I SA/Gd 35/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika przybliżonej kwoty podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 roku postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Zarządzeniem z dnia 6 marca 2017 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 24 marca 2017 r.) Przewodniczący Wydziału I wezwał skarżącego do uiszczenia brakującej części wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Niezależnie od powyższego wyrokiem z dnia 28 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę (postanowieniem z dnia 30 stycznia 2018 r. referendarz sądowy stwierdził, że wyrok ten jest prawomocny od dnia 28 kwietnia 2017 r.). Pismem z dnia 24 marca 2017 r. skarżący wniósł zażalenie na zarządzenie z dnia 6 marca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I FZ 107/17 umorzył postępowanie zażaleniowe jako bezprzedmiotowe, gdyż przestał istnieć przedmiot postępowania zażaleniowego – czynności Sądu pierwszej instancji, pomimo nieuiszczenia przez skarżącego opłaty sądowej w pełnej wysokości, zostały zakończone. NSA wskazał przy tym, że jeżeli w toku postępowania sąd nie orzekł o obowiązku ponoszenia kosztów sądowych lub też orzeczeniem nie objął całej kwoty należnej z tego tytułu, postanowienie w tym przedmiocie wyda na posiedzeniu niejawnym wojewódzki sąd administracyjny (art. 224 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Koszty te, w razie ich nieuiszczenia, powinny być ściągane w drodze egzekucji. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nakazał ściągnąć od skarżącego brakującą część wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 zł. Skarżący wniósł zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017 r., sygn. akt I FZ 290/17. Zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2017 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia brakującej części wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł w terminie 7 dni, pod rygorem ściągnięcia w postępowaniu egzekucyjnym. Wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 27 lutego 2018 r., skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie jest możliwe. Stosownie do treści art. 243 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powołanego przepisu wynika, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne o ile trwa postępowanie sądowe, a po prawomocnym zakończeniu postępowania – jeżeli strona zainicjuje jednocześnie nowe postępowanie, które miałoby doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia (tj. postępowanie nadzwyczajne). W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OZ 776/12 (internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wskazano, że "przez określenie "tok postępowania", zawarte w art. 243 § 1 p.p.s.a. należy rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia" oraz że "stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez sąd". Z treści przedmiotowego wniosku wynika, że skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie, która – jak sam wskazał – dotyczy zabezpieczenia na majątku podatnika przybliżonej kwoty podatku od towarów i usług za listopada i grudzień 2011 r. i której przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej [...] (rubryka 3.1., 3.4. oraz 3.5. formularza PPF). Przypomnieć należy, że postępowanie w tej sprawie zostało prawomocnie zakończone (wyrokiem z dnia 28 marca 2017 r.) przed złożeniem przedmiotowego wniosku. Jednocześnie skarżący nie wskazał, że ma na celu wzruszenie prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Zdaniem referendarza sądowego merytoryczne rozpoznanie przedmiotowego wniosku na tym etapie nie jest możliwe nawet gdyby przyjąć, że skarżący ubiega się o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia brakującej części wpisu od skargi, którą Sąd nakazał ściągnąć od niego prawomocnym postanowieniem z dnia 11 lipca 2017 r. a do której uiszczenia skarżący został wezwany zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2017 r., pod rygorem ściągnięcia w postępowaniu egzekucyjnym. W świetle obowiązujących przepisów skarżący może ubiegać się o umorzenie należności z tytułu nieuiszczonej brakującej części wpisu od skargi lub odroczenie jej zapłaty albo rozłożenia jej na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby mu zbyt ciężkimi skutkami, o czym stanowi art. 229 § 1 p.p.s.a., nie zaś o zwolnienie z obowiązku ich uiszczenia w postępowaniu o przyznanie mu prawa pomocy. Wskazać przy tym należy, że szczegółowe zasady i tryb umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2194). Jedynie na marginesie zauważyć należy, że o zwolnienie z obowiązku uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego od skargi w ramach prawa pomocy skarżący mógł się ubiegać w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 marca 2017 r., o czym został pouczony (k. 29). Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tych wszystkich względów referendarz sądowy, na podstawie art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.