I SA/Go 82/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej bez rozpatrzenia 1. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...], w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Zwraca od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżącemu kwotę 100 (sto) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi.

M.P. (wnioskodawca, skarżący) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2023 roku, [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z [...] listopada 2022 r. znak [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego. Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu 5 września 2022 r. do organu wpłynął wniosek M.P. o wydanie interpretacji indywidualnej. Z przedstawionego w nim stanu faktycznego wynikało, że Wnioskodawca prowadzi indywidualną działalność gospodarczą. Do końca 2021 roku Wnioskodawca rozliczał się z tytułu uzyskiwanego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dochodu składając corocznie zeznanie podatkowe w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych liniowo (PIT- 36L). Obecnie - od stycznia 2022 roku - Wnioskodawca opodatkowuje dochody ryczałtem ewidencjonowanym. Wnioskodawca jest również członkiem zarządu spółki A. sp. z o.o. (dalej jako "Spółka"), która została udziałowcem spółki G. Sp. z o.o. (obecnie – G1. Sp. z o.o. w upadłości) (dalej jako "G."). Wobec pojawiających się kłopotów finansowych G., Spółce zależało na rzetelnym profesjonalnym zbadaniu, ocenie i następnie - poprawie finansowej sytuacji G. W konsekwencji uzgodniono, że Wnioskodawca - jako podmiot z wymaganym wykształceniem oraz doświadczeniem - będzie świadczył usługi doradcze za wynagrodzeniem na rzecz Spółki A. sp. z o.o. W ramach tychże usług Wnioskodawca miał dokonać audytu finansowego i szukać rozwiązań naprawczych. Niestety działania te nie przyniosły rezultatu i Spółka A. zmuszona była ogłosić upadłość. Syndyk zarządzający Masą Upadłości Grupy A. (dalej jako "Syndyk") zakwestionował usługi Wnioskodawcy i ich wysokość i wszczął postępowanie sądowe dotyczącą uznania za nieskuteczną umowy dla spółki, żądając zapłaty całości wypłaconego uprzednio wynagrodzenia. Pomiędzy Syndykiem a A. Sp. z o.o. toczyło się postępowanie sądowe zawisłe przed Sądem Okręgowym pod sygnaturą [...]. Pomiędzy Syndykiem a M.P. toczyło się postępowanie sądowe zawisłe przed Sądem Okręgowym pod sygnaturą [...]. Wobec wszczęcia ww. postępowań Spółka oraz Wnioskodawca zawarli porozumienie, że gdyby wyrok był negatywny dla Wnioskodawcy - Spółka zwróci M.P. koszty procesu i wszelkie inne kwoty, które Wnioskodawca miałaby zwrócić na mocy niekorzystnego wyroku. W toku powyższych postępowań Wnioskodawca, Spółka oraz Syndyk doszli do porozumienia, zawierając pozasądową ugodę z dnia [...] kwietnia 2022 roku (dalej jako "Ugoda"). W świetle Ugody: - A. oświadcza, że przystępuje do długu M.P. wynikającego z bezskutecznej w stosunku do masy upadłości umowy o świadczenie usług doradczych z dnia [...] sierpnia r. zawartej pomiędzy G. Sp. z o.o. a M.P. w wysokości 172.200,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami. - A. oświadczył, że przyjmuje solidarną odpowiedzialność z M.P. za dług. W rezultacie Ugody – A. przelał na rzecz G. łączną 140 000 zł netto (172 200 zł brutto) wraz ustawowymi odsetkami. Uwzględniając powyższe okoliczności: Wnioskodawca wykazał w latach wcześniejszych przychód większy od należnego (bowiem uwzględniający wynagrodzenie za usługi na rzecz G. świadczone w 2015 i 2016 roku). Dopiero w momencie zawarcia ugody w 2022 roku okazało się, że dochód otrzymany z tytułu zawarcia przedmiotowej Umowy był nienależny. Wnioskodawca zwrócił się o udzielenie odpowiedzi na pytanie: Czy na gruncie przedstawionego stanu faktycznego w związku z Ugodą z Syndykiem G. i zwrotem w całości wynagrodzenia, wnioskodawca pozostaje uprawniony do skorygowania, w ostatnim okresie rozliczeniowym