I SA/Gd 511/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Zdzienicka- Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 390/21 w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2021 r., nr 2201-IOD-3.4102.37.2020.24 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego.

Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 390/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę pani W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 24 listopada 2021 r. stwierdził prawomocność powyższego orzeczenia od dnia 17 września 2021 r. W piśmie z dnia 5 maja 2022 r. (data stempla pocztowego) pani W. S., działająca przez pełnomocnika M. S., wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt I SA/Gd 390/21. W ocenie skarżącej w sprawie zaszły nowe okoliczności, które miały wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oparł swoje rozstrzygnięcie na postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku poświadczającym nieprawdę co do stanu faktycznego i prawnego w kwestii umocowania pełnomocnika strony oraz adresu doręczenia decyzji podatkowej. Wskazała, że rozumie, iż sąd administracyjny nie może oceniać zarzutu poświadczenia nieprawny, gdyż ocenia to sąd karny. Podniosła, że w postepowaniu administracyjnym pełnomocnictwa M. S. udzieliła wyłącznie do reprezentowania jej w postępowaniu sprawdzajaco – kontrolnym. Udzielone w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej pełnomocnictwo nie obejmowało jednak swoim zakresem postępowania podatkowego, które jest postępowaniem odrębnym od postępowania kontrolnego. Zdaniem skarżącej, niedopuszczalne jest wszczęcie dwóch postępowań podatkowych dotyczących tego samego zobowiązania podatkowego za ten sam okres rozliczeniowy bez poinformowania o tym fakcie podatnika. Niedopuszczalne jest również wydanie w toku trwania kontroli podatkowej decyzji podatkowej z pominięciem równolegle toczącego się postępowania podatkowego prowadzonego przez ten sam organ. Skarżąca podkreśliła, że nieważność postępowania zachodzi w sytuacji, gdy strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Wskazała, że przesłanka powyższa spełniona jest wówczas, gdy strona wbrew swojej woli, na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, nie mogła brać i faktycznie nie brała udziału w postępowaniu lub w jego istotnej części, jeżeli skutki tych uchybień nie mogły być usunięte przed wydaniem orzeczenia w danej instancji. Wadliwe doręczenie postanowienia nakładającego obowiązek na stronę lub brak skutecznego doręczenia decyzji organu podatkowego nie wywołuje skutków prawnych. W związku z faktem, że skarżącej nie zostało doręczone postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego wnosi o zmianę treści wyroku z dnia 17 sierpnia 2021 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 390/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a.", można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem w przypadkach wskazanych w przepisach art. 271-274 p.p.s.a. Skargę o wznowienie postępowania, stosownie do art. 277 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 272 p.p.s.a można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (§ 1). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (§ 2a). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (§ 3). W myśl art. 273 p.p.s.a można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (§ 1). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (§ 3). Z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (art. 274 ustawy). Na mocy art. 280 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. Podkreślić należy, badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a. nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Jego celem jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki umożliwiające rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest bowiem od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze: skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie: powinna być wniesiona w terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt I OSK 910/17). W niniejszej sprawie Sąd, działając na podstawie art. 280 § 1 i 2 p.p.s.a. powziął czynności w celu zbadania, czy skarga jest wniesiona w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Na żądanie Sądu skarżąca oświadczyła, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w dacie powzięcia wiadomości o treści wyroku wydanego w sprawie I SA/Gd 390/21. Powyższe, w ocenie Sądu, uprawdopodobnia okoliczność zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego. Wskazane przez stronę okoliczności dotyczące zarzutu pozbawienia możliwości działania w postępowaniu podatkowym i kontrolnym wykluczają uznanie, że powołaną przesłanką wznowieniowa jest przesłanka zdefiniowana w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Pozbawienie strony możności obrony swych praw wystąpi, gdy zaistniałe uchybienie procesowe sądu godzić będzie bezpośrednio w istotę procesu. Do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. wyrok NSA z 17 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 1017/06). Z treści skargi o wznowienie postępowania sądowego wynika, że strona, pomimo twierdzeń o poświadczeniu nieprawdy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, ma świadomość, że oceny w tym zakresie nie może dokonać Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Powyższe uzasadnia więc stwierdzenie, że nie została wskazana podstawa określona w art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Treść uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania wyklucza także możliwość uznania, że wskazywaną przesłanką restytucyjną jest późniejsze wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.). Twierdzenia strony przedstawione w uzasadnieniu skargi o wznowienie odpowiadają zakresem treści skargi inicjującej postępowanie w sprawie I SA/Gd 390/21, zatem były przedmiotem oceny Sądu, którego wyrok prawomocnie zakończył postępowanie sądowoadministracyjne. Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wyklucza dokonywania ponownej oceny zmierzającej do weryfikacji prawomocnego przeczenia poprzez ponowną ocenę tych samych okoliczności oraz środków dowodowych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wniesiona przez skarżącą skarga o wznowienie postępowania nie opiera się w istocie na ustawowych podstawach wznowienia i z tego powodu, na mocy art. 280 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.