I SA/Gl 501/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi S. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 stycznia 2023 r. nr SKO.FP/41.4/473/2022/15901 w przedmiocie określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od października 2021 r. do marca 2022 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 8 września 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 569 (słownie: pięćset sześćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

1.Przedmiotem skargi S w B. (dalej: Skarżąca, Spółdzielnia) jest wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: o.p.), art. 6q ust. 1 z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 888 ze zm., dalej: u.c.p.g.), decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: SKO, Kolegium) z dnia 20 stycznia 2023 r. nr SKO.FP/41.4/473 /2022/15901 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miesiącach od października 2021 r. do marca 2022 r. 2.Dotychczasowy przebieg postępowania. 2.1. Prezydent Miasta B. (dalej: Prezydent) decyzją z dnia 8 września 2022r. nr [...] skierowaną do Spółdzielni określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] za miesiące od października 2021 r do marca 2022 r. Organ opłatowy stwierdził, że pod ww. adresami znajduje się nieruchomość zabudowana mieszkalnymi budynkami wielorodzinnymi. Właścicielem nieruchomości jest Spółdzielnia. Przedsiębiorca odbierający odpady z nieruchomości (F Sp. z o.o.) odnotował nieprawidłowości w zbiórce odpadów realizowanej w punktach gromadzenia odpadów dla ww. nieruchomości. 2.2. W odwołaniu Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem: 1) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. poprzez wadliwe przeanalizowanie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, brak dokonania jego wszechstronnego rozważenia i oceny, co skutkowało błędnym przyjęciem, że przyklejenie na pojemnikach naklejki informującej o braku poprawnej segregacji odpadów komunalnych stanowi właściwe powiadomienie Spółdzielni o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych przez podmiot świadczący usługę odbioru odpadów komunalnych; 2) art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że Skarżąca została powiadomiona o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z brzmieniem ww. przepisu; 3) art. 6ka ust. 2 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ pierwszej instancji spełnił przesłanki ustawowe, o których mowa w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. uprawniające go do wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi pomimo braku powiadomienia Spółdzielni o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych; 4) art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. w gminach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ pierwszej instancji był uprawniony do wydania decyzji pomimo nie spełnienia się przesłanek ustawowych, o których mowa w ww. ustawie tj. braku powiadomienia właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych; 5) rozdziału 1 § 2 ust 2 dotyczącego wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości — przywołanego w treści uzasadnienia skarżonej decyzji (str. 2), podczas gdy nie zostało wskazane z jakiego aktu prawnego pochodzi przywołany przepis; 6) art. 6ka ust. 1, 2 i 3 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w nawet jednorazowy niezamierzony błąd przy segregacji odpadów skutkuje nałożeniem podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi; Nadto zarzucono, że decyzja wydana została w oparciu o błędne w ustaleniach faktycznych, co polegało na przyjęciu, że odpady biodegradowalne nie mogą być umieszczane w reklamówkach, podczas gdy żaden przepis prawny tego nie zakazuje; nadto Prezydent nie wskazał podstawy prawnej zabraniającej takiego działania. Strona wniosła "o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji" i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania 2.3. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta. Kolegium wskazało, że w sprawie spornym jest, czy powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne właściciela nieruchomości o niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych poprzez umieszczenie informacji o uchybieniach na pojemnikach do gromadzenia odpadów dyskwalifikuje jako dowód w sprawie dokumentację zdarzenia zebraną przez podmiot odbierający odpady. W ocenie Kolegium nietrafne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzające się do nieprawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla zastosowania art. 6ka ust. 1, 2, 3 u.c.p.g. SKO wyjaśniło, że w art. 6ka ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g. nie zostały wprost sprecyzowane wskazania, co do treści, formy, czasu i sposobu doręczenia - zawiadomienia o niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. W oparciu o samo brzmienie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. nie sposób zbudować innego wymogu, co do zawiadomienia niż, że ma zawierać informacje o przypadku niedopełnienia przez właściciela selektywnej zbiórki odpadów. Natomiast z art. 6ka ust. 2 u.c.p.g. wywieść można co najwyżej, że zawiadomienie