I SA/Ke 616/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 30 listopada 2023 r. nr SKO.RD-52/7245/588/2023 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z 30 listopada 2023 r. nr SKO.RD-52/7245/588/2023 utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kielce z 1 sierpnia 2023 r. nr K-II.5430.23.57.2023.AP o zatrzymaniu A. S. prawa jazdy kategorii A, B nr 01989/04/2661 wydanego na druku F0439263 z 13 lipca 2006 r. przez Prezydenta Miasta Kielce 27 kwietnia 2004 r., w związku z nieprzedstawieniem w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wykonanego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Kielce o skierowaniu na badania lekarskie z 19 lipca 2023 r. nr K-II.5430.17.21.2023.AP. Organ wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz.U. z 2021 r., poz. 1212) dalej u.k.p. Stosownie do powołanej regulacji starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia: o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. W sprawie ustalono, że organ w związku z powziętymi uzasadnionymi zastrzeżeniami co do stanu zdrowia wydał 19 lipca 2022 r decyzję administracyjną o skierowaniu na badania lekarskie zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. A. S., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A i B. W wydanej decyzji o skierowaniu na badania lekarskie pouczono stronę o obowiązku odbycia ww. badań w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Miesięczny termin na przedłożenie wymaganych orzeczeń upłynął zatem 27 sierpnia 2022 r. Dochowanie ustawowego terminu przedłożenia wymaganego zaświadczenia lekarskiego należy odnosić wyłącznie do daty wydania decyzji w pierwszej instancji. W związku z niewywiązaniem się z ustawowego terminu przedłożenia staroście odpowiedniego orzeczenia 21 czerwca 2023 r. wszczęto postępowanie w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy kat. A, B, z uwagi na nieprzedstawienie w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowana pojazdami. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania, dwukrotnie awizowane, uznaje się za doręczone, zgodnie z art. 44 k.p.a. Organ wskazał, że ww. art. 102 u.k.p. ma charakter obligatoryjny, a zatem w przypadku wystąpienia określonych w nim okoliczności, organ administracyjny ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Podstawę do zatrzymania prawa jazdy oraz wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi w niniejszym postępowaniu sam fakt nieprzedstawienia w wyznaczonym terminie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że obowiązek przedłożenia orzeczenia staroście spoczywa na stronie, nie jednostce dokonującej badania. Ponadto, zgodnie z orzecznictwem, pozostaje bez znaczenia pozostaje z jakich przyczyn strona nie stawiła się na badania w przewidzianym prawem terminie. Przepis art. 101 ww. ustawy wprowadzając ustawowe terminy wykonania obowiązków przez kierowców, nie przewiduje ich przedłużania czy usprawiedliwiania ich przekroczenia. W ocenie organu w świetle powyższego bez znaczenia dla niniejszego postępowania pozostaje fakt odwoływania się przez stronę od orzeczenia WOMP Kielce jak i zarzuty podnoszone przez stronę związane z uchybieniami przy wydawaniu orzeczenia lekarskiego przez WOMP Kielce. Zatrzymanie prawa jazdy stanowi instrument zabezpieczający, gdy jest prawdopodobne, że kierowca ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę. Jednocześnie kolegium wskazało, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy będzie możliwy po przedłożeniu orzeczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Na powyższą decyzję A. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uwzględnienie skargi. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że decyzja była antydatowana, ponieważ już 30 listopada była na poczcie, a 1 grudnia 2023 r. o godz. 12.20 było awizowane, a skarżący odebrał przesyłkę około godz. 19.00. Wyjaśnił ponadto m.in., że nie stawił się na badania 12 lipca 2023 r. z powodu wysokich kosztów badań. W ocenie strony bariera finansowa narusza prawo zawarte w art. 78 Konstytucji. Wskazał, że po dokonaniu badań okulistycznych i uzyskaniu stosownych zaświadczeń u kilku specjalistów nie stwierdzono przeciwskazań do prowadzenia pojazdów. Tym samym zarzucił sfałszowanie badań 4 kwietnia 2023 r. w WOMP w Kielcach. W sierpniu 2023 r. skarżącemu odmówiono wglądu do tych