I SA/Gl 580/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, na urzędowym formularzu z dnia 12 kwietnia 2018 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że utrzymuje się tylko z renty rodzinnej w wysokości 800,50 zł i że córka, będąca jedyną osobą pozostającą z nią w gospodarstwie domowym, uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę. Wyliczyła swoje stałe wydatki, nieobejmujące jednak np. kosztów wyżywienia, na sumę 1156,63 zł, uwzględniając m.in. czynsz w kwocie 770 zł. Dlatego stwierdziła, że nie jest w stanie uiścić wpisu stosunkowego przy wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej przez nią w kwocie 44.050 zł, zaś ewentualna odmowa zwolnienia pozbawi ją możliwości kontroli zaskarżonej decyzji. Według wniosku skarżąca posiada udział w prawie do mieszkania oraz nieruchomości gruntowej, a nadto trzy samochody, które jednak stanowią przedmiot zabezpieczenia. Odpowiadając na wezwanie, pełnomocnik przedstawił – w formie kopii, które nie zostały przez niego potwierdzone za zgodność w przewidziany prawem sposób – w szczególności: dokumenty dotyczące zatrudnienia córki skarżącej, m.in. zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, podpisane przez nią samą jako prezesa zarządu spółki (jest ona zatrudniona na stanowisku prezesa zarządu w wymiarze ¼ etatu za wynagrodzeniem w wysokości 500 zł brutto), podsumowania księgi przychodów i rozchodów oraz deklaracje dla podatku od towarów i usług za miesiące do kwietnia bieżącego roku spółki cywilnej, w której skarżąca jest wspólnikiem, niewykazujące żadnych przychodów ani obrotów, wyciągi z rachunków bankowych skarżącej i jej córki (skarżąca regularnie wpłaca na rachunek kwoty gotówkowe, które w miesiącach od lutego do maja bieżącego roku wynosiły odpowiednio: 400 zł, 550 zł i dwukrotne po 500 zł) oraz dokumentów dotyczących kosztów utrzymania wraz z potwierdzeniami ich zapłaty i dokonanych zabezpieczeń i zajęć egzekucyjnych. Skarżąca kilkukrotnie była już w innych postępowaniach przed Sądem zwalniana od wpisów od skargi w części przekraczającej 200 zł – zob. np. prawomocne postanowienia z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1291/17 i z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 119/18. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle jej art. 245 § 3 obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką winna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do tego, by sytuację skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki przyznania prawa pomocy oceniać odmiennie niż uczyniono to w powołanych prawomocnych postanowieniach wydanych niedawno w jej innych sprawach. Szczególnie postanowienie z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 119/18 wydano w analogicznym stanie faktycznym, w którym zrezygnowała ona z zatrudnienia i poprzestała na dochodach z renty. Wciąż aktualne jest spostrzeżenie, że wnioskodawczyni nie wykorzystuje wszystkich swoich możliwości zarobkowych, czego nie można pominąć podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 8 marca 2018 r. zasadnie zwrócono uwagę, że rozwiązała ona za porozumieniem stron umowę o pracę na stanowisku dyrektora w spółce, w której prezesem jest jej córka, a ona sama udziałowcem. Ponadto – co podkreślono m.in. w prawomocnym postanowieniu z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1291/17 w rzeczywistości zaprzestała wykonywania działalności w formie spółki cywilnej i wcześniej przekazała nieodpłatnie wykorzystywane przez siebie środki trwałe wspomnianej spółce o takiej samej nazwie, w której jej córka pełni funkcję prezesa. Z drugiej strony nadal uwzględnienia wymaga, że w stosunku do skarżącej zastosowano środki zabezpieczające i egzekucyjne dotyczące znacznych należności. Niewątpliwie też nie osiąga ona już żadnych przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki cywilnej, a brak podstaw, by kwestionować wiarygodność dokumentów obrazujących jej dochody. Dochody te zostały wszelako zaniżone we wniosku, czego dowodzą wpłaty gotówkowe dokonywane na jej rachunek bankowy co miesiąc z nieznanego źródła. Z tych wszystkich przyczyn uznano, że nie można odstąpić od oceny przyjętej w prawomocnych rozstrzygnięciach, iż bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego wnioskująca jest w stanie uiścić tylko część kosztów, o której mowa w sentencji. Część ta stanowi mniej niż 1/5 deklarowanych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej, które zresztą są regulowane bez zaległości, mimo że przekraczają dochody podane we wniosku. Nadal uzasadnione jest również rodzajowe ograniczenie zwolnienia do tej opłaty sądowej, którą skarżąca zobowiązana jest uiścić obecnie. Prowadzi ona bowiem wciąż działalność gospodarczą wznowioną z początkiem roku, mimo że miała ją zawiesić bezpośrednio po wznowieniu, ma też możliwości zarobkowe, które może wykorzystać. Nie można więc wykluczyć, że położenie strony może się poprawić w takim stopniu, iż na dalszym etapie postępowania będzie ona mogła ponieść ewentualne kolejne opłaty bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z podniesionymi wyżej wątpliwościami – tak jak w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1291/17 – przytoczenia wymaga wszelako również regulacja art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mianowicie według niej przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.