powinno poprzedzać wszczęcie postępowania. Należy wobec powyższego dokonać wykładni powołanego przepisu z uwzględnieniem celów dla jakich został wprowadzony do ustawy, a także innych norm regulujących kwestie odbioru odpadów komunalnych. Dla znalezienia rozwiązania dla występującego zagadnienia odnieść należy się do celów jakim służyć ma wspomniane zawiadomienie. Otóż w zależności od adresata będzie ono spełniać inną rolę. W przypadku właściciela nieruchomości poprzez zawiadomienie sygnalizowane są nieprawidłowości, co do zbierania odpadów komunalnych. Posługując się wyrażeniem ustawowym - ma on być zawiadomiony o przypadku niedopełnienia przez zbierania odpadów komunalnych. Informacja ta winna skłonić właściciela do podjęcia starań dla zapewnienia selektywnej zbiórki odpadów komunalnych z zachowaniem obowiązujących reguł. Realizacja tego celu jest możliwa poprzez umieszczenie odpowiedniego komunikatu w miejscu zbierania odpadów np. jak to miało w niniejszej sprawie ostrzegawczej naklejki na pojemniku przeznaczonym do zbierania odpadów. Obowiązkiem właściciela nieruchomości jest utrzymanie miejsca gromadzenia odpadów oraz samych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym. Właściciel, poprzez działające na jego rzecz osoby otrzymuje zatem komunikat o nieprawidłowościach. Przede wszystkim jednak dzięki temu rozwiązaniu komunikat trafia do osób bezpośrednio wytwarzających odpady komunalne. Z kolei dla organu opłatowego zawiadomienie stanowi punkt wyjścia do ewentualnego uruchomienia postępowania w sprawie podwyższenia o.g.o.k., co wynika z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g, Zawiadomienie kierowane do organu opłatowego, aby mogło realizować swoją funkcję musi zawierać minimalny zestaw informacji niezbędnych dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o podwyższonym wymiarze opłaty. Przede wszystkim musi ono zawierać dane umożliwiające poczynienie niewątpliwych ustaleń, co do miejsca, czasu, i tego na czym polegało naruszenie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Nieakceptowalne byłoby uznanie, że dla potrzeb postępowania wystarczające jest "proste" powiadomienie o przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Wymagania te determinują z kolei formę oraz sposób w jaki przekazywane powinno być zawiadomienie do organu opłatowego. Szczegółowy sposób postępowania w przypadku stwierdzenia nieselektywnego zbierania odpadów jest jedną z części umowy w sprawie zamówienia publicznego na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości albo na odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w części dotyczącej odbierania odpadów określa - art. 6f ust. la pkt 7 u.c.p.g. W ocenie Kolegium zatem nie jest konieczne, aby zawiadomienie o przypadku nieselektywnej zbiórki odpadów skierowane do właściciela nieruchomości było tożsame pod względem treści i formy z zawiadomieniem kierowanym do organu opłatowego. Kolegium stwierdziło, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza przypadki nieselektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Skoro doszło do naruszenia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów to związane są z tym określne w przepisach następstwa. 2.4. W skardze na ww. decyzję Spółdzielnia zarzuciła, że została ona wydana z naruszeniem; 1) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. poprzez wadliwe przeanalizowanie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, brak dokonania jego wszechstronnego rozważenia i oceny, co skutkowało błędnym przyjęciem przez ograny obu instancji, że naklejenie na pojemnikach na śmieci naklejki informującej o braku poprawnej segregacji odpadów komunalnych stanowi właściwe powiadomienie Spółdzielni, jako właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych przez podmiot świadczący usługę odbioru odpadów komunalnych; 2) art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie przez organy obu instancji, że Skarżąca została skutecznie powiadomiona o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z brzmieniem ww. przepisu; 3) art. 6ka ust. 2 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ pierwszej instancji spełnił przesłanki ustawowe, o których mowa w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. uprawniające go do wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, pomimo braku właściwego i skutecznego powiadomienia Spółdzielni o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych; 4) art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ pierwszej instancji był uprawniony do wydania decyzji z dnia 8 września 2022 roku znak: [...], pomimo nie spełnienia się przesłanek ustawowych, o których mowa w ww. ustawie tj. braku skutecznego powiadomienia właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych; 5) art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ drugiej instancji, że powiadomienie o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych skierowane do Prezydenta powinno zawierać inne sformułowanie treściowe niż powiadomienie skierowane do Skarżącej jako właściciela nieruchomości podczas gdy ustawodawca nie zdecydował się na rozróżnienie powiadomień, tak