I SA/Gl 1137/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej p o s t a n a w i a przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Z. F. na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., dotyczącą zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Następnie postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r. Sąd stwierdził prawomocność powyższego wyroku od dnia 30 czerwca 2012 r. Na skutek wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (wraz z którym skarżący wniósł jednocześnie o sporządzenie uzasadnienia wyroku), postanowieniem z dnia 16 lipca 2012 r. Sąd przywrócił stronie termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z dnia 10 września 2012 r. Sąd uchylił własne postanowienie z dnia 9 lipca 2012 r. o stwierdzeniu prawomocności wyroku. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek skarżącego oraz pouczeniem o przysługującej skardze kasacyjnej doręczony został skarżącemu w dniu 5 listopada 2012 r. W dniu 5 grudnia 2012 r. (data nadania) skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia 11 grudnia 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego o uzupełnienie powyższego wniosku poprzez złożenie w terminie 7 dni dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych. Termin powyższy został następnie skarżącemu przedłużony o kolejne 7 dni na mocy zarządzenia referendarza sądowego z dnia 15 stycznia 2013 r. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, który z uwagi na uchybienie terminowi odrzucony został postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013 r. Na skutek wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, termin ten przywrócono skarżącemu postanowieniem z dnia 15 lipca 2013 r. Postanowieniem z dnia 9 września 2013 r. Sąd - w wyniku sprzeciwu skarżącego – odmówił mu przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł na powyższe postanowienie zażalenie, które odrzucono postanowieniem z dnia 16 października 2013 r. z uwagi na wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu. W piśmie z dnia 13 listopada 2013 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Termin ten przywrócono skarżącemu postanowieniem z dnia 25 listopada 2013 r. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na postanowienie z dnia 9 września 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 69/14 oddalił zażalenie. Postanowieniem z dnia 4 marca 2014 r. Sąd stwierdził prawomocność wyroku z dnia 30 maja 2012 r. oddalającego skargę od dnia 6 grudnia 2012 r. W dniu 19 marca 2014 r. skarżący działając przez pełnomocnika – radcę prawnego wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 30 maja 2012 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia oraz wnioskiem o wstrzymanie wykonania wyroku. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego podniósł, że w dniu 5 grudnia 2012 r., czyli w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy – ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu jej sporządzenia. Postanowieniem z dnia 9 września 2013 r. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy a orzeczenie to utrzymał w mocy Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem, które doręczono skarżącemu w dniu 12 marca 2014 r. Pełnomocnik podkreślił, że w niniejszej sprawie nie można zarzucić stronie, że nie podjęła ona niezbędnych działań w celu skorzystania z przysługującego jej uprawienia do wniesienia skargi kasacyjnej, przy sporządzaniu której obowiązuje przymus "adwokacko – radcowski". W terminie do jej wniesienia strona wystąpiła bowiem do Sądu z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i do czasu doręczenia jej postanowienia prawomocnie oddalającego ten wniosek nie mogła przewidzieć, jaka będzie ostateczna decyzja w przedmiocie prawa pomocy. Z tego względu, jak również z uwagi na przeświadczenie, że wniosek rozpatrzony zostanie pozytywnie, strona nie podjęła w międzyczasie innych działań mających na celu zachowanie terminu. Zdaniem pełnomocnika, odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy nie może sytuować strony, chcącej skorzystać z tej instytucji, w niekorzystnej pozycji. Niedochowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było przez skarżącego niezawinione, pozostawał on bowiem w przeświadczeniu, że prawo pomocy zostanie mu przyznane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Ratio legis instytucji przywrócenia terminu stanowi niewątpliwie ochrona stron postępowania przed negatywnymi skutkami w zakresie postępowania sądowego, w przypadku braku ich winy w niedokonaniu w terminie czynności procesowej. Ponadto, stosownie do art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Z powyższych przepisów wynika, że nawet brak winy w niedochowaniu terminu nie uzasadnia jego przywrócenia, jeżeli upłynął rok od uchybionego terminu a rozpatrywana sprawa nie stanowi "wyjątkowego przypadku". Obowiązujące przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie precyzują przy tym pojęcia "wyjątkowego przypadku". Jest to zwrot ustawowy o charakterze nieostrym, generalnym. Spełnienie tej przesłanki oceniać zatem należy indywidualnie w okolicznościach danej sprawy. