I SA/Gd 597/22

Dnia 11 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 9 marca 2022 r., nr 2201-IOV-1.4103.246-274.2020/10/11 w przedmiocie podatku od towarów i usług od marca 2012 r. do sierpnia 2013 r. i od stycznia 2015 r. do listopada 2015 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi

K. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 9 marca 2022 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług od marca 2012 r. do sierpnia 2013 r. i od stycznia 2015 r. do listopada 2015 r. Zarządzeniem z dnia 30 maja 2022 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem jej odrzucenia, poprzez podanie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną oraz numeru PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku oraz do podania wartości przedmiotu zaskarżenia bądź potwierdzenia kwoty wskazanej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę. Przesyłka zawierająca wezwanie została uznana za doręczoną w dniu 21 czerwca 2022 r. Zakreślony termin upłynął bezskutecznie. W piśmie nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 1 lipca 2022 r. K. P. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Uzasadniając złożony wniosek skarżąca podała, że przyczyną jego złożenia jest zmiana miejsca zamieszkania. Strona wskazała również, że informację o liście poleconym otrzymała od osób trzecich, w związku z czym skontaktował się z sądem administracyjnym celem wyjaśnienia, czego dotyczy przesłana z sądu korespondencja. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej w skrócie zwanej p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi miało charakter niezawiniony. Z treści złożonego wniosku wynika, że wnioskodawczyni braku swojej winy upatruje w okoliczności nieodebrania pochodzącej z sądu przesyłki wzywającej ją do usunięcia braków formalnych skargi z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania. Według Słownika Języka Polskiego PWN uprawdopodobnić to "sprawić, że coś staje się prawdopodobne". Z kolei przez prawdopodobną należy rozumieć sytuację, która wydaje się być prawdziwa; jest duża szansa, że się wydarzyła. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega na obniżeniu wiarygodności stwierdzonych faktów, lecz jedynie na pewnym odformalizowaniu czynności zmierzających do ich ustalenia. Uprawdopodobnienie oznacza ustalenie określonego faktu (zdarzenia czy też okoliczności) na podstawie wiarygodnych środków dowodowych, pozwalających na uznanie zgodności dowodzonych faktów z rzeczywistością. Uprawdopodobnienie należy zatem rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie danego faktu jest wysoce prawdopodobne. Uprawdopodobnienie polega na wykorzystaniu środków dowodowych w celu stworzenia większego lub mniejszego stopnia prawdopodobieństwa niedającego pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danych faktach. Nie może ono jednak opierać się wyłącznie na twierdzeniach zainteresowanego, które powinny zostać uwiarygodnione za pomocą określonych środków dowodowych. W ocenie Sądu, do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu nie wystarczy samo ogólnikowe powołanie się na brak możliwości odbioru przesyłki sądowej z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania, jeśli takiemu stwierdzeniu nie towarzyszy przedstawienie dowodów, które pozwalają stwierdzić, że taki stan rzeczy mógł mieć wpływ na zaniechanie podjęcia określonych czynności postępowania przez skarżącą. W szczególności strona nie przedstawiła żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że rzeczywiście doszło do zmiany miejsca zamieszkania (np. poprzez przedłożenie umowy najmu nowego lokalu) i co szczególnie istotne, z treści wniosku nie sposób wywieść w jakim terminie doszło do zmiany miejsca pobytu strony. Strona nie wskazała bowiem kiedy opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania i czy okoliczność ta miała miejsce już w dacie podjęcia próby doręczenia jej zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi. W przekonaniu Sądu, brak wsparcia przedstawionej we wniosku argumentacji odpowiednimi dowodami, mogącymi choćby uprawdopodobnić, że faktycznie doszło do zmiany miejsca zamieszkania w momencie, w którym przesyłano do strony korespondencję z sądu, nie uprawnia do stwierdzenia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Odmienne zapatrywanie obligowałoby Sąd do przywrócenia uchybionego terminu już tylko z uwagi na samo złożenie wniosku i otwierałoby możliwość każdorazowego powoływania się na zmianę miejsca zamieszkania, jako okoliczność eliminującą winę w niedochowaniu terminów procesowych. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że fakt zmiany miejsca zamieszkania i niepowiadomienia sądu o tej okoliczności, nie może świadczyć o dochowaniu przez stronę należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, a tym samym nie może wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu. Skoro podatniczka w następstwie złożenia skargi na decyzję organu odwoławczego zainicjowała wszczęcie postępowania sądowego, to winna była liczyć się z tym, że w związku z toczącym się postępowaniem sądowym, stronie mogą być doręczane pisma procesowe. W interesie skarżącej leżało zatem niezwłoczne powiadomienie sądu o zamianie miejsca zamieszkania tak, aby w ten sposób uchronić się przed negatywnymi skutkami związanymi z nieotrzymaniem korespondencji z sądu. Jeżeli osoba prowadząca spór sądowy tego nie czyni, to nie można zakładać, że w sposób należyty i staranny dba o swoje sprawy a tym samym nie można twierdzić, że jej działanie ma charakter niezawiniony. W związku z tym Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.