I SA/Kr 230/26

Sygn. akt I SA/Kr 230/26. [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr) Sędziowie: sędzia WSA Inga Gołowska sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2026 r. sprawy ze skargi K.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 4.03.2026r., nr 1201-IEW-3.720.1.2026.2, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania; oddala skargę.

Sygn. akt I SA/Kr 230/26. UZASADNIENIE Wnioskiem z 3.01.2026r. K.W. (skarżący) zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Gorlicach o usunięcie z obrotu prawnego tytułu wykonawczego nr 1206-SEW.723.21.2018 z 16.01.2018r. wystawionego w sprawie zobowiązania podatkowego za 2011r., jako aktu wydanego bez podstawy materialno-prawnej, o zaprzestanie powoływania się na wskazany tytuł wykonawczy w jakichkolwiek postępowaniach prowadzonych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej oraz o wydanie pisemnego potwierdzenia usunięcia tytułu wykonawczego z obrotu prawnego. Zdaniem skarżącego nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania podatkowego za 2011r. z mocy prawa z dniem 31.12.2017r. Pomimo tego 16.01.2018r. wystawiono tytuł wykonawczy, co stanowi naruszenie art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który uzależnia dopuszczalność wystawienia tytułu od istnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Według skarżącego taki tytuł jest trwale bezskuteczny prawnie i nie może wywoływać jakichkolwiek skutków egzekucyjnych, zarówno w chwili jego wydania, jak i w późniejszym czasie. Wobec tego, żadne późniejsze czynności organów, ani ewentualne orzeczenia sądowe nie mogą "ożywić" zobowiązania, które wygasło z mocy prawa, jak też zalegalizować tytułu wykonawczego wydanego bez istnienia podstawy materialno-prawnej, a na organie administracji publicznej ciąży obowiązek eliminowania z obrotu prawnego aktów dotkniętych wadą braku podstawy prawnej, niezależnie od upływu czasu, czy faktu przeprowadzenia określonych czynności egzekucyjnych. Skarżący zwrócił także uwagę, że decyzje, na które organ powołał się, jako stanowiące podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego nie zawierają prawidłowo wskazanej podstawy prawnej, co narusza art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej i oznacza wydanie rozstrzygnięcia bez podstawy prawnej. W złożonych wyjaśnieniach skarżący powołał się również na pismo Kancelarii Prezesa Rady Ministrów - Departamentu Wniosków, Petycji i Skarg z 2.01.2026r., znak DWS.WSiW.161.5.2026 o przekazaniu skargi do Ministerstwa Finansów. Skarżący zakwestionował sposób działania i bezstronność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Gorlicach w zakresie rozpoznawania jego żądań kierowanych do tego Urzędu. Skarżący wskazał nadto, że utrzymanie w obrocie prawnym tytułu wykonawczego wystawionego po przedawnieniu zobowiązania podatkowego narusza art. 7 Konstytucji RP, art. 59 § 1 pkt 9, art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025r., poz. 132, dalej: upea), gdyż organ działa mimo braku istniejącego obowiązku podatkowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Gorlicach postanowieniem z 27.01.2026r., nr 1206-SEW.720.14.2026.2 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie usunięcia z obrotu prawnego tytułu wykonawczego nr 1206-SEW.723.21.2018 z 16 stycznia 2018r. wystawionego w sprawie zobowiązania podatkowego za 2011r., jako aktu wydanego bez podstawy materialno-prawnej; zaprzestania powoływania się na wskazany tytuł wykonawczy w jakichkolwiek postępowaniach prowadzonych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej oraz wydania pisemnego potwierdzenia usunięcia tytułu wykonawczego z obrotu prawnego. Odmawiając wszczęcia ww. postępowania wskazano, że żaden przepis prawa nie przewiduje wprost możliwości wyeliminowania z obiegu administracyjnego tytułu wykonawczego będącego podstawą egzekucji administracyjnej w drodze usunięcia go z obrotu prawnego na żądanie zobowiązanego. Wobec tego nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w zakresie żądanym przez skarżącego we wniosku z 3.01.2026r. Skarżący złożył zażalenie ponownie wskazując na przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym za 2011r. (31.12.2017r.), a więc przed wystawieniem tytułu wykonawczego dot. zaległości podatkowej za wskazany okres rozliczeniowy. W takim przypadku brak było podstawy prawnej do wystawienia tytułu wykonawczego (nr 1206-SEW.723.21.2018 z 16.01.2018r.). Zdaniem skarżącego służyło mu prawo do domagania się, aby organ egzekucyjny nie prowadził egzekucji na podstawie dokumentu wystawionego po przedawnieniu zobowiązania. Skarżący wskazał, iż wbrew twierdzeniom organu podatkowego pierwszej instancji decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie rozwiązuje problemu - tytuł wykonawczy nadal figuruje w obrocie i może rodzić dalsze skutki prawne. Skarżący zwrócił uwagę, że na podstawie ww. tytułu wykonawczego przeprowadzono postępowanie egzekucyjne, w ramach którego majątek skarżącego został sprzedany za kwotę stanowiącą około połowę jego wartości. Nadto postępowanie egzekucyjne było prowadzone mimo braku materialnoprawnej podstawy, co naraziło skarżącego na znaczącą szkodę majątkową. Zdaniem Sprawą wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Gorlicach tytułu wykonawczego zajmuje się obecnie kilkuset pracowników w różnych urzędach w Polsce, co rodzi pytanie, kto poniesie odpowiedzialność za konsekwencje finansowe i organizacyjne wynikające z błędnie wszczętego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 4.03.2026r. nr 1201-IEW-3.720.1.2026.2 utrzymał w mocy postanowienie I instancji. W uzasadnieniu podkreślono, iż kwestie związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego i dochodzeniem zadłużenia na podstawie tytułu wykonawczego regulują przepisy upea. W przepisach tej ustawy brak jest uregulowania w zakresie możliwości usuwania tytułu wykonawczego. W myśl art. 18 pkt 2 upea, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. W Kodeksie postępowania administracyjnego brak jest również przepisów regulujących kwestie postępowania administracyjnego w żądanym przez skarżącego przedmiocie. Organ odwoławczy wskazał również, iż zgodnie z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Wyrażona w powyższej normie prawnej zasada legalizmu oznacza przede wszystkim obowiązek organów administracji publicznej do działania zgodnie z przepisami kompetencyjnymi. Jednocześnie organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. /Dz.U. Nr 78 poz. 483/). Zatem organy administracji publicznej mogą podejmować tylko takie działania, w takich formach i w takim zakresie, w jakim zostały upoważnione przez ustawodawcę. Wobec powyższego, nie mogło zatem zapaść merytoryczne rozstrzygnięcie, ponieważ nie istnieje podstawa prawna do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego z 3.01.2026r. w sprawie usunięcia z obrotu prawnego tytułu wykonawczego Na powyższe postanowienie została wniesiona przez wnioskodawcę skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucono naruszenie: 1. art. 7 Konstytucji RP poprzez akceptację działania organów administracji publicznej bez podstawy prawnej polegającego na powoływaniu się na tytuł wykonawczy wystawiony po wygaśnięciu zobowiązania podatkowego, 2. art. 59 § 1 pkt 9 oraz art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie faktu, że zobowiązanie podatkowe za 2011r. wygasło z mocy prawa z dniem 31.12.2017r., 3. art. 27 upea poprzez dopuszczenie funkcjonowania w obrocie prawnym tytułu wykonawczego wystawionego bez istniejącego obowiązku podlegającego egzekucji, 4. art. 61a § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na odmowie wszczęcia postępowania mimo istnienia sprawy administracyjnej wymagającej rozpoznania, 5. art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak rzeczywistej analizy zarzutów skarżącego oraz uchylenie się od oceny legalności wystawienia tytułu wykonawczego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie usunięcia z obrotu prawnego tytułu wykonawczego nr 1206-SEW.723.21.2018 z 16 stycznia 2018r. wystawionego przeciwko skarżącemu w sprawie zobowiązania podatkowego za 2011r., jako aktu wydanego bez podstawy materialno-prawnej; zaprzestania powoływania się na wskazany tytuł wykonawczy w jakichkolwiek postępowaniach prowadzonych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej oraz wydania pisemnego potwierdzenia usunięcia tytułu wykonawczego z obrotu prawnego. Kontrolując je zgodnie z powyższymi kryteriami należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania nie jest dotknięte wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia. Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania oznacza między innymi sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Wyrażenie "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" dotyczy m.in. sytuacji braku w przepisach ustaw podstawy do rozpatrzenia treści żądania, a więc braku kompetencji organu administracji publicznej do działania w określonym zakresie. Taka sytuacja nastąpiła w kontrolowanej sprawie. Kwestie związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego i dochodzeniem zadłużenia na podstawie tytułu wykonawczego regulują przepisy upea, w których brak jest uregulowania w zakresie możliwości usuwania tytułu wykonawczego z obrotu prawnego tj. sytuacji, kiedy tytuł ten został wystawiony. W myśl art. 18 pkt 2 upea, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. W Kodeksie postępowania administracyjnego brak jest również przepisów regulujących kwestie postępowania administracyjnego w żądanym przez skarżącego przedmiocie. Nadto zgodnie z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Wyrażona w powyższej normie prawnej zasada legalizmu oznacza przede wszystkim obowiązek organów administracji publicznej do działania zgodnie z przepisami kompetencyjnymi. Jednocześnie organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. /Dz.U. Nr 78 poz. 483/). Zatem organy administracji publicznej mogą podejmować tylko takie działania, w takich formach i w takim zakresie, w jakim zostały upoważnione przez ustawodawcę. Wobec powyższego, nie mogło zapaść merytoryczne rozstrzygnięcie, ponieważ nie istnieje podstawa prawna do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego z 3.01.2026r. w sprawie usunięcia z obrotu prawnego tytułu wykonawczego z 16.01.2018r. nr 1206-SEW.723.21.2018 i zaprzestanie powoływania się na wskazany tytuł wykonawczy w jakichkolwiek postępowaniach prowadzonych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej oraz o wydanie pisemnego potwierdzenia usunięcia tytułu wykonawczego z obrotu prawnego. Wskazany w skardze przepis art. 7 Konstytucji RP stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zatem przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia wskazanego przepisu Konstytucji. Akta sprawy potwierdzają, iż rozstrzygnięcie w zaskarżonej sprawie zostało podjęte zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wobec tego nie naruszono przepisów Konstytucji RP, a niesatysfakcjonujące skarżącego rozstrzygnięcie nie może być utożsamiane z ich naruszeniem. Organy nie mogą prowadzić postępowania z uwagi na brak uregulowań prawnych w zakresie postępowania wskazanego przez skarżącego. Co do zarzucanego pominięcia faktu, że zobowiązanie podatkowe za 2011r. wygasło z mocy prawa z dniem 31.12.2017r., czy naruszenia art. 27 upea poprzez dopuszczenie funkcjonowania w obrocie prawnym tytułu wykonawczego wystawionego bez istniejącego obowiązku podlegającego egzekucji, kwestia ta nie dotyczy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, które jedynie w sposób formalny rozstrzyga w zakresie wniosku, wobec czego nie może odnosić się do nieistnienia obowiązku podatkowego, które zresztą zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6.09.2024r. sygn. akt I SA/Kr 236/23 i I SA/Kr 237/23 oraz wyrokiem NSA z 21.08.2025r. sygn. akt III FSK 558/24. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a