I SA/Gd 276/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Zbigniew Romała, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 9 lutego 2026 r., nr 2201-IEE.7192.2.8.2026.WK w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 9 lutego 2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 17 § 1, art. 18, art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia J.H. (dalej jako "Skarżący", "Strona") na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku (dalej jako "ZUS", "organ pierwszej instancji") z 11 grudnia 2025 r. nr 100000/71/884997/2025/1 o odmowie umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.122,56 zł przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego oraz prawnego sprawy. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku, działając jako wierzyciel i organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku Strony na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych. W związku z prowadzonym postępowaniem powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 1.122,56 zł. W dniu 9 września 2025 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wpłynął wniosek złożony przez pełnomocnika Skarżącego o umorzenie zaległości w płatności składek za okres od czerwca 2019 r. do sierpnia 2019 r. Po doprecyzowaniu wniosku pismem z 1 października 2025 r. pełnomocnik wniósł o umorzenie zadłużenia z tytułu składek ZUS oraz kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał na trudną sytuację życiową Skarżącego, fakt przebywania od 2023 r. w Areszcie Śledczym w S., gdzie nie miał możliwości podjęcia pracy zarobkowej, pomimo starań i składania wniosków. Strona nie posiada również żadnego majątku. Zaległości powstały z uwagi na fakt przebywania Skarżącego za granicą i braku dokonywania wpłat przez jego małżonkę, która mimo otrzymywania środków na ten cel, nie opłacała składek ZUS. Do tego narastające problemy i trudności w małżeństwie doprowadziły do rozwodu. Pełnomocnik podał również, że Skarżący nie jest w stanie płacić żadnych kwot, bowiem oprócz zaległości wobec ZUS, posiada również zaległości alimentacyjne, a także obowiązek regularnego łożenia alimentów w kwocie po 1.250 zł miesięcznie, wobec czego zaległości z tytułu alimentów również stale rosną. Postanowieniem z 11 grudnia 2025 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku odmówił umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.122,56 zł przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego Dyrektor IAS postanowieniem z 9 lutego 2026 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił ocenę prawną i faktyczną sprawy dokonaną przez organ pierwszej instancji i stwierdził, że kwestionowane postanowienie odpowiada prawu. Zostało ono bowiem wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W ocenie organu drugiej instancji, z zebranych w sprawie dokumentów i oświadczeń wynika, że na dzień wpływu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych Skarżący posiadał zaległości z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne za okres: maj-sierpień 2010 r., styczeń-marzec 2019 r. oraz czerwiec-sierpień 2019 r., składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres maj 2009 r.-sierpień 2010 r.; styczeń-marzec 2019 r., czerwiec-sierpień 2019 r., oraz składek na FG i FGŚP za okres czerwiec-lipiec 2010 r., styczeń-marzec 2019 r., czerwiec-sierpień 2019 r.. Zaległości te powstały w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz niespełnieniem obowiązków wynikających z przepisów prawa. Dyrektor IAS uznał, że analizując zasadność umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych na podstawie kryteriów określonych w przepisach art. 64e §1 i § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a., nie zostały spełnione przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie. W trakcie procedowania wniosku o umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, ustalono, że Strona przebywa w Areszcie Śledczym w S., w którym ponosi opłaty eksploatacyjne w wysokości 15 zł, dodatkowo obciążona jest alimentami w wysokości 1.250 zł, nie dysponuje własnym dochodem i nie ma możliwości zarobkowych mimo wielokrotnie składanych wniosków w areszcie o taką możliwość. Z informacji wskazanych przez pełnomocnika, to matka Skarżącego opłaca alimenty w wysokości 800 