I SA/Ke 197/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2026 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2026 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 8 kwietnia 2026 r. nr [...] odmówił J. H. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek, za które jest odpowiedzialny zgodnie z decyzją z 16 kwietnia 2025 r. znak [...] o przeniesieniu odpowiedzialności w łącznej kwocie 15.314,11 zł, w tym ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz odsetki na dzień zgonu płatnika tj. 11 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że 25 lutego 2025 r. wpłynął wniosek J. H. o umorzenie należności wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek po zmarłej matce - M. H.-C., w którym wnioskodawca powołał się na trudną sytuację życiową i finansową. Decyzją z 16 lipca 2025 r. Zakład odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek wskazanych w decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności z 16 kwietnia 2025 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 26 sierpnia 2025 r. Zakład utrzymał w mocy decyzję z 16 lipca 2025 r. Po rozpatrzeniu skargi wniesionej przez skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 4 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Ke 393/25 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 16 lipca 2025 r. wskazując na konieczność ponownej szczegółowej analizy kwestii sytuacji ekonomicznej, zdrowotnej i życiowej skarżącego. Rozpatrując ponownie sprawę Zakład ustalił, że skarżący, jako spadkobierca po M. H.-C. ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy z tytułu nieopłaconych składek. Organ ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone. Zakład wskazał, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Oświadczył, że pobiera świadczenie rentowe wraz z dodatkiem dla sieroty zupełnej w kwocie 2.533,39 zł brutto tj. 2.364,29 zł netto. Od 1 marca 2026 r. wysokość świadczenia wynosi 2.667,66 zł brutto (w składnikach wypłaty znajduje się renta rodzinna w kwocie minimalnej tj. 1.978,49 zł oraz dodatek dla sieroty zupełnej w kwocie 689,17). Kwota netto do wypłaty wynosi 2.489,60 zł. Ze świadczenia nie ma dokonywanych żadnych potrąceń egzekucyjnych. Zobowiązany ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 1.849,63 zł, w tym: z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 846,33 zł, z tytułu kosztów związanych z leczeniem w kwocie 510,99 zł, inne w kwocie 492,31 zł. Poinformował, że oprócz zobowiązania wobec ZUS nie ma innych zobowiązań pieniężnych. Posiada mieszkanie o powierzchni 42,25 m2 położone w O. przy ul. [...], a także środki pieniężne na rachunku bankowym w kwocie [...]zł oraz lokal mieszkalny o powierzchni 46,45 m2 położony w O. w woj. świętokrzyskim. Nie posiada żadnych pojazdów. Wskazując na art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.) Zakład podniósł, że skarżący jest spadkobiercą zmarłego płatnika i ponosi odpowiedzialność za zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek. W stosunku do płatnika – M. H.-C. – nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., nie dotyczą ww. zadłużenia. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Zaległości, za które skarżący jest odpowiedzialny, nie zostały jeszcze objęte postępowaniem egzekucyjnym. Zakład ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Tym samym, do czasu stwierdzenia przez właściwy w sprawie organ egzekucyjny braku majątku, nie można również zanalizować i wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zdaniem Zakładu umorzenie należności przed wyczerpaniem środków egzekucyjnych oraz wszelkich innych możliwości dochodzenia byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Nie można zatem stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 ustawy o s.u.s., zaistniały w omawianym przypadku. Z tych powodów nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ wyjaśnił, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia, ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, zostało określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), dalej "rozporządzenie". Przepisy te zobowiązują zainteresowanego do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, a sytuacje takie określa § 3 ust. 1 rozporządzenia. Ponadto, zdaniem organu, przesłanka dotycząca sytuacji zdrowotnej musi być rozpatrywana w kontekście braku dochodu umożliwiającego spłatę zobowiązania. Aby skorzystać z instytucji umorzenia należności sytuacja finansowa musi być wyjątkowo trudna, a ponadto musi zostać nie tylko udowodniona, ale również musi mieć charakter trwały. Organ wskazał, że z zestawienia wysokości dochodów skarżącego (2.489,60 zł) z zadeklarowanymi wydatkami (1.849,63 zł) wynika, że po opłaceniu wydatków pozostaje skarżącemu kwota 639,97 zł, z której finansuje pozostałe potrzeby życiowe, przy czym ponoszenie kosztów z tytułu miesięcznych opłat nie stanowi podstawy do umorzenia