I SA/Kr 234/26

Sygn. akt I SA/Kr 234/26. [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr) Sędziowie: sędzia WSA Inga Gołowska sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2026 r. sprawy ze skargi R. sp. j. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 12.02.2026r., nr 1201-IEE.7113.1.19.2026.2.AG, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania; oddala skargę.

Sygn. akt I SA/Kr 234/26. UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu prowadził - jako organ egzekucyjny - postępowanie egzekucyjne do majątku strony zobowiązanej, tj. R. sp. j. (dalej skarżąca) na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr 1217-SEW-2.522.7325.2018 obejmującego zaległy podatek od towarów i usług za listopad i grudzień 2013r. w kwocie 240.274,00 zł należności głównej. Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 21.11.2018r. nr 1201-IO\/-2.4103.124.2018.28, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie z 10.01.2018r. nr 358000-CKK4-1.4103.18.2017.68. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 19.12.2018r. wraz z zawiadomieniem z 18.12.2018r. o zajęciu środków na rachunku bankowym w Banku [...]. Pismem z 20.12.2018r. zobowiązana wniosła do organu egzekucyjnego zarzut z art. 33 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026r. poz. 268 dalej: upea), polegający na niedoręczeniu zobowiązanej upomnienia przed wszczęciem egzekucji. Postanowieniem z 21.01.2019r., nr 1217-SEE.711.1298.2018 organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem w tym postępowaniu, uznał za nieuzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Wskutek złożonego zażalenia na w.w. postanowienie organ odwoławczy postanowieniem z 15.03.2019r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Na postanowienie to zobowiązana złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z 8.08.2019r., sygn. akt I SA/Kr 602/19 oddalił skargę, lecz NSA wyrokiem z 16.05.2023r., sygn. akt III FSK 2122/21, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. WSA w Krakowie wyrokiem z 26.10.2023r., sygn. akt I SA/Kr 870/23, ponownie rozpoznając skargę uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie powtórzył za NSA, że z treści decyzji musi wprost wynikać wysokość należności, które mogą stać się przedmiotem egzekucji administracyjnej. Wówczas wypełniona zostanie funkcja informacyjna, którą co do zasady spełnia upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 upea, a jako wyjątek orzeczenie, o którym mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 30.10.2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Sąd, uchylając postanowienia organów obu instancji, podał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ "ustali, czy z treści decyzji ostatecznej (na podstawie której został wydany tytuł wykonawczy) wprost wynika wysokość należności, które stały się przedmiotem egzekucji administracyjnej". Postanowieniem z dnia 11.07.2024r. organ egzekucyjny ponownie rozpatrzył zarzut zobowiązanej - niedoręczenia jej upomnienia - wniesiony pismem z 20.12.2018r. Uznał, że zarzut ten jest nieuzasadniony. Podał, że dochodzona należność powstała z mocy prawa, a jej wysokość została określona decyzją Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 10.01.2018r., która ostateczną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 21.11.2018r. została utrzymana w mocy. Na postanowienie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, zobowiązana złożyła zażalenie. Po rozpatrzeniu zażalenia organ odwoławczy postanowieniem z 25.09.2024r., nr 1201-IEE.7113.1.116.2024.4.ID uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego nie było zgodne z wytycznymi zawartymi w w.w. wyrokach WSA i NSA. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ egzekucyjny postanowieniem z 3.12.2024r. uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia za nieuzasadniony co do należności za miesiąc listopad 2013r. i za uzasadniony co do należności za grudzień 2013r. Na postanowienie zobowiązana nie złożyła zażalenia. Pismem z 13.10.2025r. zobowiązana wezwała organ egzekucyjny do "usunięcia naruszenia prawo" poprzez wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym z 14.12.2018r. w związku z uznaniem za uzasadniony zarzutu braku doręczenia upomnienia (co do należności za grudzień 2013r.). Organ egzekucyjny postanowieniem z 31.10.2025r., nr 1217-SEE.7113.1430.2025.5 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny stwierdził, że prowadzone postępowanie