II FZ 975/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jan Rudowski, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1286/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 8 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r., III SA/Wa 1286/16, WSA w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi J. P. (dalej "strona", "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 lutego 2016 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, skarżąca powyższy wniosek zawarła w treści skargi argumentując, że nie ma środków na zapłacenie należności określonych w decyzji: osiąga niski dochód, samotnie wychowuje dziecko, nie ma zdolności kredytowej, ma trudności finansowe, nie posiada trwałego majątku. W ocenie skarżącej z uwagi na wymienione okoliczności wykonanie zaskarżonej decyzji rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek skarżącej nie został uzasadniony z punktu widzenia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej w skrócie "p.p.s.a."). W ocenie sądu pierwszej instancji strona nie wyjaśniła jaki trudny do odwrócenia skutek mógłby nastąpić poprzez zapłatę zobowiązania podatkowego. Niewątpliwie bowiem wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na sytuację finansową skarżącej. Wpływ ten nie jest jednakże równoznaczny z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków, czy też wyrządzeniem znacznej szkody. Jak podkreślono w uzasadnieniu postanowienia, wyegzekwowanie należności pieniężnej z samej swej istoty nie może być uznane za okoliczność powodującą trudne do odwrócenia skutki (w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji wyegzekwowana należność zostanie zwrócona skarżącej). Ponadto znaczna szkoda nie może być utożsamiona z naturalną, oczywistą konsekwencją wykonania decyzji kreującej obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniędzy, jaką jest brak tych pieniędzy po stronie skarżącej. Zdaniem sądu pierwszej instancji, nie można zrównać konsekwencji wykonania decyzji przed rozpoznaniem skargi z pojęciem "znaczna szkoda", skoro tak rozumiana znaczna szkoda i tak, w sposób zdeterminowany przez obowiązujące przepisy prawa, zaistnieje w razie oddalenia skargi. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, w którym zażądała jego uchylenia i wstrzymania zaskarżonego aktu, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Zdaniem strony, wskazała ona we wniosku, że ewentualna zapłata zobowiązania spowoduje, że życie i zdrowie jej oraz jej dziecka może zostać zagrożone. Nie będzie jej stać na jedzenie i mieszkanie, co z kolei może przynieść trudne do odwrócenia skutki i wyrządzić niepowetowaną szkodę. Wykonanie decyzji nie może skazywać podatnika na życie poniżej minimum egzystencji. Dodatkowo skarżąca nie może uzyskać kredytu na zapłatę zaległości ze względu na niskie dochody i samotne rodzicielstwo. W ocenie strony, dodatkowym argumentem przemawiającym za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji jest wysokie prawdopodobieństwo uchylenia zaskarżonej decyzji, co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu lub powrót ten może nastąpić po długim czasie, czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II GZ 770/15; z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2969/14, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ani wniosek zawarty w skardze z dnia 22 marca 2016 r., ani zażalenie skarżącej nie wskazuje na zaistnienie w niniejszej sprawie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Trafnie sąd pierwszej instancji wyjaśnił stronie, że wyegzekwowanie należności pieniężnej z samej swej istoty nie może być uznane za okoliczność powodującą trudne do odwrócenia skutki. W przypadku bowiem uchylenia decyzji organu podatkowego wyegzekwowana należność zostanie stronie zwrócona. Jak wskazuje orzecznictwo, fakt zmniejszenia ilości środków pozostających w dyspozycji dłużnika w efekcie zapłaty należności podatkowych nie jest argumentem przemawiającym na wstrzymaniem wykonania decyzji (por. postanowienia NSA: z dnia 19 czerwca 2008 r., II FZ 248/08; z dnia 23 grudnia 2014 r., II FZ 2008/14; publik. CBOSA). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2014 r., II FZ 1741/14; publik. CBOSA). W treści zażalenia skarżąca wskazała, że ewentualne wykonanie decyzji spowoduje, że nie będzie ona w stanie utrzymać siebie i dziecka. W tym miejscu należy wskazać, że - po pierwsze - zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej. Po drugie zaś - w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Dodatkowo zauważyć należy, odnosząc się do argumentu zażalenia o wadliwości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 lutego 2016 r., że za wstrzymaniem wykonania decyzji nie może przemawiać ewentualna zasadność skargi, ponieważ na tym etapie postępowania taka ocena jest przedwczesna i niedopuszczalna. W świetle przedstawionych uwag zaskarżone postanowienie należało uznać za odpowiadające prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.