I SA/Ke 25/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat A.P. kwotę 1476 (tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć) złotych, w tym 276 (dwieście siedemdziesiąt sześć) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Decyzją z [...] r., nr [...] Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (organ) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nr [...] z [...] r. o ustaleniu H.C. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 6 867,51 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 19 czerwca 2006 r. H.C. złożyła wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z [...] r. przyznał H.C. rentę strukturalną w wysokości 1 553,40 zł za każdy miesiąc. Pouczył ją, że w przypadku, gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. W dniu 16 marca 2015 r. organ ten w związku z waloryzacją wydał decyzję zmieniającą kwotę przyznanej renty strukturalnej zwiększając ją do wysokości 2 289,17 zł. Na wezwanie organu, w dniu 21 kwietnia 2015 r. H.C. dostarczyła do Biura Powiatowego ARiMR w S. potwierdzenie złożenia dokumentów w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych - wniosek o emeryturę. W dniu 27 kwietnia 2015 r. dostarczyła potwierdzenie złożenia dokumentów w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - wniosek o przyznanie emerytury rolniczej. W dniu 12 czerwca 2015 r. dostarczyła decyzję nr ENP/25/015081746 z 29 maja 2015 r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie której przyznano jej prawa do emerytury w łącznej kwocie 1 253,99 zł (brutto) od dnia 1 kwietnia 2015 r. Ponadto do Biura Powiatowego w S. wpłynęła decyzja nr 20/GE/07308153-2 z 18 maja 2015 r. z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o przyznaniu H.C. prawa do emerytury w łącznej kwocie 1 047,74 zł (brutto) od dnia 1 kwietnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu [...] r. wydał decyzję [...] o wstrzymaniu wypłaty renty strukturalnej, w związku z nabyciem prawa do emerytury z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz Zakładu Ubezpieczenia Społecznego. Powyższe wynikało z faktu, iż łączna kwota obu emerytur wynosiła 2 301,73 zł (brutto), tj. więcej niż kwota wypłacanej renty strukturalnej - 2 289,17 zł. W dniu 24 kwietnia 2015 r., w dniu 25 maja 2015 r. i 24 czerwca 2015 r. wypłacono łącznie kwotę 6 867,51 zł (za miesiąc kwiecień 2015 r. - kwotę 2 289,17 zł, za miesiąc maj 2015 r. - 2 289,17 zł i za miesiąc czerwiec 2015 r. - 2 289,17 zł). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu 15 stycznia 2016 r. wydał decyzję Nr 0243-00000002110/16 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Organ wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu rent strukturalnych w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 prowadzone jest w oparciu o przepisy krajowe: k.p.a., ustawę z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm.), ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1613, ze zm.), Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 114, poz. 1191 ze zm.), ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 201) oraz przepisy unijne: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 352/78, (WE) Nr 165/94, (WE) Nr 2799/98, (WE) Nr 814/2000, (WE) Nr 1290/2005 i (WE) Nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549), Rozporządzenia Wykonawcze Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.7.2014, str. 69) oraz Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. Iz 23.12.1995 r. z późn. zm.). Na podstawie § 16 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004., tryb ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu renty strukturalnej określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r., przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Wypłacone H.C. i pobrane przez nią środki publiczne za miesiące: kwiecień, maj i czerwiec 2015 roku z tytułu renty strukturalnej pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, Europejskiego Funduszu Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. pochodzą z funduszy, o których mowa w tym przepisie. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie datą dopuszczenia się nieprawidłowości jest powzięcie informacji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. o przyznaniu prawa do emerytury, co miało miejsce w przypadku przyznania prawa do emerytury z ZUS w dniu 12 czerwca 2015 r., zaś w przypadku przyznania prawa do emerytury z KRUS w dniu 19 czerwca 2015 r. Łączna kwota obu emerytur przewyższała wysokość wypłacanej renty strukturalnej. Mając na uwadze treść § 14 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. kwota, o którą należało pomniejszyć kwotę wypłacanej renty strukturalnej była kwota 2 301,73 zł brutto. W związku z powyższym brak było podstaw do dalszego wypłacania stronie renty strukturalnej, a kwoty wypłacone w miesiącach: kwiecień, maj i czerwiec 2015 r, stały się kwotami wypłaconymi nienależnie, gdyż z dniem 1 kwietnia 2015 r. H.C. przestała spełniać warunki do otrzymywania ww. świadczenia spełniając od tegoż dnia warunki do otrzymywania świadczeń z KRUS i z ZUS. Następnie organ podniósł, że zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z 15 stycznia 2016 r. doręczono H.C. w dniu 18 stycznia 2016 r. - przed upływem czteroletniego okresu przedawnienia wynikającego z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE. EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki wskazane w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Zdaniem organu, sytuacja materialna i zdrowotna strony nie mają wpływu na zmianę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Kwotę nienależnie pobranych płatności, ustalonych decyzją organu I instancji, należy zwrócić w kwocie powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych stosownie do treści art. 7 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Na powyższą decyzję