przed zmiana formy opodatkowania na ryczałt ewidencjonowany, wykazanego uprzednio przychodu z wynagrodzenia osiągniętego w 2016 r. ? W ocenie Wnioskodawcy, w związku z zawartą Ugodą i zwrotem całości Wynagrodzenia, Wnioskodawca jest uprawniony do skorygowania przychodu w wysokości ww. Wynagrodzenia w ostatnim okresie rozliczeniowym przed zmianą formy opodatkowania z tzw. podatku liniowego na ryczałt ewidencjonowany, a korekta powinna dotyczyć wyłączenie wykazanego uprzednio przychodu osiągniętego w 2016 roku, tj. kwoty 60 000 zł. W związku z zawarciem Ugody, na podstawie której doszło do zwrotu wynagrodzenia Upadłemu - Wnioskodawca nie uzyskał więc w istocie przychodu, który został uprzednio zadeklarowany, a w konsekwencji - powinien być uprawniony do korekty w tym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe, w tym w szczególności, że: • Wnioskodawca świadczył usługi doradcze na rzecz G. na mocy umowy z dnia [...] sierpnia 2015 roku; • Syndyk zakwestionował usługi Wnioskodawcy i ich wysokość i wszczął postępowanie sądowe dotyczące uznania za nieskuteczną umowy dla spółki i zapłatę całości wynagrodzenia; • Dopiero w momencie zawarcia ugody w 2022 roku okazało się, że cały dochód otrzymany z tytułu zawarcia przedmiotowej Umowy był nienależny i został zwrócony; • Wykazany w latach 2015-2016 przychód Wnioskodawcy uzyskany w związku ze świadczenia usług na rzecz G. nie był bowiem definitywny i (w świetle ugody) - nie był prawidłowy, stąd na mocy Ugody został zwrócony; • Za nieprzedawnione uznać należy wyłącznie zobowiązania podatkowe od przychodów osiągnięte w 2016 roku i korekta może dotyczyć wyłączenie tej części wynagrodzenia, tj. kwoty 60 000 zł. Organ pismem z dnia [...] października 2022 r. wezwał Stronę do uzupełnienia ww. wniosku poprzez doprecyzowanie opisu stanu faktycznego tj. jednoznaczne wskazanie: a. Z jakiego powodu umowa którą zawarł wnioskodawca z G. Sp. z o.o. została uznana za nieskuteczną? Czy umowa ta była przedmiotem prawnie skutecznej umowy? b. Czy usługi doradcze świadczone na rzecz G. Sp. z o.o. zostały przez wnioskodawcę definitywnie/ostatecznie wykonane? Jeśli tak, to co jest podstawą do dokonania korekty przychodów (np. faktura korygująca)? c. Czym jest kwota zwrócona tytułem ugody? Czy jest to zwrot zaliczki, odszkodowanie, kara? Organ wezwał o wskazanie charakteru zwróconej kwoty. d. Czy pisząc we własnym stanowisku, że przychód nie był przychodem definitywnym oznacza, że otrzymane w latach 2015-2016 od G. Sp. z o.o. środki stanowiły zaliczkę na poczet wykonanej usługi? Strona [...] listopada 2022 r. udzieliła odpowiedzi. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca co prawda odpowiedział na wszystkie pytania, jednak nie udzielił odpowiedzi w pełnym zakresie. W ocenie organu udzielane odpowiedzi nie przedstawiły okoliczności faktycznych, wyrażały subiektywną opinię. M.P. na ww. postanowienie złożył zażalenie. W jego ocenie organ pominął przedstawiony stan faktyczny, ponadto wniosek spełniał wymogi art. 14h § 3 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, iż wniosek nie został uzupełniony. Wnioskodawca nie odpowiedział w pełni na pytanie oznaczone w wezwaniu nr 1 lit. a, tj. nie podał, czy umowa którą zawarł z G. Sp. z o.o. była przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Nie udzielił również wprost odpowiedzi na pytanie 1 lit. b., jedynie wnioskodawca podał, że "Fakt świadczenia usług przez Podatnika na rzecz G. Sp. z o.o. był przedmiotem sporu sądowego, w wyniku którego Podatnik - zgodnie z żądaniem syndyka masy upadłościowej G. Sp. z o.o. - zobowiązał się zwrócić świadczenia uprzednio otrzymane od G. Sp. z o.o. W chwili zwrotu przez Podatnika wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług doszło do zmniejszenia do zera podstawy opodatkowania tej czynności. Okoliczność tego rodzaju należy postrzegać jako obniżenie ceny po dokonaniu