I SA/Go 465/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2009 rok postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Go 465/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", odrzucił skargę S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2009 rok. W motywach uzasadnienia tego postanowienia Sąd wyjaśnił, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 grudnia 2020 r. wezwano skarżącą spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono skarżącej 4 stycznia 2021 r. Jednakże spółka nie uiściła wpisu sądowego od skargi. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej 9 lutego 2021 r. (z.p.o. – k. 44 akt sądowych). W dniu 12 lutego 2021 r. (koperta k. 46 akt sądowych) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego do ww. skargi. W motywach uzasadnienia wniosku podniosła, że wezwanie do uiszczenia wpisu nie zostało nigdy do spółki przesłane ani tym bardziej spółce doręczone. Wskazała, że Sąd dopuścił się błędu ustaleń faktycznych przyjmując arbitralnie i dowolnie, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone łącznie z wezwaniem do potwierdzenia umocowania osoby podpisującej skargę. Spółka kategorycznie zaprzeczyła tej okoliczności wyjaśniając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu składa z daleko idącej ostrożności procesowej. Domniemane uchybienie terminowi nastąpiło bowiem bez wiedzy i winy strony – nie można na stronę przerzucać skutków braku właściwej staranności sekretariatu Sądu. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych ww. wniosku, poprzez dokonanie czynności, której strona nie dokonała w terminie skarżąca w dniu 1 marca 2021 r. uiściła należny wpis od skargi w kwocie 200 zł (dowód wpłaty k. 61 akt sądowych). Niezależnie od powyższego w dniu 12 lutego 2021 r. (data nadania) skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] lutego 2021 r. motywując je w sposób tożsamy jak ww. wniosek o przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt I GZ 95/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ww. zażalenie spółki. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, iż doręczona przesyłka zawierała jedynie wezwanie z 21 grudnia 2021 r., a nie przesłano w niej wezwania z 22 grudnia 2020 r. do uiszczenia wpisu od skargi, NSA zauważył, że w aktach sprawy znajduje się zarządzenie o doręczeniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, którego wykonanie w dniu 29 grudnia 2020 r. potwierdził własnoręcznym podpisem sekretarz sądowy (k. 20 akt sądowych). Ponadto, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wyszczególniono, że zawierała ona zarówno wezwanie do uiszczenia wpisu, jak i wezwanie do usunięcia braku skargi, a także odpowiedź na skargę (k. 27 akt sądowych). Z akt sądowych wynika zatem, że zarządzenie o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego zostało wydane i wykonane, zaś na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pracownik skarżącej spółki własnoręcznym podpisem stwierdził, że w dniu 4 stycznia 2021 r. otrzymał niniejszą przesyłkę, na którą – co wynika z informacji na ZPO – składały się trzy ww. pisma. Ponadto NSA wskazał, że skarżąca spółka w sprawie o sygn. akt II GZ 780/16, w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, posłużyła się identyczną argumentacją o nieotrzymaniu wezwania, co powoduje, że argumentacja ta jest niewiarygodna i zdaniem NSA – zmierza w istocie do opóźnienia w wykonaniu zobowiązania Sądu do opłacenia skargi. Istotnie, w toku technicznego wykonania zarządzeń Sądu może niekiedy dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do usunięcia braków fiskalnych, jednakże identyczna pomyłka w dwóch różnych sprawach tej samej skarżącej, w sytuacji gdy z akt sprawy wynika prawidłowość działania zarówno pracowników Sądu, jak i doręczyciela, nie jest prawdopodobna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu zostały sprecyzowane w art. 87 P.p.s.a., zgodnie z którym pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z powyższego przepisu wynika zatem, że zanim Sąd przystąpi do badania okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu, w pierwszej kolejności zobowiązany jest poddać kontroli terminowość złożonego wniosku, a więc czy został złożony w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Zaznaczyć przy tym należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że jeżeli z okoliczności sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, należy rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu merytorycznie (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt II OZ 661/06, wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła po trzech dniach od otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi. Podniesione przez stronę motywy uzasadnienia tego wniosku sugerują, iż o uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi dowiedziała się właśnie z postanowienia o odrzuceniu skargi. Niemniej jednak postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt I GZ 95/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie spółki na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 2 lutego 2021 r., w którym spółka podniosła kwestię związaną z brakiem doręczenia jej wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, i uznał, że twierdzenia strony są w tym zakresie niewiarygodne. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, nie można w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został przez stronę zachowany. Z tego też względu Sąd rozpoznał wniosek strony merytorycznie. Wyjaśnić należy, że o niezawinionym uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. To z treści przepisu art. 87 § 2 P.p.s.a. wynika, ciążący na wnioskodawcy, obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy wyłącznie do sądu, który powinien uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wskazała, że nie uiściła w terminie wpisu sądowego od skargi bowiem wezwanie do jego uiszczenia nie zostało jej doręczone. Z akt niniejszej sprawy wynika natomiast coś zupełnie innego. Na stronie 20 akt sądowych znajduje się zarządzenie o doręczeniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, którego wykonanie w dniu 29 grudnia 2020 r. potwierdził własnoręcznym podpisem sekretarz sądowy. Z akt tych wynika też, że w skierowanej do skarżącej przesyłce sądowej o nr [...], odebranej przez stronę 4 stycznia 2021 r., w rubryce rodzaj przesyłki wskazano, iż zawiera ona: "3 pisma: 1) odp. na skargę+ poucz.+zalącz.;2) wezw. do uiszczenia wpisu z poucz; 3) wezw. do usun. brak. form. z poucz" (k. 27 akt sądowych). Na tej samej stronie zwrotnego potwierdzenia odbioru, na której wyszczególniono zawarte w przesyłce pisma, pracownik skarżącej spółki pokwitował odbiór przedmiotowej przesyłki. Należy zatem przyjąć, że świadomy zawartości przesyłki sądowej przedstawiciel strony skarżącej potwierdził jej odbiór w całości bez żadnych zastrzeżeń. Wyjaśnić należy, że przesłanie kilku dokumentów w jednej przesyłce jest stosowane w praktyce i zrozumiałe z uwagi na potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Nie ulega wątpliwości, że znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości. Zaś samo twierdzenie strony, że przesyłka nie zawierała wszystkich pism wyraźnie wskazanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, jest niewystarczające do obalenia tego domniemania. Spółka jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego i powinna wykazać się dbałością i szczególną starannością w sytuacji, gdy wnosząc skargę zainicjowała postępowanie przed sądem. W ocenie Sądu pracownik spółki nie dochował należytej staranności odbierając przesyłkę sądową bez zwrócenia uwagi na to, czy jej zawartość zgadza się z opisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Jak już wyżej wskazano, ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wyraźnie wynikało, że w jednej kopercie znajdowało się więcej dokumentów. Oznacza to, że przy zachowaniu minimum staranności można było się zorientować, czy w jednej kopercie zostały doręczone wszystkie pisma opisane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Skutki niesprawdzenia zawartości przesyłki w chwili jej odbioru i niezgłoszenia ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi, obciążają stronę. W sytuacji bowiem, gdy nie kwestionowała prawidłowości doręczenia tej przesyłki, nie może obecnie skutecznie kwestionować prawidłowości doręczenia jej wezwania do podpisania skargi (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2020 r. sygn. akt II GZ 318/19). W ocenie Sądu skarżąca nie podważyła skutecznie okoliczności wynikających ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki o nr [...]. W kontekście powyższych rozważań nie sposób bowiem uznać, że spółka dochowała należytej staranności. Podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że podnoszona przez nią okoliczność braku stosownego wezwania w istocie wystąpiła w okresie biegu terminu do dokonania ww. czynności oraz że uniemożliwiła ona, pomimo podjętych należytych starań, zachowanie tegoż terminu. Nadto jak słusznie zauważył NSA w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt I GZ 95/21 skarżąca w sprawie o sygn. akt II GZ 780/16, w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, posłużyła się identyczną argumentacją o nieotrzymaniu wezwania, co powoduje, że argumentacja ta jest niewiarygodna i zmierza w istocie do opóźnienia w wykonaniu zobowiązania Sądu do opłacenia skargi. Istotnie, w toku technicznego wykonania zarządzeń Sądu może niekiedy dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do usunięcia braków fiskalnych, jednakże identyczna pomyłka w dwóch różnych sprawach tej samej skarżącej, w sytuacji gdy z akt sprawy wynika prawidłowość działania zarówno pracowników Sądu, jak i doręczyciela, nie jest prawdopodobna. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na postawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.