I SA/Ke 379/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia .... nr .... w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. decyzją z ... nr ... utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z ... nr ... w sprawie ustalenia K. J. wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn w wysokości 12.850 zł, według przedstawionego rozliczenia. Organ ustalił, że K. J. w trakcie czynności sprawdzających w zakresie weryfikacji źródeł posiadanych dochodów, w związku z poniesionymi wydatkami finansowymi w 2016 i 2017 r. powołała się, 14 sierpnia 2019 r., na fakt otrzymania tytułem darowizny od ojca, G. J., środków pieniężnych przelanych w jej imieniu jako zapłata za zakupioną nieruchomość w wysokości 69.500 zł oraz jako zapłata za koszty sporządzenia aktu notarialnego - 4385,60 zł. Wartość darowizny przekracza kwotę wolną od podatku w I grupie podatkowej. Dyrektor wskazał na przepisy ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (j.t. Dz. U.2016.205 ze zm.) dalej "u.p.s.d." określające przedmiot, podmiot opodatkowania (art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 5), moment powstania obowiązku podatkowego (art. 6 ust. 1 pkt 4) oraz art. 4a ust. 1 dotyczący zwolnienia podatkowego. Ten ostatni przepis precyzyjnie określa warunki jakie muszą być łącznie spełnione przez wymienionego w nim nabywcę, aby to zwolnienie mogło być zastosowane. W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, nabycie własności rzeczy i praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3 u.p.s.d). W niniejszej sprawie podatniczka otrzymanej od ojca darowizny nie zgłosiła do urzędu skarbowego w obowiązującym terminie i nie zapłaciła należnego podatku od tego nabycia. W świetle powyższego, organ dokonał wymiaru podatku od spadków i darowizn od kwoty otrzymanej darowizny, tj. kwoty 73.887 zł według stawki 20% (art. 15 ust. 4 u.p.s.d.). Przy obliczaniu podstawy opodatkowania wyłączono kwotę wolną od podatku stosownie do art. 9 ust. 1 u.p.s.d., tj. w przypadku osoby z I grupy podatkowej kwotę 9637 zł. Zdaniem Dyrektora wskazywana w odwołaniu kwestia ważności umowy sprzedaży nieruchomości z ... Rep. A ... nie przesądza o ważności umowy darowizny, ponieważ są to odrębne czynności cywilnoprawne. Zarówno nieważność umowy darowizny jak i jej bezskuteczność na wniosek osoby mającej w tym interes prawny może stwierdzić jedynie sąd. Z akt sprawy bezspornie wynika, że do chwili wydania przedmiotowej decyzji nie doszło do stwierdzenia przez sąd nieważności umowy darowizny. Dlatego dokonana czynność jest ważna oraz skuteczna i podlega podatkowi od spadków i darowizn. Na powyższą decyzję K. J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów: - prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 ust 4. u.p.s.d poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji nienależyte obliczenie podstawy opodatkowania w niniejszej sprawie tj. kwoty 73.887 zł, ewentualnie - postępowania, tj. art. 187 § 1 w zw. z art. 190 Ordynacji podatkowej poprzez niewszechstronne, wybiórcze przeanalizowanie materiału dowodowego i niedostrzeżenie doniosłości postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w K.pod sygn. ... i konsekwencji wyniku tego postępowania dla powstania obowiązku podatkowego i jego wymiaru wobec skarżącej. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że wymiar podatku w tej kwocie jest dla niej daleko krzywdzący gdyż "faktycznie" do żadnego wzbogacenia po jej stronie nie doszło - a to na skutek nieustannego kwestionowania trzeźwości umysłu H. D. przez jego siostrę p. W. A. również w toku sprawy karnej SR w K. pod sygn. ... W ocenie skarżącej organ popełnił ponadto błąd nieuwzględniając przy podstawie opodatkowania zwolnienia, które przysługuje skarżącej, jako córce darczyńcy, z tytułu pozostawania w I grupie, tj. o kwotę 9637 zł. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca wskazała wyrok NSA z 27 maja 2011 r. II FSK 2145/09. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, z 12 lutego 2021 r., wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.), zmienionej ustawą z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.875). Zgodnie ze wskazanym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosownie do zasad wyrażonych w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2021.137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2019.2325), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora w sprawie ustalenia skarżącej zobowiązania w podatku od spadków i darowizn, z tytułu otrzymanej od ojca darowizny. Organ prawidłowo wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn. Stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 2 tej ustawy podatkowi podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tytułem darowizny. Zgodnie z art. 5 u.p.s.d. obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych, a powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia (...) - art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.s.d. Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 9637 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej (art. 9 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.). Do pierwszej grupy podatkowej zalicza się przy tym małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów (art. 14 ust. 3 pkt 1 u.p.s.d.). Podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku (art. 15 ust. 1 u.p.s.d.). Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, po potrąceniu długów i ciężarów, ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego (art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze ww. ustawy). Z kolei stosownie do art. 4a ust. 1 tej ustawy zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli: po pierwsze: zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz po drugie: udokumentują - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - ich otrzymanie, dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu (ust. 2). W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, nabycie własności rzeczy i praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3 u.p.d.s.). W stanie faktycznym niniejszej sprawy istotna jest ponadto regulacja zawarta w art. 15 ust. 4 u.p.s.d., zgodnie z którą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub polecenia darczyńcy podlega opodatkowaniu według stawki 20%, jeżeli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej na okoliczność dokonania tej darowizny, a należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony. W sprawie poza sporem jest, że skarżąca otrzymała od ojca tytułem darowizny środki pieniężne w wysokości 73.887 zł., co do których istnieje obowiązek opodatkowania. Wartość darowizny przekracza bowiem kwotę wolną od podatku w I grupie podatkowej. Skarżąca nie spełniła jednak tego obowiązku ani warunków zwolnienia podatkowego z art. 4a ust. 1 u.p.s.d. Na fakt darowizny powołała się dopiero 14 sierpnia 2019 r., w trakcie czynności sprawdzających w zakresie weryfikacji źródeł posiadanych dochodów, w związku z poniesionymi wydatkami finansowymi w 2016 i 2017 r. Skarżąca kwestionuje natomiast sposób obliczenia przez organ należnego podatku, zarzucając nie uwzględnienie, przy ustalaniu podstawy opodatkowania kwoty wolnej od podatku. W ocenie skarżącej, zaskarżona decyzja jest ponadto przedwczesna z uwagi na toczące się postępowanie przez Sądem Rejonowym w K., w którym to postępowaniu kwestionowana jest ważność umowy sprzedaży nieruchomości przez H. D. na rzecz skarżącej. Odnosząc się do argumentacji skarżącej w powyższym zakresie należy wskazać, że jest ona nieuzasadniona. Organ dokonał prawidłowo wymiaru skarżącej podatku od spadków i darowizn od kwoty otrzymanej darowizny. Podstawę opodatkowania, którą stosownie do art. 7 ust. 1 u.p.s.d. stanowi kwota 73.887 zł., wbrew twierdzeniom skarżącej, pomniejszono o kwotę wolną od opodatkowania zgodnie z art. 15 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. oraz prawidłowo zastosowano 20 % stawkę podatkową, o której mowa w art. 15 ust. 4 tej ustawy. Obliczenie należnego zobowiązania podatkowego szczegółowo przedstawiono w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Prawidłowość tego wyliczenia potwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd podziela ponadto stanowisko organu, że kwestia ważności umowy sprzedaży nieruchomości z ... Rep. ... nie przesądza o ważności umowy darowizny, ponieważ są to odrębne czynności cywilnoprawne. Stosownie do art. 888 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. k.c. przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. W niniejszej sprawie środki na zakupioną nieruchomość zostały w imieniu nabywcy przekazane sprzedającemu, tak więc czynność została dokonana i z tego tytułu powstał obowiązek w podatku od spadków i darowizn. Wymaga wyjaśnienia, że zarówno nieważność umowy darowizny jak i jej bezskuteczność na wniosek osoby mającej w tym interes prawny może stwierdzić jedynie sąd. Do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie doszło do stwierdzenia przez sąd nieważności umowy darowizny. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.