I SA/Gd 516/23

Dnia 11 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Sp. z o.o. z siedzibą w S. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 marca 2023 roku, nr 2201-IOV-1[1].4103.136-138.2022/10/05, 2201-IOV-1.4103.158-160.2021/10/05 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do maja 2015 roku p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi

Postanowieniem z dnia 25 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę T. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej w skrócie zwana Spółką) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 marca 2023 roku, w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do maja 2015 roku. Pismem z dnia 21 lipca 2023 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Uzasadniając złożony wniosek, reprezentujący Spółkę członek zarządu wskazał, że skarżąca współdzieli skrzynkę na listy z mieszkańcami posesji i zdarza się, że awiza giną lub są wyrzucane przez korzystających ze skrzynki na listy. W związku z takim stanem rzeczy Prezes Zarządu zlecił w Urzędzie Pocztowym usługę elektronicznego awizowania przesyłek na własny numer telefonu. We wniosku wskazano, że listonosz nie doręczył korespondencji z sądu osobiście członkowi zarządu, w skrzynce na listy nie było awiza, a prezes zarządu nie otrzymał elektronicznego awiza, informującego o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie pocztowym. Dodatkowo członek zarządu wskazał, że bywał regularnie (co 2 tygodnie) na poczcie, spodziewając się listu z Sądu oraz dwukrotnie w sądzie prosząc o informacje dotyczące korespondencji. Pierwszy raz jeszcze w czerwcu, nim Sąd skierował korespondencję do strony, gdzie uzyskał informację, że korespondencja ta jeszcze nie została wysłana, zaś drugi raz w dniu 14 lipca 2023 r. Mając powyższe na względzie członek zarządu wskazał, że dochował należytej staranności, aby nie doszło do sytuacji niedoręczenia korespondencji z sądu. Niemniej jednak z niezawinionych przez stronę przyczyn doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez winy strony. Członek zarządu skarżącej Spółki brak winy argumentował nieprawidłowościami w działaniu operatora pocztowego oraz możliwym wyrzuceniem pozostawionego w skrzynce awiza, co skutkować miało niezawiadomieniem go o nadejściu przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd wskazuje, że argument o niedoręczeniu przesyłki czy też o niepowiadomieniu o jej nadejściu mógłby zostać uwzględniony, gdyby reprezentant skarżącej w jakikolwiek sposób uprawdopodobnił, że taka okoliczność miała miejsce. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono (lub zostało wyrzucone) prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt II OZ 1176/18, z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 316/17 oraz z dnia 6 grudnia 2017 r., I GZ 204/17)). W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone czy to w skrzynce pocztowej czy na drzwiach mieszkania adresata. Z informacji jakie można odczytać ze znajdującej się w aktach koperty oraz zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki za nieuprawdopodobnione należy uznać twierdzenie, że do skarżącej Spółki nie dotarła wysłana z sądu korespondencja, zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd stwierdza, że przesyłka została nadana na aktualny adres siedziby skarżącej Spółki. Zachowane zostały również wymogi doręczenia przesyłki w trybie art. 73 p.p.s.a. tj. dwukrotnie pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki – pierwsze w dniu 21 czerwca 2023 r., a drugie w dniu 29 czerwca 2023 r. Awizo zostało przy tym pozostawione, jak wynika z informacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W konsekwencji przesyłka zawierająca zarządzenie wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi została uznana za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 5 lipca 2023 r. W myśl zaś tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu. Ustawodawca w cytowanym przepisie ustanowił domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie to może być jednak obalone. Taka sytuacja jest dopuszczalna, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z przepisami prawa mimo, że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Okoliczności takich przedstawiciel Spółki składający wniosek jednak nie wykazał a jego twierdzeniom o niedostarczeniu przesyłki z sądu przeczy treść zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki. Z całą pewnością obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o jednostronne oświadczenie strony w zakresie złego funkcjonowania instytucji doręczającej, tj. Poczty Polskiej (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 1861/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy mieć na względzie, że możliwość przywrócenia uchybionego terminu jest uzależniona od uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy strony. Według Słownika Języka Polskiego PWN uprawdopodobnić to "sprawić, że coś staje się prawdopodobne". Z kolei przez prawdopodobną należy rozumieć sytuację, która wydaje się być prawdziwa; jest duża szansa, że się wydarzyła. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega na obniżeniu wiarygodności stwierdzonych faktów, lecz jedynie na pewnym odformalizowaniu czynności zmierzających do ich ustalenia. Uprawdopodobnienie oznacza ustalenie określonego faktu (zdarzenia czy też okoliczności) na podstawie wiarygodnych środków dowodowych, pozwalających na uznanie zgodności dowodzonych faktów z rzeczywistością. Uprawdopodobnienie należy zatem rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie danego faktu jest wysoce prawdopodobne. Uprawdopodobnienie polega na wykorzystaniu środków dowodowych w celu stworzenia większego lub mniejszego stopnia prawdopodobieństwa niedającego pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danych faktach. Nie może ono jednak opierać się wyłącznie na twierdzeniach zainteresowanego, które powinny zostać uwiarygodnione za pomocą określonych środków dowodowych. W ocenie Sądu, członek zarządu Spółki takich dowodów nie przedstawił. W szczególności za nieuprawdopodobnione należy uznać twierdzenie, że awizo mogło zostać podjęte przez inną osobę mającą dostęp do skrzynki pocztowej i wyrzucone. Do wniosku o przywrócenie terminu nie został również złożony dokument, który mógłby po pierwsze potwierdzić, że złożono dyspozycję o elektronicznym powiadamianiu Spółki o nadejściu przesyłki z sądu a po drugie, że w zakresie funkcjonowania tej usługi wystąpiły jakieś nieprawidłowości. Skoro jak twierdzi członek zarządu, przedsięwziął odpowiednie kroki w celu uzyskania powiadomienia o nadejściu przesyłki na numer telefonu, to w sytuacji gdy usługa ta nie zadziałała w odpowiedni sposób, nic nie stało na przeszkodzie temu, aby uzyskać w tej mierze stosowne oświadczenie od operatora pocztowego. Pozwoliłoby to stronie na uprawdopodobnienie działań podjętych z należytą starannością i wykazanie, że wadliwe działanie usługi doprowadziło do uchybienia terminowi. Sąd zwraca również uwagę, że w sytuacji gdy członek zarządu miał świadomość istnienia problemów z odbiorem awiz ze skrzynki pocztowej, z uwagi na jej współdzielenie z innymi mieszkańcami posesji, powinien podjąć odpowiednie kroki umożliwiające odbieranie korespondencji z sądu w inny sposób. Należy mieć na uwadze, że przepis art. 69 § 2 p.p.s.a. daje możliwość doręczania korespondencji sądowej, na wskazany przez stronę adres skrytki pocztowej. Brak złożenia takiej dyspozycji, w sytuacji gdy reprezentujący Spółką członek zarządu wiedział o możliwych problemach z odbiorem awiza ze skrzynki pocztowej, należy uznać za brak dochowania należytej staranności w dbałości o sprawy Spółki. Taki stan rzeczy nie może zatem przemawiać za stwierdzeniem, że strona w niezawiniony sposób uchybiła terminowi do dokonania czynności procesowej. Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że członek zarządu Spółki nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.