I SA/Kr 1154/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. Sp. z o.o. w Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 maja 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek O. Sp. z o.o. w Ł., o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 6.05.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że O. Sp. z o.o. w Ł. prowadzi działalność w zakresie m.in. sprzedaży detalicznej artykułów używanych prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach, kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek, specjalistycznego i niespecjalistycznego sprzątania budynków i obiektów przemysłowych, przetwarzania danych, zarządzania stronami internetowymi, wydawania książek, gazet, czasopism. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 50 000 zł. Spółka zaznaczyła, iż obecnie nie zatrudnia żadnych pracowników, nie posiada środków trwałych a bilans za rok 2012r. wykazał stratę w wysokości 1 160 817,66 zł. Z deklaracji podatkowej VAT – 7 za I kwartał 2014r. wynika natomiast, że podstawa opodatkowania dostawy towarów i świadczenia usług, na terytorium kraju, tego podmiotu, wyniosła 30 000 zł. Na jednym z dwóch kont firmowych prowadzonych przez Bank BPH S.A., Spółka na dzień 31.05.2014r. posiadała środki w wysokości 681 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy Spółka uzasadniła brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, co jest następstwem zablokowania rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2014r. referendarz sądowy oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem datowanym na 5 września 2014r. strona skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem referendarza sądowego jakoby strata w wysokości miliona złotych nie oznaczała utraty płynności finansowej Spółki. Podkreślono, że przy niewielkim kapitale zakładowym Spółki w wysokości zaledwie 50 000 złotych jest to strata ogromna. Co więcej, Spółka prowadzi działalność w zakresie sprzedaży i kupna nieruchomości, a z uwagi na kryzys gospodarczy na tym rynku, poniesienie kosztów sądowych przez Spółkę jest obecnie niemożliwe. Oprócz tego Spółka zajmuje się wydawaniem książek, gazet i czasopism, co również w związku z rozwojem tzw. e-booków wskazuje na trudną sytuację finansową Spółki. Wobec powyższego Spółka uważa wniesiony sprzeciw za uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z uwagi na wniesienie sprzeciwu w terminie, wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Z brzmienia powyższych uregulowań wynika, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lewis Nexis, Warszawa 2004, s. 319). Jak podkreśla się w orzecznictwie, przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości osiąganych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi koniecznymi wydatkami umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 września 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 743/14). Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że strona skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek upoważniających do zastosowania w stosunku do niej instytucji zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim, pomimo wezwania referendarza sądowego, nie przedstawiła zeznania podatkowego za rok 2013 oraz sprawozdania finansowego za ten rok. Brak powyższych danych uniemożliwia Sądowi skuteczne rozpoznanie sytuacji majątkowej Spółki. Odnośnie zaś podnoszonej przez Spółkę straty, wskazać należy, że dotyczy ona roku 2012, a nie roku 2013. Niezależnie jednak od powyższego, zdaniem Sądu, o braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania przez osobę prawną nie może świadczyć odnotowywana strata z prowadzonej działalności gospodarczej. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r., wydanym w sprawie sygn. akt I FZ 10/10, w którym wskazano, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca spółka) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Należy również wskazać, że podmiot działający w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć koszty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników, co wynika z art. 177§1 Kodeksu spółek handlowych. Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. W ocenie Sądu, z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, należy stwierdzić, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Z tego też względu, zdaniem Sądu, strona skarżąca nie wykazała, że podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Stwierdzić trzeba, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa Spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale także sytuacja Spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności Spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08). Rozpoznając przedmiotową sprawę warto również podkreślić, że z podanych przez Spółkę informacji wynika, że pomimo sygnalizowanych problemów finansowych, Spółka nadal funkcjonuje, nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości ani też nie wszczęła postępowania naprawczego. Niewątpliwie utrzymuje zatem pewien poziom płynności finansowej. W tej sytuacji uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych, nie wypłynie, w ocenie Sądu, negatywnie na bieżącą działalność Spółki. Reasumując Sąd stwierdził, że niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej skarżącej Spółki powoduje, że złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony. Z powyższych względów, Sąd działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.