sprzedaży, co winno skutkować na mocy art. 29a ust. 10 pkt 1 Ustawy o VAT umniejszeniem podstawy opodatkowania oraz obowiązkiem wystawienia faktury korygującej na podstawie art. 106 j ust. 1 pkt 2 Ustawy o VAT." Z uzupełnienia nie wynikało również, czy przychód, który uzyskał wnioskodawca w związku ze świadczeniem usług na rzecz G. Sp. z o.o. był przychodem definitywnym, czy zaliczką na poczet wykonanej usługi. Zdaniem organu Informacja ta była niezbędna, aby określić w jaki sposób należy dokonać ewentualnej korekty uzyskanych przychodów. Organ odwoławczy podkreślił, że żaden z przepisów przywołanych przez wnioskodawcę we wniesionym zażaleniu nie został naruszony. Organ I instancji zasadnie pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpatrzenia. M.P. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do tut. Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie przepisów: - art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 14g Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe zastosowanie w sprawie i postanowienie o pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia, podczas gdy wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej spełnił wymogi określone w art. 14h§ 3 Ordynacji podatkowej i w konsekwencji - powinien skutkować wydaniem indywidulanej interpretacji przepisów prawa podatkowego; - art. 14b §1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 14b §2a poprzez uznanie, iż udzielenie odpowiedzi na pytania związane z przedstawionym stanem faktycznym pozostawało poza zakresem regulacji związanych z wydawaniem Interpretacji indywidualnych i tym samym pozostawienie wniosku o wydanie Interpretacji Indywidualnej bez rozpatrzenia: - art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe i niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne Postanowienia: - art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez naruszenie zasady zaufania podatników do organów podatkowych. Pełnomocnik Strony wniósł o uchylenie postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że na podstawie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259,) - zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Należy wskazać, iż niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 P.p.s.a. Rozwiązanie sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy stan faktyczny przedstawiony we wniosku oraz uzupełniony odpowiedziami Skarżącego udzielonymi w piśmie z [...] listopada 2022 r., był wyczerpujący tzn., czy zawierał wszystkie istotne elementy niezbędne z punktu widzenia możliwości dokonania w sposób jednoznaczny jego prawnopodatkowej kwalifikacji. Zdaniem organu, skoro Skarżący nie wyjaśnił: – czy umowa którą zawarł z G. Sp. z o.o. była przedmiotem prawnie skutecznej umowy, – czy usługi doradcze świadczone przez niego na rzecz G. Sp. z o.o. zostały definitywnie/ostatecznie wykonane, – czy przychód, który uzyskał w związku ze świadczeniem usług na rzecz G. Sp. z o.o. był przychodem definitywnym, czy zaliczką na poczet wykonanej usługi, to wniosek nadal ma braki formalne, które nie pozwalają na wydanie interpretacji indywidualnej. W tym miejscu stwierdzić należy, że ani w zaskarżonym postanowieniu ani w poprzedzającym je postanowieniu z [...] listopada 2022 r. organ nie wyjaśnił, dlaczego druga i trzecia z ww. informacji jest niezbędna do wydania interpretacji indywidualnej. Uzasadnienie w tym zakresie ograniczył do ogólnych stwierdzeń o konieczności przedstawienia we wniosku o wydanie interpretacji "wyczerpującego" stanu faktycznego. Wskazał, że udzielone odpowiedzi nie wyjaśniły zaistniałych w sprawie wątpliwości co do elementów stanu faktycznego, jednak nie uzasadnił na czym owe wątpliwości polegają. Tymczasem postanowienie o pozostawieniu wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej z uwagi na niekompletność przestawionego stanu faktycznego, powinno wyjaśniać dlaczego