I SA/Gl 1345/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył w szczególności, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz że osiąga dochody z tytułu wynagrodzenia za prace na pół etatu oraz udziału w pracy rady nadzorczej spółki w łącznej wysokości 1150 zł. Kwotę zobowiązań i stałych wydatków określił jednak na około 4000 zł. Stwierdził, że posiada udziały w spółce, natomiast jego żona – wraz z dwiema córkami – jest współwłaścicielem dwóch samochodów osobowych. Pismem doręczonym dnia 9 lutego 2018 r. do rąk jednej z tych córek referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, zaświadczeń spółki, w których skarżący posiada udziały, oraz spółki, której rady nadzorczej skarżący jest członkiem, wyszczególniających wysokość kwot wypłaconych skarżącemu w okresie ostatniego półrocza oraz formę wypłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że żona skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, dokumentu pozwalającego ustalić tytuł prawny, na podstawie którego skarżący korzysta z nieruchomości wskazanej jako jego adres zamieszkania, w szczególności odpisów z ksiąg wieczystych, odpisów umowy najmu wraz z potwierdzeniami uiszczenia czynszu za trzy ostatnie miesiące itp., a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie nie zostało dotąd wykonane. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką skarżący powinien przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Według art. 255 P.p.s.a. wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Tymczasem skarżący w ogóle nie ustosunkował się do wezwania referendarza sądowego i nie nadesłał żadnego z wymaganych dokumentów źródłowych. Ich brak wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów jego sytuacji, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, stanu rodzinnego i majątku. Jest to zaś konieczne tym bardziej, że wskazana we wniosku kwota tych wydatków znacznie przekracza zadeklarowany dochód. We wniosku nie wspomniano też, że córki skarżącego pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, choć przyznano, iż wraz z żoną są one współwłaścicielami dwóch samochodów osobowych, podczas gdy jedna z tych córek odebrała wezwanie jako dorosły domownik. Także zatem skład osobowy gospodarstwa domowego wnioskodawcy wymaga zbadania. Niewykonanie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku uniemożliwia więc uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.