należności. Nie można uznać, że opłaty np. za energię elektryczną czy gaz są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki. Są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. W toku postępowania skarżący nie dołączył do akt dokumentów wskazujących na występowanie trudności w terminowym wywiązywaniu się z podstawowych i bieżących opłat, co tym samym pozwala domniemywać, że takowe nie występują. Nie wykazał też, że w związku z powołaną we wniosku trudną sytuacją finansową podjął działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia w formie dotacji, zasiłków lub innych form pomocy materialnej ze środków instytucji socjalnych. Zakład wskazał, że podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa jest kwota określająca minimum socjalne, która dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1.944,13 zł. Sytuacja finansowa skarżącego, mimo, że jest przez niego uznana jako trudna, nie nosi znamion ubóstwa. Jednocześnie określenie "godziwego poziomu życia", na które wskazuje skarżący, może on być dla każdej osoby czy rodzinny inne. Zakład opiera się na danych statystycznych uznanych za zatwierdzone przez powołany do tego urząd. Organ wyjaśnił, że spadek to nie tylko szereg praw, ale także obowiązków wynikających z dziedziczenia, w tym także długów. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z 26 sierpnia 2024 r. Repertorium A Nr [...] spadek po M. H. - C., na podstawie własnoręcznego testamentu, skarżący nabył w całości z dobrodziejstwem inwentarza. Zobowiązany odziedziczył lokal mieszkalny, który w pełni zabezpiecza jego potrzeby mieszkaniowe. W tym względzie Zakład nie wymusza na skarżącym, by pozbył się odziedziczonego mieszkania w celu spłaty zobowiązania spadkowego. Sytuacja taka byłaby nieuzasadniona nie tylko ekonomicznie lecz również społecznie. Jednak w odniesieniu do zakresu dziedziczenia wartości materialnych i jednocześnie zobowiązań wypada zauważyć, że skarżący został beneficjentem środków pieniężnych zgromadzonych na subkoncie w ZUS przez zmarłą matkę, a których wysokość przekracza kwotę zadłużenia. Kwota wypłaconych środków wynosiła 21.816,39 zł. Zobowiązany nie dokonał jednak żadnej wpłaty, by zapoczątkować sukcesywną spłatę zadłużenia, chociażby w minimalnych miesięcznych ratach. Jednocześnie wyjaśnił, że stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz przystąpienie do sukcesywnego opłacanie należności. Za istotne uznał Zakład, że zobowiązany jest osobą młodą i pomimo problemów ze zdrowiem nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Nie jest trwale wykluczony z rynku pracy. Należy przypuszczać, że po ukończeniu okresu edukacji będzie mógł podjąć pracę zarobkową. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że sytuacja materialna skarżącego ma charakter definitywny. Organ uznał, że aktualna sytuacja skarżącego nie jest przesłanką do umorzenia należności z tytułu składek. Oceniając zasadność umorzenia należności w kontekście art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia organ stwierdził, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty nie potwierdzają istnienia przesłanki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na powyższą decyzję J. H. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zarzucił naruszenie: I. przepisów określających skutki prawomocnego wyroku sądu administracyjnego: 1. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. poprzez wydanie decyzji w sposób rażąco ignorujący wiążącą ocenę prawną oraz wytyczne co do dalszego postępowania, sformułowane w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z 4 grudnia 2025 r. (sygn. akt I SA/Ke 393/25). Organ dopuścił się pozorności wykonania wyroku, wprost powielając uprzednio zdezawuowaną przez Sąd argumentację, co narusza powagę prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oraz prowadzi do obejścia skutków z niego wynikających. Organ, wydając decyzję odpowiadającą treści uprzednio uchylonego rozstrzygnięcia, w istocie odmówił wykonania wyroku sądu, co stanowi naruszenie art. 153 p.p.s.a. o charakterze kwalifikowanym; 2. art. 154 § 1 p.p.s.a. przez niewykonanie wyroku sądu, przejawiające się w jego pozornym wykonaniu, polegającym na wydaniu decyzji, która pomimo formalnego ponownego rozpoznania sprawy nie realizuje wiążącej oceny prawnej sądu, co bezpośrednio uzasadnia wniosek o nałożenie na organ grzywny. II. przepisów postępowania administracyjnego, stanowiących o wadliwości decyzji: 1. art. 7a § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej, które w realiach sprawy powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść strony w sytuacji, gdy skarżący wykazał obiektywne trudności egzystencjalne, a organ przyjął interpretację nadmiernie restrykcyjną, ukierunkowaną wyłącznie na interes fiskalny; 2. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wynikające z prowadzenia postępowania w sposób nielojalny, polegający na ignorowaniu zaleceń judykatury i stawianiu skarżącego w sytuacji bez wyjścia procesowego; 3. art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia o charakterze wyłącznie pozornym, w którym organ jedynie pozoruje rzetelną analizę sytuacji skarżącego, w rzeczywistości dążąc do apriorycznie założonej tezy odmownej. III. Przepisów prawa materialnego: 1. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 Rozporządzenia MPiPS z 31 lipca 2003 r. poprzez błędną wykładnię pojęcia "ważny interes zobowiązanego" oraz "niezbędne potrzeby życiowe", skutkującą przyjęciem, że kwota 639,97 zł miesięcznie jest wystarczająca do zachowania minimalnie godziwego poziomu życia oraz godności ludzkiej w rozumieniu art. 30 Konstytucji RP; 2. art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej przez naruszenie prawa do dobrej administracji, przejawiające się w braku bezstronności i rzetelności organu przy rozpatrywaniu wysoce zindywidualizowanej sytuacji osieroconego skarżącego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie organu do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nałożenie na organ grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a., przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w maksymalnym ustawowym wymiarze, określonym w art. 154 § 7 w zw. z § 6 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 1 lipca 2026 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z sześciu dokumentów traktowanych jako materiał o charakterze pomocniczym, poglądowym oraz porównawczym na okoliczność wykazania obiektywnych i powszechnie znanych realiów ekonomicznych, stopy życiowej oraz minimalnych kosztów utrzymania w Polsce, a w konsekwencji na okoliczność wykazania, że organ przy ocenie sytuacji materialnej skarżącego dopuścił się niekonsekwencji logicznej przekraczając granice uznania administracyjnego oraz naruszenia art. 7, 80 i 80 k.p.a. Na rozprawie 23 lipca 2026 r. sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., postanowił odmówić przeprowadzenia dowodów wnioskowanych w piśmie procesowym skarżącego z 1 lipca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ocena legalności zaskarżonej decyzji wymaga uwzględnienia, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wyrokiem z 4 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Ke 393/25 sąd ten uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 26 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oraz poprzedzającą ją decyzję z 16 lipca 2025 r., nr [...]. Zdaniem sądu, wyrażonym w tym wyroku organ naruszył przepisy proceduralne, regulujące postępowanie dowodowe, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie i brak oceny wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w kontekście zaistnienia przesłanek objętych § 3 ust 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Sąd jednocześnie podzielił stanowisko organu, że nie zachodzi żadna z przesłanek nieściągalności określonych w art 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz w § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia W związku z powyższym kontrolując zaskarżoną decyzję zachodzi konieczność zastosowania art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związani. Proces decyzyjny organu kolejny raz okazał się wadliwy. Sąd stwierdził, że organ naruszył art. 153 p.p.s.a. Interpretacja przepisów § 3 ust 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, określających przesłanki umorzenia oraz ocena zebranego materiału dowodowego w tym zakresie nie wypełnia zaleceń sądu zawartych w wyroku z 4 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Ke 393/25. Stosownie do art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia w takim przypadku zawarte zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym: Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: (1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; (3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dopuszcza możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dokonana przez organ ponowna ocena możliwości umorzenia (choćby częściowego) zaległości w warunkach określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a zwłaszcza w świetle przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia, nie może zyskać aprobaty. Wymaga podkreślenia, że uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia zaległości składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład nie działa w warunkach uznania administracyjnego. Proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek ma bowiem charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie postępowania organ ma obowiązek ustalić istotne okoliczności faktyczne sprawy związane z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem zaległości i dopiero wówczas organ korzysta z kompetencji związanych z uznaniem administracyjnym. Nim jednak dojdzie do tego etapu, ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie należności organ jest związany wynikającymi z k.p.a. zasadami postępowania administracyjnego oraz regułami logiki. Przyjmując powyższe, nie do zaakceptowania zdaniem sądu jest stanowisko Zakładu, w ramach którego, przy ustalaniu możliwości majątkowych skarżącego w kontekście spłaty ciążącego na nim zadłużenia, uwzględnia się kwotę 639, 97 zł, która pozostaje skarżącemu po opłaceniu wydatków. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej z 5 października 2025 r. wynika, że wydatki ponoszone przez skarżącego to opłaty eksploatacyjne, koszty z wiązane z leczeniem oraz inne. Już w wyroku I SA/Ke 393/25 sąd zwrócił uwagę, że ta pozostała kwota to kwota na pokrycie reszty potrzeb związanych z życiem codziennym obejmującym tak podstawowe potrzeby jak wyżywienie, ubrania, chemię gospodarczą, kosmetyki. Szacuje się natomiast, że miesięczny koszt podstawowego wyżywienia dla jednej osoby w Polsce wynosi średnio od 800 do 1200 zł przy oszczędnym gotowaniu w domu. Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 pkt1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. W związku z tym niewątpliwie punktem odniesienia dla oceny kryterium ubóstwa wnioskodawcy może być kwota minimum socjalnego. Wymaga jednak wyjaśnienia, że kwota ta nie obejmuje dodatkowych ani pełnych wydatków na przewlekłe leczenie i leki. Koszyk ten uwzględnia jedynie symboliczne, podstawowe wydatki na ochronę zdrowia (np. zakup najprostszych leków przeciwbólowych czy środków opatrunkowych). W sprawie nie jest natomiast kwestionowane, że wnioskodawca od października 2024 r. leczy się psychiatrycznie na depresję, bezsenność, stany lękowe, pozostaje pod opieką psychiatry, przyjmuje leki, w związku z czym ponosi dodatkowe koszty. Organ nie uwzględnił powyższych okoliczności. Stwierdził natomiast ogólnie, że skarżący jest osoba młodą i pomimo problemów ze zdrowiem nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Nie jest także skarżący, według organu, wykluczony z rynku pracy. Organ wyraził również przypuszczenie, że po ukończeniu edukacji skarżący będzie mógł podjąć pracę zarobkową. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że obowiązkiem organu była ocena wszystkich powoływanych przez stronę okoliczności i wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem całokształtu ustalonych przez organ, na zasadach określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., okoliczności stanu faktycznego istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności organ powinien porównać wysokość zadłużenia z tytułu składek z dochodami wnioskodawcy i ocenić czy i jakie środki jest on w stanie przeznaczyć na spłatę bez wywołania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego, i w związku z tym rozważyć czy uiszczenie należności jest realnie możliwe, czy też zachodzą podstawy do umorzenia składek, co może nastąpić w całości, jak i w części. W decyzji nie ma jednak analizy czy i w jakim zakresie możliwe jest spłacenie zaległości. Organ zasadniczo oparł się na potencjalnych możliwościach uzyskania przez skarżącego dochodów w przyszłości, zamiast na istniejących w czasie wydania decyzji okolicznościach. W orzecznictwie przyjmuje się, że "ustalenia dotyczące spełnienia przesłanek umorzenia zaległych składek muszą się odnosić do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji, a nie zdarzeń z przeszłości czy przewidywań dotyczących przyszłości. Ustalenia te muszą dotyczyć rzeczywistej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, a więc organ nie może opierać się na ustaleniach prawdopodobnych". Jak wskazano m.in. w wyroku NSA z 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK [...] w każdej sprawie dotyczącej umorzenia należności organ powinien realnie wskazać, na czym opiera przekonanie o możliwości spłaty zadłużenia bez narażenia strony na niezaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Powyższe uwagi odnoszą się również do podnoszonej przez organ okoliczności odziedziczenia przez skarżącego środków pieniężnych zgromadzonych na subkoncie w ZUS przez zmarłą matkę, a których wysokość przekracza kwotę zadłużenia. Kwota wypłaconych środków wynosiła 21.816,39 zł. Jak wyjaśnił skarżący środki te zostały bowiem przeznaczone na koszty pochówku, uregulowanie zaległości powstałych za życia spadkodawczyni oraz zabezpieczenie podstawowego bytu skarżącego. Z kolei oceniając przesłankę § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia organ wskazał jedynie, że przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz przystąpienie do sukcesywnego opłacanie należności. Skarżący posiada natomiast stały dochód. Uwadze organu, po raz kolejny umknęło, że negatywnej oceny zaistnienia tej przesłanki nie determinuje uzyskiwanie jakiegokolwiek dochodu (w sytuacji skarżącego renty rodzinnej) lecz dochodu, który umożliwia spłatę zaległości. Z brzmienia przepisu § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia nie wynika bowiem, aby