. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści tej regulacji wynika, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia o wskazanej treści, gdyż pozwala to w istocie określić zakres, w jakim wynagrodzenie musi zostać pokryte przez Skarb Państwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że oświadczenie, o którym mowa § 4 ust. 2 rozporządzenia jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została już wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje zaś skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 17/15, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I FSK 442/11, lex nr 1333769; z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt II FSK 1821/10, lex nr 742308). Wymaga przy tym podkreślenia, że brak stosownego oświadczenia nie stanowi uchybienia formalnego, które podlegałoby uzupełnieniu na wezwanie w trybie art. 49 ustawy p.p.s.a. W niniejszej sprawie pełnomocnik w złożonym wniosku nie zawarł oświadczenia, o którym mowa w § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia. Konsekwencją takiego niepełnego oświadczenia jest to, że niemożliwe jest przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia. Wobec powyższego, skoro rozpatrywany wniosek nie zawierał oświadczenia o treści wskazanej w § 4 ust. 2 rozporządzenia, będącego warunkiem przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, to mając na uwadze wyżej powołane przepisy, należało odmówić przyznania wynagrodzenia wyznaczonemu pełnomocnikowi. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 250, art. 260 p.p.s.a w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153), postanowiono jak w sentencji. AKE.