brak jednego z jego elementów uniemożliwia dokonanie subsumpcji pod konkretną normę prawną. Krótkie odniesienie się w postanowieniu do trzeciej z ww. wątpliwości i stwierdzenie, że informacja o tym, czy przychód, który uzyskał Wnioskodawcza był przychodem definitywnym, czy zaliczką na poczet wykonanej usługi, "była niezbędna, aby określić w jaki sposób należy dokonać ewentualnej korekty uzyskanych przychodów", jest dalece niewystarczające. Dlatego też zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z [...] listopada 2022 r. naruszają art. 217 § 2 O.p. oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. z uwagi na brak prawidłowego uzasadnienia, z którego wynikałaby kompletna informacja co do tego, dlaczego wniosek pozostawiono bez rozpatrzenia. Niezależnie od powyższego, wyżej wskazane brakujące elementy stanu faktycznego, które zdaniem organu uniemożliwiają wydanie interpretacji, w ocenie Sądu nie mają takiego charakteru. Po pierwsze, niezrozumiałe zdaniem Sądu było wzywanie wnioskodawcy do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy umowa, którą zawarł z G. sp. z o.o. była przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Upatrywanie niekompletności przedstawionego we wniosku stanu faktycznego w tym zakresie organ powiązał z treścią art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. Pomijając nawet to, że wspomniana we wniosku "bezskuteczność" wynikała jedynie z treści pozasądowej ugody i odnosi się wyłącznie do masy upadłości, to zauważyć należy, że umowa zawarta przez wnioskodawcę z G. sp. z o.o. dotyczyła usług doradczych. Nie sposób zatem uznać, że ten rodzaj umowy dotyczył zachowań, które w żadnych warunkach i okolicznościach nie mogą zostać zaakceptowane przez obowiązujący porządek prawny. Natomiast z postanowień art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. wynika zasada, która uniemożliwia opodatkowanie wyłącznie takich zachowań. Po drugie, wnioskodawca oczekiwał prawnopodatkowej kwalifikacji przedstawionej we wniosku ugody z [...] kwietnia 2022 r. W jego ocenie przystąpienie spółki A. do długu wnioskodawcy, wynikającego z bezskuteczności w stosunku do masy upadłości umowy z [...] sierpnia 2015 r., przyjęcie przez spółkę A. solidarnej odpowiedzialności i przelanie przez spółkę A. na rzecz G. kwoty 172.200 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami, uprawnia wnioskodawcę do skorygowania przychodu za 2015 i 2016 r. z uwagi na jego niedefinitywność. Zatem żądane przez organ informacje czy usługi doradcze świadczone przez wnioskodawcę na rzecz G. Sp. z o.o. zostały definitywnie/ostatecznie wykonane oraz, czy przychód, który uzyskał w związku ze świadczeniem usług na rzecz G. Sp. z o.o. był przychodem definitywnym, czy zaliczką na poczet wykonanej usługi, nie są elementami stanu faktycznego, lecz kwalifikacją prawną. W ocenie Sądu wezwanie do sprecyzowania wniosku nie może prowadzić do żądania, aby to sam wnioskodawca przesądził kwestię, o którą zapytał. W rozpatrywanej sprawie organ interpretacyjny nie miał podstaw, aby wzywać Skarżącego w trybie art. 169 § 1 O.p. do precyzowania informacji, które zostały przedstawione we wniosku stosownie do art. 14b § 3 O.p. Był zaś zobowiązany do oceny stanu faktycznego i udzielenia odpowiedzi merytorycznej dotyczącej przedstawionych wątpliwości prawnych. W konsekwencji w sprawie doszło do nieprawidłowego zastosowania art. 14g § 1 w zw. z art. 14b § 3 O.p. Działanie organu zmierzało bowiem do uzyskania od Skarżącego samodzielnej odpowiedzi na pytanie przedstawione w jego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Powyższe okoliczności organ powinien wziąć pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie, stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535), wynosi 100 zł. Dlatego też na podstawie art. 225 P.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącemu nadpłaconą jego część.