I SA/Łd 1112/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.G. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 12 stycznia 2017 r. w sprawie ze skargi B. G.i R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP: [...] w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 rok p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

B. G. i R. G. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 402 zł uiścili opłatę w pełnej wysokości. Następnie w dniu 3 stycznia 2017 roku skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie doradcy podatkowego w osobie S. S.. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach skarżący wskazał, że wspólnie z żoną prowadzą gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest świadczenie przedemerytalne wnioskodawcy oraz emerytura jego żony w łącznej wysokości 2.032 zł netto. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 220 m2 o wartości 350 tyś zł. w którym zamieszkują oraz samochodu Hyundai Tucson z 2006 r. Małżonkowie posiadają także oszczędności w wysokości 40.000 zł, oraz akcje pracownicze PGNIG o wartości 35.000 zł. Wnioskodawca oszacował miesięczne koszty utrzymania swojego gospodarstwa domowego na kwotę ok. 800 zł (prąd woda, oczyszczalnia, opał, podatek od nieruchomości, ubezpieczenie domu, telefony i internet). Dodatkowo małżonkowie kwotę ok. 100 zł wydają na dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne i ok. 200 zł przeznaczają na zakup leków dla skarżącej. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu ocenił, że rodzina wnioskodawcy dysponuje stałymi miesięcznymi dochodami w wysokości umożliwiającej pokrycie bieżących kosztów swojego utrzymania zaś z posiadanych oszczędności bez żadnego uszczerbku dla swojego bieżącego utrzymania jest w stanie pokryć koszty zainicjowanego postępowania sądowego. W sprzeciwie skarżący podniósł, że aktualne dochody skarżącego i jego żony (2.032,19 zł) nie pokrywają w pełni bieżących wydatków (2.572,75 zł) związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb bytowych i wymagają korzystania z oszczędności zgromadzonych w okresie aktywności zawodowej skarżących. Zdaniem skarżącego obecna jego sytuacja materialna wykazana we wniosku PPF nie pozwala na pełną partycypację w kosztach postępowania, w tym na poniesienie kosztów związanych z profesjonalną pomocą prawną, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a. Jeśli zatem uznać, że nie zachodzą przesłanki, które zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. pozwalałyby na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, to zdaniem skarżącego jego obecna sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił ocenę referendarza sądowego zwartą w zaskarżonym postanowieniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy prawnego, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu referendarz sądowy trafnie zauważył, że uwzględniając sytuację majątkową strony opisaną we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także fakt, że skarżący opłacili w pełnej wysokości wpis sądowy od skargi (402 zł) stanowiący najwyższy wydatek w zainicjowanym przez nich postępowaniu, stosownie do treści art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rodzina wnioskodawcy dysponuje stałymi miesięcznymi dochodami, zaś z posiadanych oszczędności bez żadnego uszczerbku dla swojego bieżącego utrzymania jest w stanie pokryć koszty zainicjowanego postępowania sądowego. Wyjaśnić przy tym należy, że brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie oznacza sytuacji, w której strona nie może pokryć wydatku związanego z kosztami sądowymi z bieżących dochodów, ale taką, gdy nie posiada jakichkolwiek zasobów stanowiących jej majątek (oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych), które mogłyby służyć pokryciu takiej należności. W tym miejscu wskazać również trzeba, że z samej konstrukcji sprzeciwu jako środka zaskarżenia wynika, iż na tym etapie postępowania nie jest możliwa zmiana zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wydane w takich warunkach rozstrzygnięcie sądu miałoby bowiem inny przedmiot niż rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego, poddane kontroli na skutek zaskarżenia go przez stronę. Z kolei z uwagi na fakt, iż rozstrzygnięcie wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu jest ostateczne, strona byłaby pozbawiona możliwości rozpoznania jej wniosku w dwu instancjach. Innymi słowy, jeżeli intencją strony jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, winna ona złożyć nowy wniosek w takim właśnie zakresie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. AKE.