zł. Według Centralnej Ewidencji Pojazdów i Centralnej Bazy Danych Ksiąg Strona nie posiada środków transportu i nieruchomości. W toku prowadzonego postępowania organ stwierdził, że w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie udowodniono trudnej sytuacji materialno-bytowej, zdrowotnej czy rodzinnej, która mogłaby stanowić podstawę do umorzenia powstałych kosztów egzekucyjnych. W sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest nadal w toku wyklucza to zaistnienie przesłanki nieściągalności. Dopóki postępowanie się toczy nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Nieściągalność zachodzi z kolei wówczas, gdy w wyniku czynności egzekucyjnych stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i wskazany brak majątku ma charakter trwały. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że Skarżący wyrejestrował działalność gospodarczą 1 września 2019 r., nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Zgodnie z Kompleksowym Systemem Informatycznym ZUS Strona nie posiada tytułu ubezpieczenia. Z kolei zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym Skarżący nie pracuje zarobkowo i nie posiada dochodu z innych źródeł. Posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaległych alimentów w wysokości ok. 50.000 zł, które dochodzone są w ramach egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego. Organ odwoławczy odniósł się również do obecnej sytuacji życiowej Skarżącego, tj., przebywania w Areszcie Śledczym i wskazał, że okoliczność pozbawienia wolności ma wpływ na obecną sytuację i jest konsekwencją podejmowanych przez Stronę decyzji i działań, z tego powodu sytuacja ta nie jest szczególna i trudna, a wręcz przeciwnie Skarżący ma zaspokojone wszystkie potrzeby życiowe i pozostaje na utrzymaniu Państwa. Sytuacja taka nie przemawia za zasadnością zastosowania wsparcia w postaci umorzenia zobowiązań z tytułu kosztów egzekucyjnych. A sam pobyt w zakładzie karnym nie stanowi przesłanki do zwolnienia z obowiązku spłaty kosztów egzekucyjnych. Dodatkowo Dyrektor IAS dostrzegł możliwość wyegzekwowania długu w dalszej perspektywie czasowej, w układzie ratalnym bądź po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności. Brak przeszkód zdrowotnych będzie pozwalał na aktywność zawodową i uzyskiwanie środków na spłatę zobowiązań. Skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu stwierdzającego całkowitą i trwałą niezdolność do pracy. Należy więc uznać, że obecne trudności mają charakter przejściowy, a więc podjęcie decyzji o umorzeniu należności na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione. Dodatkowo jak wskazał ZUS, za wysokim prawdopodobieństwem spłaty zadłużenia przemawia wiek dający pozytywną prognozę, co do możliwości spłacenia należności kosztów egzekucyjnych w przyszłości. W ocenie organu odwoławczego obecna sytuacja materialno-bytowa Strony, nie uzasadnia stwierdzenia, że trudności płatnicze mają charakter trwały. Skarżący jest w wieku aktywności zawodowej, co nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: - wezwania z Powiatowego Urzędu Pracy w Kartuzach z 29 stycznia 2026 r., na okoliczność wykazania zarejestrowania Skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy; - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - skierowania Strony na zabieg chirurgiczny, w związku ze stwierdzonym przykurczem rozcięgna dłoniowego (planowany termin zabiegu 10 kwietnia 2026 r.). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 7, 77 k.p.a. poprzez niewystarczające przeanalizowanie dowodów wskazujących na trudną sytuację materialną Skarżącego, wskutek tego odmowę udzielenia mu możliwości skorzystania z umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu skargi podano, że do braku zapłaty składek doszło w wyniku zaniechania ze strony byłej żony. Skarżący przebywał za granicą i regularnie przekazywał swojej żonie pieniądze na opłacenie składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Początkowo wszystkie składki były opłacane, wobec czego nie miał podejrzeń, że żona zaprzestała przekazywać środki do ZUS. W międzyczasie Skarżący trafił do Aresztu Śledczego. Posiada również stale rosnące zaległości alimentacyjne, wynikające z obowiązku regularnego łożenia alimentów w kwocie po 1.250 zł miesięcznie na rzecz dziecka, wobec