I SA/Gd 964/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Szczepkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P. S. H. N. S. S. A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt SKO Gd/2417/21 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.

Wyrokiem z 20.04.2022 r., I SA/Gd 73/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA) po rozpoznaniu skargi P S.A z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: SKO) z 29.10.2021 r., w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za październik 2020 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska (dalej: Prezydent) z 24.03.2021 r. Jako podstawę prawną powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Decyzją z 23.03.2021 r. Prezydent określił skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości za październik 2020 r. w kwocie 1.465,32 zł. W uzasadnieniu stwierdził, że nieruchomość, której właścicielką jest skarżąca jest nieruchomością, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. W stosunku do nieruchomości nie dopełniono obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, co wiąże się z koniecznością zastosowania sankcyjnej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania podatkowego. Organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 29.10.2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, w pełni aprobując wywody organu w niej zawarte. W skardze do WSA, zaskarżając ją w całości, skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku z 20.04.2022 r. WSA przywołał art. 6ka ustawy z 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2020 r. poz. 1439 ze zm., dalej: u.c.p.g.). Sąd zwrócił uwagę na uzasadnienie projektu ustawy z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1579) zawarte w druku sejmowym nr 3495 z 5.06.2019 r. (zob. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw – VIII kadencja, druk sejm nr 3495), w którym wskazano, że niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów dotyczy tych właścicieli nieruchomości, którzy nie chcą selektywnie zbierać odpadów i np. notorycznie w pojemnikach na odpady zmieszane umieszczają odpady, które powinny być gromadzone selektywnie w pojemnikach na papier, metale i tworzywa sztuczne, szkło oraz odpady ulegające biodegradacji. Nie dotyczy to natomiast sytuacji, kiedy w wyniku pomyłki o charakterze incydentalnym dany odpad zostanie zdeponowany do nieodpowiedniego pojemnika. W ocenie Sądu, możliwość stwierdzenia notoryczności nierealizowania obowiązku segregacji odpadów jest uzależniona od częstotliwości wywozu odpadów. W przypadku niewielkich obiektów mieszkalnych, w których usługa wywozu odpadów świadczona jest jeden raz w tygodniu, nawet sporadyczne stwierdzenie niewłaściwej segregacji może skutkować zastosowaniem stawki sankcyjnej. W przypadku wielomieszkaniowych bloków mieszkalnych wywóz, szczególnie niektórych kategorii odpadów, następuje z dużą częstotliwością. W takim przypadku dla stwierdzenia uporczywości niewłaściwej segregacji odpadów należy udokumentować odpowiednio więcej takich przypadków, szczególnie gdy przypadków tych nie udokumentowano w krótkich przedziałach czasowych, ale dzieliły je kilkudniowe okresy, w których nie udokumentowano nieprawidłowości. W rozpatrywanej sprawie podmiot świadczący usługę odbioru odpadów jednorazowo stwierdził niewłaściwą segregację, co - zdaniem WSA - nie może skutkować obciążeniem sankcyjną opłatą za wywóz odpadów. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) wniosło SKO, które zaskarżyło ten wyrok w całości. Sformułowało również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 173 oraz art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6ka ust. 1 i 3 u.c.p.g. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że przesłanką określenia opłaty podwyższonej za brak segregacji odpadów komunalnych jest uporczywość oraz notoryczność przy niesegregowaniu odpadów, a także że możliwość stwierdzenia wywiedzionej przez Sąd przesłanki notoryczności nierealizowania obowiązku segregacji odpadów jest uzależniona od częstotliwości wywozu odpadów. Skarżąca nie skorzystała z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. NSA wyrokiem z dnia 18.08.2023 r., III FSK 802/22, uchylając zaskarżony wyrok w całości i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazał, że skarga kasacyjna jest zasadna. Problem prawny występujący w niniejszej sprawie, był już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. wyroki NSA: z 30.03.2022, III FSK 4846/21; z 19.05.2022 r., III FSK 13/22, III FSK 14/22, III FSK 4929/22, III FSK 4932/22). Orzekający w niniejszej sprawie skład orzekający NSA podziela argumentację przedstawioną w tych wyrokach. W rozpatrywanej sprawie należało rozstrzygnąć, czy do określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wystarczające