I SA/Gd 303/22

Dnia 23 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2022 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku L. Sp. z o.o. z siedzibą w G. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2021 r. nr 2201-IOR.4002.9.2021 w przedmiocie odmowy zarejestrowania jako czynnego podatnika podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Wyrokiem z dnia 5 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę L. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej zwana Spółką) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy zarejestrowania jako czynnego podatnika podatku od towarów i usług. Odpis sentencji wyroku został doręczony stronie w dniu 8 lipca 2022 r. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 18 lipca 2022 r. Spółka złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił Spółce sporządzenia uzasadnienia wyroku z uwagi na złożenie go z uchybieniem terminu. Odpis postanowienia został doręczony stronie w dniu 9 sierpnia 2022 r. Przesyłką nadaną w urzędzie pocztowym w dniu 16 sierpnia 2022 r. Spółka reprezentowana przez członka zarządu złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku zostało podane, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia został złożony po terminie, albowiem członek zarządu Spółki w okresie od 11 do 22 lipca 2022 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Prezes zarządu wskazał dalej, że w pierwszym okresie zwolnienia, chorobie towarzyszyły dolegliwości bólowe uniemożliwiające mu wyjście z domu, a czynności był w stanie podjąć dopiero w dniu 18 lipca 2022 r. Jednocześnie podał, że jest jedyną osobą, która może wykonywać czynności za Spółkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej w skrócie zwanej p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku miało charakter niezawiniony. Okolicznością mającą usprawiedliwiać niedochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, zgodnie z twierdzeniem członka zarządu skarżącej Spółki, miało być wystąpienie stanu chorobowego, uniemożliwiającego podjęcie czynności procesowej. Na okoliczność wskazywaną we wniosku członek zarządu przedstawił zwolnienie lekarskie z dnia 11 lipca 2022 r. wskazujące na jego niezdolność do pracy w okresie od 11 do 22 lipca 2022 r. Sąd rozpoznając złożony wniosek stanął na stanowisku, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, choroba jedynego członka zarządu, nie stanowiła niemożliwej do przezwyciężenia przeszkody w dokonaniu czynności postępowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że w przedłożonym przez członka zarządu zaświadczeniu lekarskim, w pkt 16 – wskazania lekarskie, wpisano cyfrę "2" co oznacza, że osoba chora ma prawo chodzić a zatem, zdaniem specjalisty, poruszanie i przemieszczanie się nie ma negatywnego wpływu na stan zdrowia pacjenta. Z powyższego wynika, że reprezentujący Spółkę prezes zarządu, mógł uczynić zadość czynności postępowania w wymaganym ustawowo terminie albowiem czas przebywania na zwolnieniu lekarskim nie uniemożliwiał mu udania się na pocztę celem nadania przesyłki zawierającej wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu, samo zwolnienie lekarskie nie stanowi potwierdzenia braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem musi ono wykluczać możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę i możliwość nadania pisma procesowego w urzędzie pocztowym osobiście lub przez inną osobę, np. domownika (por. postanowienia NSA: z dnia 22 stycznia 2010 r., I OZ 28/10, LEX nr 599944, i z dnia 29 stycznia 2015 r., II OZ 60/15, LEX nr 1646246), (Woś Tadeusz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI). Do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu nie wystarczy zatem samo zwolnienie lekarskie, lecz udowodnienie, że mimo dochowania wszelkiej staranności, nie było się w stanie wypełnić znamion przewidzianych w art. 87 § 2 p.p.s.a. W złożonym wniosku wskazane zostało również, że nie istniała możliwość wykonania czynności postępowania w wymaganym terminie za pośrednictwem innej osoby, albowiem Prezes Zarządu Spółki jest jedyną osobą uprawnioną do jej reprezentowania. Nadmienić należy, że mimo, iż S.A. jest jedyną osobą uprawnioną do składania oświadczeń woli w imieniu Spółki (informacja z Krajowego Rejestru Sądowego), nie było żadnych przeszkód ku temu, aby polecić wykonanie tej czynności pracownikowi Spółki, który w przewidzianym terminie mógł złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nawet bez podpisu uprawnionego członka zarządu. W takiej sytuacji Sąd wezwałby prezesa zarządu Spółki do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez złożenie podpisu przez osobę uprawnioną, a w przypadku uzupełnienia braku w wyznaczonym terminie, złożony przez pracownika wniosek wywołałby skutki takie, jak w sytuacji, gdy członek zarządu Spółki złożyłby wniosek osobiście, w siedmiodniowym terminie liczonym od dnia doręczenia stronie odpisu sentencji wyroku. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. W niniejszej sprawie nie można stwierdzić, aby strona uczyniła zadość wszystkim przesłankom koniecznym do uznania za zasadne przywrócenie terminu. W ocenie Sądu członek zarządu Spółki, mimo przebywania na zwolnieniu lekarskim, mógł podjąć działania zmierzające do zachowania przewidzianego terminu. Skoro tego nie uczynił nie można przyjąć, że uprawdopodobnione zostało, iż niedochowanie terminu do dokonania czynności postępowania nastąpiło bez winy strony. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.