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, należy wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w przepisanym terminie oraz czy moc tych argumentów pozwala na stwierdzenie, że w sprawie zachodzi wypadek, który można uznać za wyjątkowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 802/98, publ. OSNC 1999, nr 7-8, poz. 141, str. 86; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 991/11, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 1120780). W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że pojęcie wyjątkowego przypadku jest wprawdzie pojęciem niedookreślonym, jednakże należy je wykładać ścieśniająco, w przeciwnym razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GZ 273/11, opubl. zbiorze orzeczeń LEX pod nr 1130773). W doktrynie akcentuje się przy tym, że przez "wyjątkowy przypadek" rozumieć należy nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiły złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie (tak B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, str. 197). W rozpatrywanej sprawie, porównując daty: uchybionego terminu (6 grudnia 2012 r., tj. pierwszy dzień po upływie terminu przewidzianego na wniesienie skargi kasacyjnej) oraz wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (19 marca 2014 r.) należy stwierdzić, iż wniosek o przywrócenie terminu wniesiono niewątpliwie po upływie roku od uchybionego terminu. Uznając zatem za niesporną okoliczność upływu ponad roku od uchybionego terminu zbadać w dalszej kolejności należało, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi "wyjątkowy przypadek", o jakim mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a., warunkujący dopuszczalność przywrócenia terminu w ogóle. Zgodnie bowiem z art. 88 zdanie pierwsze P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie wskazuje się, że istnienie wyjątkowego przypadku należy do przesłanek dopuszczalności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, dlatego też jej brak powoduje, że wniosek taki podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny na podstawie art. 88 P.p.s.a., nie zaś oddaleniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2005, str. 221 – 222). W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie przyjąć należy, że zachodzą okoliczności wyjątkowe w rozumieniu art. 87 § 5 P.p.s.a. Zaznaczyć trzeba, że przyczyną uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej była konieczność sporządzenia jej przez fachowego pełnomocnika, o którego ustanowienie skarżący wystąpił w ramach wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego w dniu 5 grudnia 2012 r. a więc w otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Postępowanie w przedmiocie prawa pomocy toczyło się aż do wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 12 lutego 2014 r. oddalającego zażalenie skarżącego na postanowienie tut. Sądu z dnia 9 września 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Rok od uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w grudniu 2013 r., jednak w ocenie Sądu skarżący inicjując wpadkowe postępowanie w przedmiocie prawa pomocy podjął niezbędne działania zmierzające w istocie do ustanowienia pełnomocnika wymaganego do sporządzenia skargi kasacyjnej i uzasadnione było jego wyczekiwanie na prawomocne zakończenie postępowania dotyczącego przyznania mu prawa pomocy. Dopiero po uzyskaniu wiedzy o prawomocnej odmowie przyznania prawa pomocy, co nastąpiło wraz z doręczeniem postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 12 marca 2014 r., skarżący w dniu 18 marca 2014 r. udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu z wyboru, który w dniu 19 marca 2014 r. wniósł skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Należy przyjąć zatem, że skarżący dochował w niniejszej sprawie należytej staranności a "wyjątkowy przypadek", o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a. w sprawie tej zachodzi. Z tych samych względów uznać należy, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy skarżącego, w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. Zaznaczyć jednocześnie należy, że w rozpatrywanej sprawie został zachowany siedmiodniowy termin, przewidziany przepisami prawa dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie bowiem z art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W rozważanym obecnie przypadku przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej z dniem 12 marca 2014 r., tj. z datą doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego zażalenie na postanowienie tut. Sądu z dnia 9 września 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Wniosek o przywrócenie terminu złożony został w dniu 19 marca 2014 r., a zatem w terminie. Dopełniono również uchybionej czynności – wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniesiono sporządzoną przez radcę prawnego skargę kasacyjną. Do wniosku pełnomocnika skarżącego o wstrzymanie wykonania wyroku w trybie art. 89 P.p.s.a., zawartego w piśmie stanowiącym wniosek o przywrócenie terminu, Sąd odniósł się w odrębnym postanowieniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 87 § 5 P.p.s.a. oraz art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.