jest jednorazowe niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów, czy konieczne jest stwierdzenie, że zobowiązany notorycznie narusza wskazany obowiązek. NSA przytaczając treść regulacji prawnej, zawartej w art. 6ka u.c.p.g. stwierdziło, że Sąd pierwszej instancji rekonstruując normy prawne zawarte w art. 6ka ust. 1 i 3 u.p.c.g. błędnie uwzględnił pojęcia, których nie zawarto w tych przepisach w kontekście nieprzestrzegania zasad gromadzenia odpadów ("uporczywość", "notoryczność"), odwołując się do ilości przypadków, czy częstotliwości ich występowania. Co więcej, WSA odwołał się do pojęć nieostrych, nakładając na organy obowiązek udokumentowania "odpowiednio większej" liczby przypadków niesegregowania odpadów. Wykładnia językowa, od której należało rozpocząć proces interpretacji przepisów, nie daje podstaw do sformułowania wniosków zaprezentowanych w zaskarżonym wyroku, w szczególności nie daje podstaw do sięgania po inne metody wykładni. Artykuł art. 6ka u.c.p.g. jednoznacznie wskazuje, że dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryjny, podobnie jak nie ma znaczenia to, w jakim stosunku pozostają względem siebie stwierdzenie niesegregowania odpadów do częstotliwości ich odbioru. Znamię "uporczywości", o ile stanowi przesłankę orzekania, zawsze pojawia się jako element normy prawnej wprost wyrażonej przez przepis prawa (np.: art. 1008 pkt 1 i 3 ustawy z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020, poz. 1740); art. 145 § 1 pkt 1, art. 191 § 1a ustawy z 6.06.1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2021 r., poz. 2345); art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20.03.2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 850). Tymczasem Sąd pierwszej instancji, wbrew jednoznacznej treści interpretowanych przepisów, samodzielnie wywiódł przesłanki uporczywości, czy notoryjności. NSA podkreślił, że uregulowania zawarte w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wskazują, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. stwierdza wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę. W konsekwencji NSA podzielił stanowisko, że wykładnia językowa ww. przepisów oraz ich stanowczy charakter treści prowadzą do wniosku, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów (zob. wyroki WSA w Szczecinie z 4.03.2021 r., I SA/Sz 978/20; WSA w Szczecinie z 10.02.2022 r., I SA/Sz 922/21; WSA w Krakowie z 20.09.2021 r., I SA/Kr 808/21; wyrok NSA z 18.10.2018 r., II FSK 984/18). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 190 p.p.s.a, sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na uwadze powyższe, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona do sądu decyzja odpowiada prawu. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego, który zaaprobował decyzję Prezydenta, określającą wysokość podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku z nieselektywną zbiórką odpadów za miesiąc październik 2020 r. w kwocie 1.465,32 zł. Zgodnie z art. 6ka ust. 1, 2 i 3 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3. Z akt sprawy wynika, że podmiot odbierający odpady stwierdził, że nie są one segregowane. Na dowód tego faktu wykonano w dniu 16 października 2020 r. dokumentację fotograficzną, dołączoną do pisma z dnia 30 października 2020 r. Na wykonanych fotografiach widoczne jest zmieszanie odpadów różnych frakcji - szkło, papier, plastik oraz odpady organiczne oraz umieszczenie ich w pojemnikach przeznaczonych do selektywnej zbiórki (oznakowanych kolorem niebieskim z napisem, że przeznaczone są do zbiórki frakcji - papier). Na pojemniku podmiot odbierający odpady umieścił informację o stwierdzonej niewłaściwej segregacji (czerwona naklejka). Wbrew zarzutom skargi, NSA podzielił stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyżej przywołanych), że wykładnia językowa ww. przepisów oraz stanowczy charakter ich treści prowadzą do wniosku, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadków (co bezspornie miało miejsce w rozważanej sprawie), pociąga za sobą obowiązek nałożenia na zainteresowany podmiot opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów. Aprobując w całej rozciągłości powyższe stanowisko należy również za NSA podkreślić, że podwyższona opłata stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale przede wszystkim jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. SKO trafnie zauważa, że opłata podwyższona nie jest nakładana na przyszłość, a jedynie za miesiąc, w którym stwierdzono fakt naruszenia obowiązku. Ratio legis wprowadzonej regulacji była przede wszystkim troska o środowisko naturalne i skłonienie wytwórców odpadów do ich starannej segregacji, umożlwiającej późniejszy recykling. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.