I SA/Gd 599/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi P. L. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 11 maja 2023 r., nr 328000-COP.4102.16.1.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni na rzecz strony skarżącej kwotę 597( pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni (dalej: w skrócie zwany Naczelnik lub organ pierwszej instancji) w dniu 16 marca 2023 r. wydał decyzję, w której określił P. L. (dalej: Skarżący) zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2016-2020. Decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 31 marca 2023 r. W dniu 17 kwietnia pełnomocnik Skarżącego złożył odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika z dnia 16 marca 2023 r. Postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r. Naczelnik działając jako organ odwoławczy odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że pełnomocnik strony, jako przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu wskazał na okoliczność braku możliwości terminowego wniesienia odwołania z uwagi na swoją nagłą chorobę uniemożliwiającą terminowe wniesienie odwołania. Naczelnik zwrócił uwagę, że pełnomocnik Skarżącego miał wiedzę o możliwości złożenia odwołania w formie dokumentu elektronicznego, bez konieczności opuszczenia miejsca pobytu. Nadto w przypadku chwilowej niedyspozycji pełnomocnika, Skarżący mógł złożyć odwołanie osobiście. Naczelnik zauważył także, że okres na złożenie odwołania od decyzji wynosi 14 dni, zatem jeżeli sprawa wymagała szeregu czynności, w tym przygotowania stosownej argumentacji, jak wskazywał pełnomocnik Skarżącego, to trudne do wykonania byłoby sporządzenie odpowiedniego odwołania w ostatnim dniu na jego złożenie. Naczelnik nie podzielił także argumentacji pełnomocnika Skarżącego, że "sporządzenie odwołania, nawet obarczonego brakami, by tylko wnieść je z zachowaniem terminu, nie godziłoby się z profesjonalizmem, jakiego oczekuje się od zawodu radcy prawnego, jak też etyką zawodową". Zdaniem Naczelnika, mniej profesjonalnym zachowaniem było niezłożenie w ustawowym terminie odwołania, niż złożenie go w terminie a następnie jego uzupełnienie, co nie rodziło by dla Skarżącego negatywnych skutków prawnych. W tych okolicznościach, zdaniem Naczelnika Strona nie uprawdopodobniła, że wskazane przez nią przesłanki zawarte w przedmiotowym wniosku, miały bezpośredni wpływ na uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnika, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: 1. naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że okoliczności wskazywane przez Skarżącego w postaci nagłej grypy żołądkowej oraz związanej z nią wymiotów i biegunką, nie stanowią adektwanych przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz w konsekwencji także, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w naruszeniu terminu; 2. naruszenie art. 191 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i przekroczenie zasad swobodnej oceny materiału dowodowego objawiające się twierdzeniem o nie uprawdopodobnieniu okoliczności niemożności przekazania sprawy innej osobie, gdy zgodnie z orzeczeniem lekarskim, chory został zobowiązany do pozostawania w pozycji leżącej, w związku z czym nie miał możliwości podjęcia określonych działań zmierzających do znalezienia zastępstwa, przekazania dokumentów; 3. naruszenie art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji zaniechanie wyjaśnienia dodatkowych okoliczności związanych z przyczyną niedochowania terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy strona udowodniła, że w postępowaniu wystąpiła przeszkoda potencjalnie stanowiąca przesłankę stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu w postaci nagłej i nieprzewidywalnej choroby. Naczelnik w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: W rozpoznanej sprawie zaskarżone zostało postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika z dnia 16 marca 2023 r. Skarżący wskazywał, że uchybienie terminowi do złożenia środka odwoławczego było konsekwencją choroby pełnomocnika, który w związku z wystąpieniem tej okoliczności, nie mógł wnieść odwołania w wymaganym przepisami terminie. W ocenie Sądu podniesione przez Skarżącego zarzuty zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z treści art. 162 Ordynacji podatkowej należy wyprowadzić wniosek, że aby można było przywrócić termin do dokonania danej czynności powinny być spełnione łącznie następujące przesłanki - uchybienie terminu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu, uprawdopodobnienie braku winy przy braku dokonania czynności w terminie, dokonanie czynności przewidzianej przywracanym terminem. Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organ podatkowy prawidłowo uznał, iż pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik Skarżącego uprawdopodobniając brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania, powołał się na to, że w przedostatnim dniu tego terminu zachorował i nie miał możliwości zaangażowania innych osób w celu dochowania terminu. W ocenie Naczelnika pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ze stanowiskiem takim nie zgadza się Sąd. Przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest zatem jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., II FSK 178/12). Także w doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 323). W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącego do wniosku o przywrócenie terminu, w którym szeroko opisał objawy choroby (grypy żołądkowej), przedłożył zaświadczenie lekarskie stwierdzające jego niezdolność do pracy w dniach od 13 kwietnia 2023 r. do 14 kwietnia 2023 r., z zaleceniem "chory powinien leżeć". Zaświadczenie to nie tylko uprawdopodabnia chorobę (niezdolność do pracy), ale stwierdza istnienie tej okoliczności. Nie ma bowiem podstaw, by powątpiewać w zawartą w nim treść. Stan chorobowy (niezdolności do pracy) stwierdzony został przez osobę fachową w tym zakresie - lekarza. Natomiast organ podatkowy nie ma dostatecznej wiedzy medycznej, aby to negować i prognozować, bądź w sposób kategoryczny się wypowiadać, jakie działania i w jakim zakresie mogły i powinny być podjęte przez chorego. Organ podatkowy uzasadniając odmowę przywrócenia terminu zdaje się zresztą pomijać okoliczność, że do wniosku zostało dołączone zaświadczenie lekarskie ZUS – ZLA z dnia 14 kwietnia 2023 r. Prawdą jest – zdaniem Sądu – że profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest do szczególnej staranności oraz dochowania odpowiednio wysokich standardów w swoim działaniu, niemniej nie można z racji tego, że chodzi o chorego profesjonalnego pełnomocnika wymagać od niego nadludzkiego wręcz wysiłku, w tym napisania i wysłania odwołania chociażby drogą elektroniczną. Nie mogą również przemawiać za trafnością stanowiska organu podatkowego czynione uwagi, że odwołanie mógł złożyć osobiście Skarżący. Ustanawiając w sprawie pełnomocnika, zwłaszcza profesjonalnego, Skarżący niewątpliwie miał prawo oczekiwać, ze czynności procesowych będzie dokonywał ten pełnomocnik. Nie wydaje się też, by wymaganie od pełnomocnika by ten – dla dochowania terminu - wysłał do organu podatkowego niekompletne, tj. niespełniające wymagań z art. 222 Ordynacji podatkowej odwołanie, było nieodzownym warunkiem wykazania braku winy w uchybieniu terminu. Nie można bowiem abstrahować od realiów konkretnej sprawy, a te w niniejszej sprawie są takie, że - jak wywodzi w skardze i złożonym wniosku pełnomocnik – z powodu choroby nie był w stanie wykonać nawet najprostszych czynności. W toku ponownego rozpoznania wniosku organ, będąc związanym wyrażoną powyżej oceną prawną, ponownie oceni, czy wskazane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności związane z chorobą pełnomocnika Skarżącego, potwierdzone zaświadczeniem lekarskim uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Skarżącego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w pkt 1 wyroku uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt 2 na podstawie art. 200 p.p.s.a.