I SA/Kr 279/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. B. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 23 sierpnia 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: - utrzymać w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 279/17 -

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12.01.2017r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M. B. ur. w 1971r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córkami : Z. B. ur. w 1996r., J. B. ur. w 1999r. oraz M. B. ur. w 2007r. Uiszcza "zabezpieczenie alimentacyjne" w wysokości 1 800 zł. Na zakup żywności pożycza pieniądze od rodziny, znajomych. W 2016r. uzyskał 19 723,20 zł. dochodu, przy przychodzie na poziomie 20 390,70 zł. Jest właścicielem mieszkania o pow. 60,21 m2, o wartości 160 000 zł oraz garażu podziemnego o pow. 14,14 m2, o wartości 25 000 zł. Oświadczył, że nie uzyskuje dochodu, nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Postanowieniem z dnia 23.08.2017r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wyżej wspomniany wniosek. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych M. B.. Stąd też został on wezwany do przesłania szeregu dokumentów, bardzo istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej, takich jak: - spis jego miesięcznych wydatków, związanych z bieżącymi potrzebami, poparty odpowiednimi rachunkami, - wyciągi z jego kont bankowych, obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - zeznania podatkowe M. B., za 2016r. - zaświadczenie z zakładu pracy M. B. o wysokości uzyskiwanych przez niego zarobków lub dowodu przelewu, przekazu, otrzymywanego świadczenia, za ostatni miesiąc, - kserokopia orzeczenia dotyczącego alimentów, - oświadczenie określające czy córki zamieszkują z wnioskodawcą i są na jego utrzymaniu. Pomimo dość obszernego i enigmatycznie zredagowanego pisma wnioskodawcy, nadesłanego w ramach odpowiedzi na ww. wezwanie nie wyjaśnił on w sposób czytelny swojej sytuacji finansowej. Brak danych w tym zakresie lub niepełne dane skutecznie uniemożliwiają analizę polegającą na przeprowadzeniu pewnego rodzaju symulacji finansowej, określającej relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, przedmiotów wartościowych i oszczędności. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji więc wskazanych okoliczności stwierdzono, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację rodzinną i finansową. Orzekający nie miał więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Od powyższego postanowienia strona skarżąca wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W piśmie tym skarżący wspomniał, iż we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nadmienił, iż "żyje tylko i wyłącznie dzięki i z udzielonej mu doraźnie pomocy rodzin". Zaskarżone postanowienie określił jako stronnicze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 P.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: l FZ 429/12, LEX nr 1247073). W przedmiotowej sprawie skarżący, pomimo wezwania do przedstawienia szczegółów dotyczących jego sytuacji finansowej, takiego przedstawienia nie dokonał. Tym samym, ze względu na brak wystarczających danych, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy, takie przyznanie prawa pomocy było niemożliwe. Z tego też względu, orzekający Starszy Referendarz Sądowy, z powodu niedostarczenia przez skarżącego wystarczającej ilości informacji, które obrazowałyby jego sytuację majątkową, w sposób uzasadniony nie mógł przychylić się do wniosku skarżącego. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy (post. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2017r., sygn. akt: II SA/Kr 1362/16, CBOSA). Wynika z tego, że aby dokonać wspomnianej oceny wniosku, Sąd musi dysponować dostateczną ilością informacji, pozwalającą na zbadanie stanu majątkowego wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie skarżący, pomimo wezwania, nie dostarczył takich informacji. Zauważyć ponadto należy, że skarżący na etapie sprzeciwu nie przedstawił argumentacji (ani nie załączył wspierających tą argumentację dokumentów), która mogłaby skutecznie podważyć ocenę wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, dokonaną w zaskarżonym postanowieniu. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż skarżącemu prawidłowo i zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.