H.C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Nie precyzując kierunku rozstrzygnięcia wskazała, że nie zgadza się z tą decyzją. W piśmie procesowym z 14 lutego 2018 r. skarżąca zawarła twierdzenia dotyczące przyznania renty strukturalnej. Podniosła, że Agencja zaczęła wypłacać jej rentę dopiero od chwili zdania ziemi, pół roku po złożeniu dokumentów o przyznanie renty strukturalnej. Zdaniem skarżącej oznacza to, że przez ten okres bezzasadnie wstrzymywano jej wypłatę renty. W odpowiedzi na skargę dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zaskarżona decyzja Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z 12 kwietnia 2017 r. nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.") uzasadniałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Stan faktyczny sprawy, ustalony w toku postępowania administracyjnego jest prawidłowy. Organ miał podstawy do przyjęcia, że od momentu nabycia przez skarżącą prawa do emerytury renta strukturalna będzie jej wypłacana w wysokości pomniejszonej o kwotę przyznanej emerytury, a nadwyżka stanowi świadczenie nienależne. W dniu 19 czerwca 2006 r. H.C. złożyła wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z [...] r. przyznał H.C. rentę strukturalną w wysokości 1 553,40 zł za każdy miesiąc od stycznia 2007. Świadczenie to było kilkukrotnie waloryzowane, ostatnio decyzją tego organu z 16 marca 2015 r. do wysokości 2 289,17 zł. Sąd wskazuje, że mające zastosowanie w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w § 16 stanowi, że tryb ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu renty strukturalnej określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych reguluje w art. 29. Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1-2 tej ustawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. W podstawie prawnej decyzji ustalającej H.C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej wskazane przepisy zostały przywołane. Zgodnie z § 14 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r., w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Treść w.w. przepisu jest w ocenie Sądu jednoznaczna, nie budząca wątpliwości co do interpretacji i intencji ustawodawcy. Przepis ten reguluje kwestię zbiegu uprawnienia do renty strukturalnej oraz prawa do emerytury, w ten sposób, że kwota wypłacanej renty strukturalnej pomniejszana jest o kwotę ustalonej emerytury. Podkreślić należy, że prawodawca krajowy, na gruncie § 14 ust. 1 rozporządzenia, zmniejszenie renty strukturalnej wiąże jedynie z nabyciem prawa do emerytury, nie zaś z faktycznym otrzymywaniem (pobieraniem) świadczeń emerytalnych. Bezsporne w sprawie jest, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z [...] r przyznano jej prawa do emerytury w łącznej kwocie 1 253,99 zł (brutto) od dnia 1 kwietnia 2015 r. Ponadto decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nr 20/GE/07308153-2 z [...] r. z przyznano H.C. prawa do emerytury w łącznej kwocie 1 047,74 zł (brutto) od dnia 1 kwietnia 2015 r. Informacja o uzyskaniu przez skarżącą praw do emerytur od kwietnia 2015 r. wypłynęła do Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu [...]. Organ przekazał już zatem na rachunek bankowy beneficjentki płatności rentowe za miesiące od kwietnia do czerwca 2015 r. Zdaniem Sądu, organ słusznie wskazał, że w niniejszej sprawie datą dopuszczenia się nieprawidłowości jest powzięcie informacji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. o przyznaniu prawa do emerytury, co miało miejsce w dniu 12 czerwca 2015 r. Łączna kwota obu emerytur to 2 301,73 zł brutto. Przewyższała ona wysokość wypłacanej renty strukturalnej, która wynosiła 2 289, 17 zł. W związku z powyższym brak było podstaw do dalszego wypłacania stronie renty strukturalnej, a kwoty wypłacone w miesiącach: kwiecień, maj i czerwiec 2015 r, stały się kwotami wypłaconymi nienależnie, gdyż z dniem 1 kwietnia 2015 r. H.C. przestała spełniać warunki do otrzymywania ww. świadczenia spełniając od tegoż dnia warunki do otrzymywania świadczeń z KRUS i z ZUS. Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej oceny, co do braku przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot. Zaskarżoną decyzję doręczono H.C. w dniu 18 stycznia 2016 r. - przed upływem czteroletniego okresu przedawnienia wynikającego z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE. EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki wskazane w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., zgodnie z którymi: "Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności". Odnosząc się do twierdzeń skarżącej zawartych w piśmie procesowym z 14 lutego 2018 r. wskazać należy, że w dniu 21 sierpnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do przyznania renty strukturalnej. Wydanie postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków przyznania renty powoduje powstanie po stronie wnioskodawcy ekspektatywy (uzasadnionego oczekiwania) uzyskania decyzji o przyznaniu renty, jeżeli w określonym prawem terminie spełni pozostałe warunki uzyskania tego świadczenia (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1213/10). Renta przyznawana jest na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR. W stosunku do skarżącej taka decyzja została wydana w dniu 31 stycznia 2007 r. Na jej podstawie przyznano H.C. rentę strukturalną w wysokości 1 553,40 zł za każdy miesiąc od stycznia 2007. Prawo do otrzymania renty skarżąca nabyła więc w styczniu 2007 r., a nie pół roku wcześniej, jak twierdziła. Okoliczności te pozostawały jednak bez wpływu na wynik niniejszej sprawy, bowiem jej przedmiotem było ustalenie, czy środki wypłacone skarżącej w okresie od kwietnia do czerwca 2015 r. otrzymała ona nienależnie. Sąd podnosi również, że nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., z mocy art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a w z zw. z § 8 pkt 4 oraz § 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.)