egzekucyjne zakończyło się z powodu zapłaty należności, więc wniosek zobowiązanej o jego umorzenie nie może zostać rozpatrzony merytorycznie. Na postanowienie zobowiązana nie złożyła zażalenia. Pismem z 3.12.2025r. zobowiązana ponownie wezwała organ egzekucyjny do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niewydaniu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej należności za grudzień 2013, pomimo uwzględnienia zarzutu niedoręczenia upomnienia. Organ egzekucyjny postanowieniem z 31.12.2025r., nr 1217-SEE.7113.1672.2025.2 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z uwagi na okoliczność, że sprawa ta została już rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem. Na postanowienie to zobowiązana złożyła zażalenie, zarzucając; naruszenie art. 61a § 1 kpa, poprzez jego błędne zastosowanie I przyjęcie, że zachodzą "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania, podczas gdy wniosek dotyczył obowiązku organu wynikającego wprost z art. 34 § 4 upea (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia egzekucji),- naruszenie art. 34 § 4 upea poprzez jego niezastosowanie, mimo że organ egzekucyjny prawomocnie uznał zarzut braku doręczenia upomnienia za uzasadniony w części dotyczącej należności za grudzień 2013r., naruszenie zasady praworządności (art. 6 kpa) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 § 1 kpa) poprzez odmowę wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sytuacji, gdy przepisy prawa materialnego nakładają na organ obowiązek orzeczenia o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie podjęcia działań niezbędnych do prawidłowego załatwienia sprawy oraz uchylenie się od rozstrzygnięcia jej istoty. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 12.02.2026r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu podkreślono, iż złożenie kolejnego wniosku dot. wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie uzasadnia wszczęcia postępowania w tym zakresie, bowiem obowiązujące jest poprzednio wydane postanowienie. Wydanie kolejnego postanowienia w tej sprawie stanowiłoby naruszenie generalnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła skargę do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie: - art. 61a § 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że zachodzą "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania, podczas gdy wniosek dotyczył obowiązku organu wynikającego wprost z art. 34 § 4 upea (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia egzekucji);- art. 34 § 4 upea poprzez jego niezastosowanie, mimo że organ egzekucyjny prawomocnie uznał zarzut braku doręczenia upomnienia za uzasadniony w części dotyczącej należności za grudzień 2013r., co obligowało organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego w odpowiedniej części; - zasady praworządności (art. 6 kpa) przez odmowę wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sytuacji, gdy przepisy prawa materialnego nakładają na organ obowiązek orzeczenia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego; - zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 § 1 kpa) poprzez niewykonanie obowiązku wynikającego z prawomocnego uwzględnienia zarzutu na postępowanie egzekucyjne, co doprowadziło do sytuacji, w której organ egzekucyjny prowadził i zakończył postępowanie egzekucyjne, które - zgodnie z jego własnym rozstrzygnięciem - zostało wszczęte bezprawnie; - art. 7 kpa poprzez zaniechanie podjęcia działań niezbędnych do prawidłowego załatwienia sprawy oraz uchylenie się od rozstrzygnięcia jej istoty; - art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie zebrania oraz wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, w szczególności poprzez pominięcie okoliczności wynikających z prawomocnego postanowienia o uznaniu zarzutu braku doręczenia upomnienia za uzasadniony, co do należności za grudzień 2013r. W uzasadnieniu skargi zobowiązana podkreśliła, że zastosowanie art. 61a kpa w niniejszej sprawie jest całkowicie błędne, gdyż wcześniejsze postanowienie odmawiało wszczęcia postępowania z zupełnie innych przyczyn (zakończenie egzekucji), co oznacza, że nie rozstrzygnęło merytorycznie kwestii obowiązku umorzenia wynikającego z art. 34 § 4 upea. Zobowiązana podkreśliła również, że obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego nie wymaga wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego. Wynika on wprost z prawomocnego uznania zarzutu za uzasadniony. Zobowiązana wskazała, że art. 61a § 1 kpa nie może być stosowany w sposób uniemożliwiający realizację obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego. Organ nie może zasłaniać się formalnymi przeszkodami procesowymi, aby uniknąć wykonania ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 34 § 4 upea. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę. Weryfikując zaskarżone postanowienie zgodnie z powyższymi kryteriami należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania nie jest dotknięte wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia. Wprawdzie zaskarżone postanowienia mają charakter formalny tj. dotyczyły odmowy wszczęcia postępowania, a zatem w stosunku do tego typu rozstrzygnięć zasada trwałości aktów administracyjnych na jaką powołały się skarżone organy nie może być bezpośrednio stosowana tak jak w przypadku decyzji administracyjnych, to jednak w realiach kontrolowanej sprawy, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej należności za grudzień 2013r. był tożsamy w relacji do poprzednio już rozpoznanego postanowieniem z 31.10.2025r., nr 1217-SEE.7113.1430.2025.5, na które to postanowienie zobowiązana, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie złożyła zażalenia. Zgodnie z art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jako "uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania należy traktować takie sytuacje, które w sposób oczywisty, proceduralno - prawny stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania. Winny to być takie okoliczności, które już na wstępnym etapie przesądzają, że postępowanie nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej. Takimi uzasadnionymi przyczynami są sytuacje, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło już rozstrzygnięcie. Zatem skarżone organy zasadnie przyjęły, iż w tej samej sprawie (tych samych okolicznościach – tożsamego żądania wniosku) już zapadło rozstrzygnięcie, co winno skutkować wydaniem orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny w/w postanowieniem z 31.10.2025r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej należności za grudzień 2013r. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny stwierdził, że prowadzone postępowanie egzekucyjne zakończyło się z powodu zapłaty należności; więc wniosek zobowiązanej o jego umorzenie nie może zostać rozpatrzony merytorycznie. Złożenie kolejnego wniosku dotyczącego wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie uzasadnia wszczęcia postępowania w tym zakresie; bowiem obowiązujące jest w.w. postanowienie z 31.10.2025 r., a okoliczności sprawy się nie zmieniły. Chociaż pomiędzy pierwszym rozstrzygnięciem o odmowie wszczęcia postępowania po pierwszym wniosku o jego umorzenie, strona skarżąca podjęła szereg czynności procesowych m.in. złożyła: wniosek o zwrot wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych, czy wniosek o ponaglenie, jednak nie miały one wpływu na kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest kolejnym wnioskiem złożonym w tej samej sprawie. Wcześniejszy wniosek z 13.10.2025r. oparty był na tej samej podstawie i argumentacji co kolejny wniosek z 3.12.2025r. W obu wnioskach skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wnosiła o wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z uwagi na uznanie za uzasadniony zarzutu niedoręczenia upomnienia w części dotyczącej należności za grudzień 2013r. Nie pojawiły się też żadne nowe okoliczności determinujące rozstrzygnięcie. Organ egzekucyjny prawidłowo zatem odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie na podstawie art. 61a§ 1 kpa. Za niezasadne, gdyż nie związane z istotą sporu należało ocenić pozostałe zarzuty odnoszące się do braku oceny prawnej kwestii wpływu uznania za uzasadniony zarzutu egzekucyjnego co do niedoręczenia upomnienia w części dotyczącej należności za grudzień 2013r. Organy wydały rozstrzygnięcie w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku zobowiązanej, nie badały więc czy postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie powinno zostać umorzone. Przepisy kpa nałożyły na organ egzekucyjny stosowne postępowanie w sytuacji złożenia przez zobowiązaną ponownego wniosku w tej samej sprawie, zatem nie doszło do naruszenia zasady zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa), gdyż organ odwoławczy w zaskarżonym rozstrzygnięciu wyjaśnił skarżącej jakimi przepisami prawa się kierował i dlaczego podjął takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a