jak to czyni organ drugiej instancji 6) art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że powiadomienie o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych może być skierowane do osób trzecich, a nie bezpośrednio do właściciela nieruchomości, podczas gdy ustawodawca wyraźnie wskazał w ustawie, że powiadomienie ma być skierowane do właściciela nieruchomości, a nie osób trzecich, działających na rzecz właściciela nieruchomości; 7) rozdziału 1 § 2 ust 2 dotyczącego wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości — przywołanego w treści uzasadnienia skarżonej decyzji (str. 2), podczas gdy nie zostało wskazane z jakiego aktu prawnego pochodzi przywołany przepis; 8) art. 6ka ust. 1, 2 i 3 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nawet jednorazowy, niezamierzony błąd przy segregacji odpadów skutkuje nałożeniem podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 2.5. W odpowiedzi na skargę Kolegium w całości podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. 2.6. W piśmie procesowym z 1 sierpnia 2023r. Spółdzielnia poinformowała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał wyroki z dnia 2 lutego 2023 roku, o sygn. akt: I SA/Gl 1380/22,1 SA/Gl 1381/22 oraz I SA/Gl 1382/22 dotyczące uchwał Rady Miasta w B. z 3 stycznia 2020 roku, z 21 grudnia 2020 roku oraz z 29 sierpnia 2022 roku, w sprawie wyboru metody ustalenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie miasta B. oraz ustalenia stawki opłaty. Na mocy ww. orzeczeń. Sąd stwierdził w całości nieważność zaskarżonych uchwał oraz uznał, że zaskarżone uchwały nie będą podlegały wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zapadłe wyroki zostały zaskarżone przez Gminę B. do NSA. W związku z powyższym Spółdzielnia wniosła o rozważanie zawieszenia postępowania sądowo-administracyjnego, o sygn. akt I SA/Gl 501/23, do czasu rozstrzygnięcia prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej nieważności uchwał przez NSA. 2.6. Postanowieniem z dnia 18 września 2013r. Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) zawiesił z urzędu postępowanie sądowe w sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez NSA skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku WSA w Gliwicach. 2.7. Postanowieniem z 11 grudnia 2023r. podjęto zawieszone postępowanie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 3.1. Skarga okazała się zasadna, jednakże z przyczyn, które nie zostały w niej podniesione. 3.2. Przedmiotem skargi Spółdzielni jest wskazana w sentencji niniejszego orzeczenia decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą wysokość opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za: październik 2021 r., za miesiące od listopada 2021 r. do stycznia 2022 r. oraz za luty 2022 r. i marzec 2022 r. Ustalając stawkę opłaty, organ wziął pod uwagę uchwałę Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 21 grudnia 2020 r. nr XXXVI/506/20 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie miasta Bytomia oraz ustalenia stawki opłaty (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2020 r., poz. 9509). Uchwała ta obowiązywała w okresie od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 30 września 2022 r. Zgodnie z nią określono skarżącej stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 24,50 zł miesięcznie od jednego mieszkańca. Określono nadto stawkę podwyższoną, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów w sposób selektywny, w wysokości 49,00 zł od jednego mieszkańca miesięcznie. Tymczasem tut. Sąd w wyroku z dnia 2 lutego 2023r. I SA/Gl 1381/22 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w B. na uchwałę Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 21 grudnia 2020 r. nr XXXVI/506/20 w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki opłaty w pkt 1) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 21 grudnia 2020 r. nr XXXVI/506/20 w całości; w pkt 2) orzekł, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Judykat ten zaaprobował NSA w wyroku z dnia 10 października 2023r. III FSK 734/23 w części dotyczącej stwierdzenia nieważności ww. uchwały. 3.3. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że skoro zaskarżona decyzja wydana została na podstawie uchwały Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 21 grudnia 2020 r. nr XXXVI/506/20 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie miasta Bytomia oraz ustalenia stawki opłaty, stanowiąca jedną z podstaw wydania decyzji, której nieważność została prawomocnie stwierdzona, to nie może się ona w obrocie się ostać. 3.4. W konsekwencji na podstawie art. 145 § 1 pk1 p.p.s.a. zaskarżona decyzja Kolegium została uchylona. Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a., uchylił również decyzję Prezydenta. Zgodnie z powołanym przepisem Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Rozstrzygnięcie o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi objętymi zaskarżoną decyzją nastąpi na podstawie właściwej i obowiązującej uchwały w tym zakresie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 210 § 2 p.p.s.a., zasądzając uiszczony przez stronę skarżącą wpis.