I SA/Ke 38/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 17 listopada 2025 r. nr SKO.EG/40/4096/27/2025 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 17 listopada 2025 r. nr [...] uchyliło postanowienie Burmistrza [...] i Gminy S. z 11 marca 2025 r. znak: [...] stwierdzające niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. na podstawie tytułu wykonawczego wierzyciela - Burmistrza [...] i Gminy S. przeciwko dłużnikowi A. C. o nr [...] z [...] r., obejmującego zaległość w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi i oddaliło zarzut wygaśnięcia obowiązku. W uzasadnieniu wskazano, że burmistrz 17 stycznia 2025 r. wystawił wobec strony tytuł wykonawczy numer [...] obejmujący należności z tytułu nieuiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - I, II i III rata 2024 r. - w łącznej wysokości [...] zł. Zobowiązany pismem z 14 marca 2025 r. wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzucił wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku, podnosząc, że uiścił należną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Rozpoznając powyższy zarzut burmistrz wydał ww. postanowienie, od którego strona złożyła zażalenie. Uchylając zaskarżone postanowienie i oddalając zarzut wygaśnięcia obowiązku kolegium przywołało treść przepisu art. 33 § 1 i § 2 oraz art. 34 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.) dalej "u.p.e.a."). Odwołując się do treści i wykładni przepisu art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. wywiódł, że zobowiązany nie kwestionuje braku wymagalności należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną w orzeczeniu. Podnoszony zarzut nie jest, ani nie był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. Skarżący podnosi, że wierzytelność nie istnieje ze względu na fakt jej uregulowania. Organ wyjaśnił, że pod pojęciem wygaśnięcia obowiązku należy rozumieć przede wszystkim wykonanie lub umorzenie obowiązku w całości lub w części, czy przedawnienie obowiązku. Wobec czego, w ocenie kolegium, zarzut wygaśnięcia obowiązku był dopuszczalny, zaś postanowienie organu pierwszej instancji należało uchylić postanowienie oraz zarzut oddalić. Jednocześnie organ wyjaśnił, że zobowiązany w złożonym zarzucie podniósł, że uregulował opłatę za gospodarowanie odpadami, gdyż poszczególnych wpłat dokonał 20 marca, 20 czerwca i 23 września 2024 r. Wpłaty te jednak zostały zarachowane na poczet opłat za gospodarowanie odpadami – I - III rat należnych za 2023 r. Powyższe rozliczenie wynika z zestawienia operacji za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2024 r. Pismem z 4 stycznia 2024 r. organ pierwszej instancji poinformował stronę o istnieniu zaległości za lata 2011, 2022 i 2023 oraz o fakcie zaliczenia wpłat dokonanych w 2023 r. na poczet istniejących zaległości. Kolegium wyjaśniło, że jeśli strona kwestionuje prawidłowość zaliczenia dokonanych wpłat, to może na podstawie art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej wnioskować o wydanie w tym przedmiocie postanowienia, na które służy zażalenie. Natomiast kwestie prawidłowości zaliczenia wpłat nie mogą być badane w trakcie postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego, zdaniem kolegium obowiązek podlegający wykonaniu istnieje, jest wymagalny i podlega wykonaniu, a tytuł wykonawczy w sposób prawidłowy wskazuje zobowiązanego. Dlatego też wniesiony zarzut wygaśnięcia obowiązku należało oddalić. Na powyższe postanowienie A. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu przy ocenie materiału dowodowego w postaci dokonanych wpłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2018-2024. Do skargi na poparcie twierdzeń przedstawił dowody wpłat należnych za gospodarowanie odpadami. W jego ocenie wierzytelność nie istnieje ze względu na jej uregulowanie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 15 kwietnia 2026 r. pełnomocnik wyznaczony dla skarżącego w ramach prawa pomocy wniósł o uchylenie postanowienia kolegium z 17 listopada 2025 r. oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. W uzasadnieniu pisma podniósł m.in., że kolegium naruszyło przepis art. 6q ustawy z a 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 733) w zw. z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej przyjmując bez weryfikacji, że istnieją zaległości, na poczet których automatycznie zaliczano wpłaty skarżącego, mimo że ich istnienie jest poważnie kwestionowane dowodami w aktach. Nadto organ naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie przeanalizowało w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (w szczególności licznych potwierdzeń wpłat za lata 2018-2024) oraz nie zbadało realnej zasadności twierdzeń o przedawnieniu i faktycznym uregulowaniu rzekomych zaległości. Organ zbyt wąsko rozumiał zakres kognicji w postępowaniu zarzutowym, w praktyce odmawiając zbadania, czy obowiązek wygasł z powodu wykonania (zapłaty) oraz przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekając w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a zarzuty skargi są zasadne. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutu złożonego przez skarżącego w związku z prowadzoną egzekucją zaległości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – I, II, II rata 2024 r. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Jednocześnie są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, a co za tym idzie jej późniejszej kontroli sądowej. Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b). Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują natomiast przepisy art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei stosownie do art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1. oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2. uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a. w całości, b. w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3.stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a. zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym; b. zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Przywołania ponadto wymaga przepis art. 34 § 4 pkt 3 b u.p.e.a. Zgodnie z tą regulacją organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1-5 - umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części. Umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie czynności egzekucyjnych (art. 60 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a.). Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a. prowadzi, poprzez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, do przywrócenia w ten sposób stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. W niniejszej sprawie skarżący zarzucił zarzut wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku, tj. zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Podstawą tego zarzutu może być: wygaśnięcie obowiązku w całości lub części. Wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części może nastąpić na skutek wystąpienia różnych okoliczności. Należą do nich wykonanie obowiązku w całości lub w części, umorzenie obowiązku w całości lub w części oraz przedawnienie. Skarżący twierdzi, że wierzytelność nie istnieje ze względu na fakt jej uregulowania. Z kolei organ oddalając zarzut wyjaśnia, że wpłaty dokonane przez skarżącego 20 marca, 20 czerwca i 23 września 2024 r. zostały zarachowane na poczet opłat za gospodarowanie odpadami – I, II, III rata 2023 r. Zdaniem sądu zarzut zgłoszony przez skarżącego nie został w sposób prawidłowy przez wierzyciela rozpatrzony. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Przepis art. 18 u.p.e.a. stanowi podstawę do stosowania przez organy egzekucyjne przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi, organy te podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ nie wypełnił obowiązków wynikających z ww. przepisów. Rozpoznał bowiem zarzut w bardzo wąskim zakresie i sprowadził do rozliczenia trzech wpłat w 2024 r. na 2023 r., przy jednoczesnym założeniu, że zaległości za lata wcześniejsze istnieją i są wymagalne. Tymczasem w aktach sprawy znajdują się liczne potwierdzenia przelewów opłat dokonywanych przez skarżącego. Przelewy te dotyczą, poza opłatami za 2024 r., I, II, III, IV raty za 2023 r., I, II, III, IV raty za 2022 r., I, II, III, IV raty za 2021 r., I, II, III, IV raty za 2020 r., I, II, III, IV raty za 2019 r. oraz III i IV rata za 2018 r. (jedna kopia przelewu nieczytelna). Przedłożone kopie dowodów wpłat rodzą wątpliwości co do istnienia spornych zaległości, które to, wątpliwości powinny, wbrew twierdzeniom organu, zostać w sposób wyczerpujący wyjaśnione w niniejszym postępowaniu. Organ w sposób nieuprawniony odsyła skarżącego do odrębnego postępowania z art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej. Organ, w reakcji na zarzut skarżącego uregulowania zobowiązania, zobowiązany jest bowiem do oceny czy wpłaty zostały prawidłowo rozliczone i w konsekwencji czy skarżący faktyczne posiada zaległości. W kontekście wpłat udokumentowanych ww. przelewami, stwierdzonych wątpliwości nie wyjaśnia, jak twierdzi kolegium, treść pisma organu I instancji z 4 stycznia 2024 r., na które wskazuje w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia kolegium. Wynika bowiem z niego, że na kartotece nr [...] z tytułu opłaty komunalne widniały zaległości za rok 2022 i 2023 oraz że wpłaty dokonane w 2023 r. zostały zaksięgowane na najwcześniejszy termin płatności, czyli na zaległości za 2022 r. Jednocześnie z przelewów przedłożonych przez skarżącego wynika, że dokonywał płatności za opłaty w 2022 r. oraz latach wcześniejszych. W toku ponownego rozpoznania sprawy, organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wynagrodzeniu radcy prawnego, świadczącego stronie pomoc prawną z urzędu, sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku – na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 764). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnych w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.