przewlekła choroba miała "całkowicie" pozbawić możliwości uzyskiwania dochodu. Takie rozumienie omawianego przepisu jest jego swoistą nadinterpretacją dokonaną przez organ. W konsekwencji organ nie rozważył, w kontekście zaistnienia tej przesłanki, okoliczności choroby skarżącego i jej wpływu na brak możliwości spłaty zaległości, którymi jest on obciążony. Wiedzą powszechną jest, że depresja jest chorobą o długotrwałym i zmiennym przebiegu. Organ ponownie, wbrew zaleceniom sądu zawartym w wyroku I SA/Ke 393/25 nie rozważył wpływu tej choroby na możliwości uzyskiwania takiego dochodu przez wnioskodawcę, który umożliwiałby mu spłatę zaległości. Jak wynika natomiast z wyżej zaprezentowanych rozważań dowolnym był wniosek organu, jakoby wysokość renty rodzinnej zapewniała skarżącemu nie tylko pokrycie bieżących wydatków, ale też spłatę zadłużenia. Nie przekonują również sądu argumenty organu odnoszące się do interesu społecznego czyli solidarności płatników składek. To właśnie solidarność społeczna jest argumentem na rzecz wspomagania tych, których sytuacja, zwłaszcza z przyczyn od nich niezależnych i obiektywnych – jak sytuacja skarżącego, jest trudniejsza. Organ powinien mieć również na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużenia (por. wyrok NSA z 8 września 2015 r., II GSK 1807/14). Wskazać również należy na to, że argument solidarności społecznej stanowi uzasadnienie realizowanego aktualnie szerokiego programu zabezpieczenia społecznego adresowanego między innymi do osób znajdujących się w zdecydowanie lepszej sytuacji, niż skarżący. Sąd nie kwestionuje, że umorzenie zaległych składek jest wyrazem definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich egzekwowania, ale nie można tracić z pola widzenia, że utrata możliwości dochodzenia należności jest istotą instytucji umorzenia. Skoro ustawodawca, dał organom możliwość umarzania należności, to założył, że naturalną konsekwencją korzystania w zakreślonych ramach prawnych z tej instytucji jest definitywna rezygnacja z należności. Wypaczeniem stosowania instytucji umorzenia składek jest stanowisko, że składki powinny być za wszelką cenę ściągane, podczas gdy ustawodawca wyraźnie wskazuje, że granicą, której przekraczać nie wolno jest w przypadku zaistnienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, pozbawienie zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przeciwne stanowisko niweczyłoby sens istnienia przepisów zezwalających na umorzenie należności składkowych względem osób będących w stanie głębokiego ubóstwa. Nie można też tracić z pola widzenia sytuacji, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, co nie jest zgodne z interesem zobowiązanego, ani też z interesem publicznym. Podsumowując, w sprawie uzasadnienie decyzji nie zawiera przekonywującej argumentacji dlaczego skarżącemu odmówiono umorzenia składek. Dotyczy to w szczególności zasadniczych przyczyn odmowy, którymi są niespełnienie przez stronę skarżącą przesłanki "wyjątkowości" jej przypadku. Wskazane uchybienia pozwalają przyjąć, że ocena wystąpienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia nie została właściwie przeprowadzona i uzasadniona. W konsekwencji sąd stwierdza, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania w tym art. 7, art. 8, 11, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do wniosków skarżącego zawartych w skardze o nałożenie na organ grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. należy wyjaśnić, że przepis ten i następne nie mają w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ dotyczą niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sąd odmówił również przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z sześciu dokumentów traktowanych jako materiał o charakterze pomocniczym, poglądowym oraz porównawczym na okoliczność wykazania obiektywnych i powszechnie znanych realiów ekonomicznych, stopy życiowej oraz minimalnych kosztów utrzymania w Polsce, a w konsekwencji na okoliczność wykazania, że organ przy ocenie sytuacji materialnej skarżącego dopuścił się niekonsekwencji logicznej przekraczając granice uznania administracyjnego oraz naruszenia art. 7, 80 i 80 k.p.a. Stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowiącym, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. wyznacza ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z tych względów wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z wydruków ze zrzutu ekranu, stanowiących materiał pomocniczy mógł zostać uwzględniony. Ponownie rozpoznając sprawę organ wyeliminuje opisane uchybienia i rozważy wniosek na tle zindywidualizowanego i aktualnego stanu faktycznego. Przede wszystkim zadaniem organu będzie dokonanie pełnej, wyczerpującej i realnej oceny przesłanek z uwzględnieniem wykładni przepisów § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia zaprezentowanej przez sąd. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.