I SA/Gl 152/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w kwestii wniosku skarżącego z dnia 15 września 2017 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę postanawia odmówić przywrócenia wskazanego terminu.

W dniu 13 czerwca 2017 r. po zamknięciu rozprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę T.S. wniesioną w niniejszej sprawie. W dniu 15 września 2017 r. skarżący zwrócił się o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku i jednocześnie wystąpił o przywrócenie terminu do zgłoszenia tego żądania. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu ogłoszenia orzeczenia był obłożnie chory i nie mógł uczestniczyć w rozprawie. Poza tym, działając bez wsparcia profesjonalnego pełnomocnika i nie będąc obeznany z przepisami postępowania, spodziewał się, że wyrok z uzasadnieniem zostanie mu doręczony z urzędu i dopiero po nawiązaniu połączenia telefonicznego z Sądem powziął wiedzę o konieczności złożenia wniosku w tym przedmiocie. W piśmie uzupełniającym z dnia 9 października 2017 r. skarżący oznajmił, że wspomnianą rozmowę telefoniczną przeprowadził w dniu 20 lipca 2017 r., niemniej jednak następnie zachorował i nie mógł zająć się sprawą. Na dowód tego przedstawił kserokopię wyniku konsultacji szpitalnej, który potwierdza jego pobyt na izbie przyjęć w nocy z 21 na 22 lipca 2017 r. i rozpoznanie sygnalizowanych problemów zdrowotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Rozpatrywany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawienie motywów tego rozstrzygnięcia wymaga odnotowania, że jakkolwiek stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), następnie powoływanej w skrócie: p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, to jednak w myśl art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi przywrócić termin, jeżeli strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. Zgodnie natomiast z art. 87 p.p.s.a. wniosek taki wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1) i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2) oraz równocześnie dokonać czynności, której nie dokonano w terminie (§ 3). Odnosząc te spostrzeżenia do analizowanego przypadku, stwierdzić trzeba, że skarżący spełnił powinność wynikającą z art. 87 § 3 p.p.s.a., gdyż wraz z żądaniem przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wniosek ten przedstawił. Przyjmując najbardziej korzystną dla niego interpretację, zakładającą, że rozpatrywane żądanie zgłosił w ciągu siedmiu dni od czasu, gdy ustały problemy zdrowotne uniemożliwiające mu zajęcie się sprawą, uznać należy, że zachował też wymóg opisany w art. 87 § 1 p.p.s.a. W świetle zaprezentowanej argumentacji nie sposób jednak przyjąć, by wykazał zaistnienie przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. Dostrzeżenia bowiem wymaga, że dla oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu znaczenie ma to, czy w czasie biegu terminu zaistniały niezależne od strony okoliczności, które uniemożliwiały jej dokonanie czynności procesowej. Uchybienie terminu jest bowiem niezawinione wtedy, gdy mimo zachowania należytej staranności strona nie mogła w terminie podjąć określonej aktywności procesowej. Mowa tu o przeszkodzie niemożliwej do przezwyciężenia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. m. in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt I OZ 784/14, które – tak samo jak orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia – jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla weryfikacji zasadności wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku bez znaczenia pozostaje zatem powód, dla którego strona nie mogła wziąć udziału w rozprawie, po której przeprowadzeniu orzeczenie to zostało wydane. Istotne natomiast jest przesądzenie, czy zaistniały okoliczności, które usprawiedliwiają uchybienie przez nią terminu do wystąpienia o sporządzenie wspomnianego uzasadnienia. W realiach niniejszej sprawy mowa tu o zatem o przeszkodach, które uniemożliwiły skarżącemu zgłoszenie żądania w przewidzianym do tego terminie, to jest w okresie od 13 do 20 czerwca 2017 r. W uzasadnieniu rozpatrywanego wniosku skarżący oznajmił, że był przekonany, iż wyrok z uzasadnieniem zostanie mu doręczony z urzędu. Wskazał też na nieznajomość przepisów postępowania i brak wsparcia profesjonalnego pełnomocnika, a ponadto zwrócił uwagę na swe kłopoty zdrowotne. Z tego względu podkreślić trzeba, że błędne przekonanie strony o przysługujących środkach procesowych i terminach ich składania nie jest nadzwyczajną okolicznością przemawiającą za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, a stanowisko to wpisuje się w ugruntowaną w orzecznictwie regułę, zgodnie z którą nieznajomość prawa szkodzi (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 597/08). Powoływanie się na brak wiedzy prawniczej co do zasady nie może zatem usprawiedliwiać uchybienia terminu, a jest tak zwłaszcza wówczas, gdy strona uprzednio została prawidłowo pouczona (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 782/09). Mając na względzie powyższe, wskazać trzeba, że w rozpatrywanym przypadku skarżący został poinformowany (zob. punkt 3 pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy), że sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę następuje na wniosek złożony w przepisanym terminie siedmiodniowym. Uznać zatem należy, że niezbędną w tym zakresie wiedzę mógł powziąć najpóźniej w momencie doręczenia mu wskazanego zawiadomienia. W tej sytuacji odwoływanie się do braku znajomości przepisów postępowania nie jest nieuprawnione i tym bardziej nie może stanowić usprawiedliwienia uchybienia terminu. Okolicznością taką nie jest również osobiste działanie strony w sprawie, albowiem do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest wszak konieczny. Odnośnie natomiast sygnalizowanych problemów zdrowotnych w pierwszej kolejności dostrzec trzeba, że zgodnie z brzmieniem art. 87 § 2 p.p.s.a. ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na wnioskodawcy. Jeśli zatem uważa on, że w podjęciu aktywności procesowej przeszkodziły mu problemy zdrowotne, to powinien przynajmniej wykazać, iż rzeczywiście się z nimi borykał. W orzecznictwie akcentuje się, że można to uczynić poprzez przedłożenie dokumentacji medycznej (np. karty informacyjnej leczenia szpitalnego czy zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy). Zarazem podkreśla się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu, a samo powołanie się na tę okoliczność nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero zatem uwiarygodnienie, że choroba miała charakter niespodziewany i nagły, a jej wystąpienie uniemożliwiło stronie prowadzenie swych spraw może usprawiedliwiać brak dokonania czynności procesowej w terminie (por. m. in. następujące postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 508/13, z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 701/14 i z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1172/14). W niniejszej sprawie skarżący uprawdopodobnił zaistnienie pogorszenia stanu zdrowia w dniu 21 lipca 2017 r. i jedynie oznajmił, że okoliczność ta miała też znaczenie w kontekście braku możliwości stawienia się na rozprawie w dniu 13 czerwca 2017 r. Nie wykazał jednak ani nawet nie oświadczył, by zła kondycja zdrowotna uniemożliwiła mu złożenie wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku w przepisanym terminie, to jest w okresie od 13 do 20 czerwca 2017 r. Uwadze przy tym nie może umknąć, że brak możliwości stawienia się na rozprawie nie jest równoznaczny z niemożnością wniesienia pisma tym bardziej, że pismo to może zostać przecież wysłane, a zatem nie jest konieczne osobiste jego złożenie w siedzibie Sądu. W świetle powyższych uwag uznać należało, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W związku z tym zgłoszone przez niego żądanie należało załatwić odmownie, a uczyniono to na podstawie art. 86 § 1 zd. 2 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z tych przyczyn wydanie niniejszego postanowienia stało się konieczne.