badań, co narusza art. 8 Konstytucji. Podstawiona w ośrodku okulistka stwierdziła, że powodem negatywnego orzeczenia nie jest wzrok, lecz badania psychotechniczne. Skarżący wskazał, że badania te przeszedł pozytywnie, ponieważ na tablecie widniał wynik OK i opisał sposób ich przeprowadzenia. Orzeczenie zostało dostarczone do wydziału komunikacji Urzędu Miejskiego w Kielcach przez podmiot który miał przeprowadzić ponowne badanie tj. Woskowy Instytut Lotniczy w Warszawie a dlaczego podmiot ten nie dostarczył w terminie tego skarżący nie wie. W ocenie strony w takim razie decyzja SKO o dotrzymaniu terminu dostarczenia przedmiotowego orzeczenia powinna mieć inny adres. Skarżący wskazał, że został przebadany przez różnych specjalistów i wszystko jest w normie. Nie stwierdzono przeciwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W ocenie strony, nie zagraża on tym samym bezpieczeństwu w prowadzeniu pojazdów na drogach publicznych. Skarżący zarzucił ponadto, że Prezydent Miasta Kielce popełnił czyn zabroniony w myśl art. 233 § 1 przez niewydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta Kielce z 3 czerwca 2022 r. w sprawie nieprawnego zatrzymania prawa jazdy 2 marca 2022 r., co było naruszeniem art. 2 Konstytucji, stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) dalej "p.p.s.a.", nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do powołanej regulacji sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kolegium zawarło wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Skarżący, któremu doręczono to pismo procesowe, w ww. terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. Wyłącznymi przesłankami wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. są: posiadanie prawa jazdy, nałożenie na kierującego obowiązku wykonania badań lekarskich w określonym terminie i niewykonanie tego obowiązku, jak i nieprzedłużenie w wyznaczonym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Obowiązek przedłożenia organowi stosownego orzeczenia spoczywa przy tym na stronie, a nie jednostce wykonującej badania. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, wydana na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., nie ma charakteru fakultatywnego. Nie została zatem pozostawiona uznaniu organu administracji publicznej. Decyzja ta ma obligatoryjny charakter, co oznacza, że jeśli kierowca nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy (wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., I OSK 2567/18; wyrok NSA z 29 maja 2020, I OSK 472/19; dostępne na CBOSA). Zatrzymanie prawa jazdy, jako instrument prewencyjny, jest efektem braku weryfikacji zastrzeżeń co do stanu zdrowia, stwierdzonych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o skierowaniu na badania lekarskie. Organ ma obowiązek orzec o zatrzymaniu prawa jazdy, gdy nie doszło do badań i nie jest rozstrzygnięte, czy posiadający uprawnienia jest w stanie bezpiecznie z nich korzystać (por. wyroki: NSA z 28 lutego 2017 r., I OSK 421/15, z 10 czerwca 2016 r., I OSK 2224/14; CBOSA). Podkreślenia wymaga także, że zatrzymanie prawa jazdy nie rodzi skutku pozbawienia uprawnień, a jedynie eliminuje z grona uczestników ruchu osoby, u których stwierdzono zastrzeżenia co do stanu zdrowia lub których stan zdrowia nie został zweryfikowany w ustawowym terminie. Konieczność skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami jest działaniem organów państwa w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, a tym samym ochrony zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego. W sprawie poza sporem jest to, że organ skierował skarżącego, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W treści decyzji o skierowaniu na badania organ wskazał skarżącemu, że orzeczenie lekarskie należy dostarczyć organowi w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji oraz że badania przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach prawomocnym wyrokiem z 2 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 482/22 oddalił skargę od decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie. W niniejszej sprawie decyzja o skierowaniu na badania została skarżącemu doręczona 27 lipca 2022 r. Skarżący zobowiązany zatem był do przedłożenia organowi orzeczenia lekarskiego z wojewódzkiego ośrodka medycynę pracy do 28 sierpnia 2022 r. W zakreślonym terminie skarżący nie przedłożył wymaganego orzeczenia. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie uprawnionego lekarza z 4 kwietnia 2023 r., przesłane przez WOMP w Kielcach, w którym stwierdzono przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami oraz pismo z tej placówki z 16 sierpnia z 2023 r. informujące, że skarżący nie zgłosił się na badania w trybie odwoławczym, pomimo złożenia wniosku o takie badania do Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie z 13 kwietnia 2023 r. W konsekwencji skoro skarżący nie przedstawił orzeczenie lekarskiego, to zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., obligatoryjne było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Zarzuty skargi nie odnoszą się do przedmiotu zaskarżonego rozstrzygnięcia lecz dotyczą innego, zakończonego już postępowania administracyjnego dotyczącego skierowania skarżącego na badania lekarskie, przeprowadzonego w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wymaga jednak podkreślenia, że w tym postępowaniu sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania legalności tej decyzji. Ponadto jej prawidłowość została już skontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, który prawomocnym wyrokiem z 2 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 482/22 oddalił skargę od ww. decyzji. Wprawdzie obie decyzje (skierowanie na badanie lekarskie i zatrzymanie prawa jazdy), pozostają ze sobą w związku, ponieważ decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydawana jest w następstwie niepoddania się przez stronę badaniu, to jednak każda z nich podejmowana jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. i kreuje odrębne sprawy administracyjne (sprawy indywidualne, rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej). Od każdej z nich stronie przysługuje odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Ponadto to, czy stan zdrowia skarżącej wpływa na bezpieczeństwo ruchu drogowego, ocenić może dysponujący wiedzą specjalną uprawniony lekarz w trybie przewidzianym w ustawie, nie zaś organ administracji publicznej, a następnie sąd administracyjny. Szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego, zakres badań lekarskich i jednostki uprawnione do przeprowadzania badań określone zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2020 r. poz. 2213 ). Orzeczenie o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami może być wydane po przeprowadzeniu badania przez uprawnionego lekarza, spełniającego wymagania określone w art. 77 ust. 1 ustawy i wpisanego do ewidencji uprawnionych lekarzy, prowadzonej przez właściwego miejscowo marszałka województwa. Badania lekarskie, o których mowa w ww. przepisie, zgodnie z treścią art. 75 ust. 5 u.k.p., przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań lekarskich są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Takie orzeczenie może być poddane kontroli w trybie odwoławczym określonym w art. 79 ust. 4-7 u.k.p. Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 7 u.k.p.). Jest to jedyna procedura weryfikacji orzeczeń lekarskich w ramach ustawy o kierujących pojazdami. Badania przeprowadzane są przy tym na koszt osoby badanej. W tym zakresie nie mogły odnieść również skutku zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji. Zdaniem sądu nie budzi zastrzeżeń przyjęte przez ustawodawcę rozwiązane, że to osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień pojazdami, a po ich uzyskaniu osoba ubiegająca się o wykazanie okoliczności, od których uzależnione jest dalsze korzystanie z tych uprawnień, ponosi we własnym zakresie koszty badań lekarskich zmierzających do stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie obowiązkiem organów było jedynie zbadanie, czy skarżący wykonał obowiązek wynikający z decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Ustalenia w tym zakresie zostały prawidłowo poczynione w zaskarżonej decyzji, co czyni zarzuty skargi niezasadnymi. Odnosząc się do zarzutu o "antydatowaniu" decyzji należy wyjaśnić, że data wydania decyzji, nie oznacza jej sporządzenia. Decyzja została wydana 30 listopada 2023 r. i w tym dniu przekazana do wysyłki. Sąd stwierdził ponadto, że nie znajdują racjonalnych podstaw zarzuty dotyczące przeprowadzania badań przez osoby "podstawione" oraz fałszowania wyników tych badań. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.