czego jego zaległości stale rosną. Po opuszczeniu Aresztu Śledczego w dniu 24 stycznia 2026 r. Skarżący zarejestrował się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, jednak nie zaoferowano mu żadnej oferty pracy, którą mógłby podjąć. Dodatkowo Strona cierpi na przykurcz lewej ręki, w związku z czym oczekuje na wizytę ortopedyczną zaplanowaną na dzień 2 marca 2026 r., aby zakwalifikować się do zabiegu operacyjnego. Proces przywracania sprawności i rehabilitacji lewej ręki będzie trwał około roku. W tym czasie nie będzie posiadał żadnej możliwości spłaty zadłużenia, co więcej w pierwszej kolejności egzekwowane będą zaległości alimentacyjne. Konsekwencje istniejących zobowiązań spowodują, że Skarżący nie będzie mógł prowadzić normalnego życia, bowiem przez wiele lat będzie jeszcze musiał spłacać posiadane zaległości. Zdaniem Skarżącego, zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powstały bez jego winy. Przekazywał środki na ten cel, jednak nie zostały one przelane na rachunek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez jego żonę. Strona podejmowała szereg działań po otrzymaniu decyzji ZUS informującej o zaległościach, kierowane były pisma do ZUS i Urzędu Skarbowego w sprawie istniejących zaległości, wyjaśniające okoliczności ich powstania, a także wnioski o umorzenie. Powyższych okoliczności organ nie wziął pod uwagę podczas rozpoznawania sprawy. Tym samym w sposób niewystarczający wypełnił dyspozycję art. 7 i 77 k.p.a., nie ustalając rzeczywistej sytuacji życiowej Skarżącego, ani też jego możliwości zarobkowych. Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepisy art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), stanowią, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. W związku z powyższym, Sąd w oparciu o podany wyżej przepis prawa rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, co z kolei odpowiada treści art. 120 p.p.s.a. Kontroli Sądu podlegało postanowienie odmawiające Skarżącemu umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Organy obu instancji kierując się kryteriami "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "ważnego interesu publicznego", a także uznaniowym charakterem wydanych rozstrzygnięć ustaliły, że w sprawie nie zaistniały podstawy do umorzenia ww. kosztów. Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. Natomiast art. 64e § 2 pkt 1 lit. a tej ustawy stanowi, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, Wskazany przepis wyznacza dwie fazy postępowania administracyjnego. W pierwszej, organ obowiązany jest dokonać ustalenia czy zachodzi przynajmniej jedna z przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak (zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego) należy postrzegać rozumienie danej przesłanki, w tym pojęcia "ważny interes publiczny". W tym zakresie granice obowiązków organu − poprzez art. 18 u.p.e.a. − wyznaczają normy prawne zawarte w art. 7 k.p.a. (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 77 § 1 k.p.a. (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 80 k.p.a. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz właściwa wykładnia art. 64e § 2 u.p.e.a. W interesie podmiotu inicjującego postępowanie w sprawie regulowanej art. 64e § 2 u.p.e.a. powinno być wskazanie okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. W przypadku natomiast uznania, że spełniona została choć jedna z przesłanek, postępowanie administracyjne wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. Art. 64e § 1 i nast. u.p.e.a. nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego, w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, co jednakże nie świadczy, że dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością. Winien on rzetelnie, z poszanowaniem zasad procesowych, wyjaśnić w ustalonym stanie faktycznym, motywy swego rozstrzygnięcia. Tak więc nawet w przypadku, gdy organ egzekucyjny stwierdzi istnienie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. może − działając w ramach uznania administracyjnego − odmówić ich umorzenia, co oznacza, że odmowa umorzenia nie narusza prawa zarówno wówczas, gdy wystąpią przesłanki do ich umorzenia jak i wtedy, gdy nie mają one miejsca. Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Z kolei stwierdzenie przez organ, że nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, w tym przesłanka ważnego interesu publicznego powoduje, że nie będzie on dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a postanowienie będzie miało charakter związany. Brak przesłanek oznacza wobec tego konieczność wydania aktu administracyjnego o odmowie zastosowania ulgi (por. wyrok NSA z 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/16; wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanki z art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. wymagają oceny na tle okoliczności faktycznych danej sprawy, a ocena ich zaistnienia winna być dokonywana w oparciu o kryteria obiektywne, a nie subiektywne przekonanie podatnika lub organu (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2025 r., sygn. akt III FSK 984/23). W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że ustawodawca nie zdefiniował w ustawie wskazanych powyżej pojęć, tj. "ważnego interesu zobowiązanego", czy "interesu publicznego". Niemniej jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że o istnieniu "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "interesu publicznego" decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. Przez "ważny interes zobowiązanego" rozumie się nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu zobowiązanego, a więc sytuacje, gdy z powodu nieprzewidzianych, losowych przypadków, nie jest on w stanie uregulować kosztów egzekucyjnych, czy też sytuacje, w których niemożność spłaty należności wynika z działania czynników, które są niezależne od sposobu jego postępowania. Pojęcie "ważnego interesu" uwzględnia także normalną sytuację ekonomiczną zobowiązanego, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz ponoszonych wydatków, w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego oraz członków najbliższej rodziny. Co istotne, ustawodawca określił ten interes przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego wyjątkowy charakter. Natomiast "interes publiczny" należy rozumieć jako zasadę postępowania nakazującą uwzględnienie respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości. Trzeba przy tym mieć na względzie, że instytucja umorzenia kosztów stanowi wyjątek od zasady ich naliczania i ponoszenia. Przy czym obowiązek prowadzenia egzekucji administracyjnej ma uzasadnienie w tym, że jej przedmiotem są obowiązki o charakterze administracyjnym, a więc obowiązki wobec Państwa. Ich realizacja nie zależy od swobodnego uznania wierzyciela. Z tymi obowiązkami powiązano uprawnienie do poboru opłat związanych z przymusowym wykonaniem tych obowiązków. Zatem w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z 27 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 1637/13). Odnosząc powyższe uwagi do stanu niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że organy dokonały rzetelnej i wnikliwej analizy sytuacji Skarżącego biorąc pod uwagę jego aktualny stan zdrowia, a także sytuację materialną i finansową i prawidłowo nie stwierdziły wystąpienia przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. Zdaniem Sądu konstatacja organu odwoławczego, a uprzednio organu egzekucyjnego, mieści się w zakresie uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia o jakim mowa w art. 64e § 1 oraz § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. zwłaszcza, że Skarżący nie przedstawił "szczególnych powodów" pozwalających na podważenie ustaleń organów w niniejszej sprawie. Podstawą umorzenia kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. może być wyłącznie obawa wystąpienia uszczerbku o charakterze kwalifikowanym, którego skutki znacznie przewyższają normalne konsekwencje związane z uszczupleniem majątkowym (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4496/21). Przyznawanie ulg arbitralnie, każdorazowo w przypadku znajdowania się przez zobowiązanego w trudnej sytuacji finansowej, bez względu na przyczynę takiego stanu rzeczy oraz realne możliwości płatnicze strony, doprowadziłoby do nieakceptowalnego zjawiska "rozluźnienia" rygorów w zakresie przyznawania ulg w spłacie zobowiązań finansowych, w szczególności najdalej idącego umorzenia zaległości w postaci kosztów egzekucyjnych, co ostatecznie stanowiłoby zachętę do powszechnego lekceważenia dyscypliny w sferze finansów publicznych. Przewidziana w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych, stanowi wyjątek od ogólnego obowiązku ponoszenia przez zobowiązanych ciężarów finansowych nie może być traktowana, jako reguła stosowana przy każdej trudnej sytuacji finansowej zobowiązanego (por. wyrok NSA z 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3870/21). Zatem podstawą umorzenia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być wyłącznie obawa wystąpienia uszczerbku o charakterze istotnym, znacznym, czy też szczególnie dotkliwym, pozostającym jednocześnie w bezpośrednim związku przyczynowym z wymiarem kosztów egzekucyjnych. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z powyższą sytuacją. Skarżący nie wykazał bezpośredniego związku przyczynowego między ewentualnym znacznym uszczerbkiem dla swojej sytuacji finansowej, a wymiarem kosztów egzekucyjnych. Poniesienie kosztów egzekucyjnych stanowi dolegliwość, która jest odczuwalna w budżecie każdego dłużnika, jednak nie każdy uszczerbek dla sytuacji finansowej strony uzasadnia przyznanie ulgi, ale uszczerbek o charakterze kwalifikowanym. W art. 64e u.p.e.a. chodzi bowiem o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym. Pełnomocnik w uzasadnieniu skargi podniósł, że Skarżący był osobą osadzoną w Areszcie Śledczym, stąd jego możliwości zarobkowe były praktycznie wyłączone. Jak już wspomniano wyżej, umorzenie należności ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Przebywanie w Areszcie Śledczym nie może być w żadnym wypadku kwalifikowane jako obiektywna i niezawiniona przeszkoda w spłacie należności, nawet jeżeli nie było możliwości podjęcia pracy zarobkowej. W ocenie Sądu okoliczność przebywania w Areszcie Śledczym nie stanowi sama w sobie wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku o umorzenie, gdyż stanowi ona efekt zabronionych działań Skarżącego. Uznanie takiej sytuacji za wyjątkową prowadziłoby do tego, że naganne działanie dłużnika, sprzeczne z normami karnymi, byłoby dodatkowo premiowane umarzaniem należności. Ponadto, słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że Skarżący nie wykazał, by jego sytuacja nie mogła ulec poprawie. To do Skarżącego należało wykazanie, że jest to faktycznie niemożliwe i to z przyczyn nie leżących po jego Stronie. Ani zebrany przez organy materiał dowodowy sprawy, ani ten zaoferowany przez Skarżącego nie daje podstaw do uznania, że z przyczyn obiektywnych Skarżący nie będzie w stanie spłacić kosztów egzekucyjnych. Jeżeli w istocie genezą problemów finansowych Skarżącego było pozbawienie wolności, to opuszczenie Aresztu Śledczego w dniu 24 stycznia 2026 r., nie może obecnie skutkować podjęciem korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Zauważyć przy tym należy, że Skarżący nie wykazał istnienia innych szczególnych, obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających wywiązanie się z obowiązku uiszczenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Odzwierciedlona w materiale dowodowym sprawy sytuacja rodzinna i dochodowa Skarżącego ubiegającego się o umorzenie należności nie wyróżnia Strony spośród innych dłużników. Skarżący jest osobą stosunkowo młodą (rok urodzenia 1982) i zdrową, a więc mogącą podjąć pracę zarobkową. W uzasadnieniu skargi nie zostały podniesione żadne istotne argumenty, które mogłyby skutecznie podważyć prawidłowość powyższej oceny. Nie negując oczywiście schorzenia Strony, związanego ze stwierdzonym przykurczem rozcięgna dłoniowego, nie wykazano aby Skarżący był całkowicie lub trwale niezdolny do podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, wymagał stałej opieki osoby trzeciej, czy też ubiegał się o orzeczenie stopnia niepełnosprawności. Uwadze w analizowanej sprawie nie może ulec również wysokość ustalonej kwoty zaległości. Jak wynika z akt sprawy wysokość należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, objętej wnioskiem o umorzenie, wynosi 1.122,56 zł. Jest to realna do wyegzekwowania i spłacenia kwota, w kontekście możliwości zarobkowych Strony. Podkreślenia wymaga, że organ drugiej instancji niewątpliwie dostrzegł, że aktualna sytuacja finansowa Skarżącego jest trudna i że nie jest on w stanie jednorazowo uregulować wszystkich swoich zobowiązań. Okoliczności te jednak, wbrew oczekiwaniom Skarżącego, nie mogą automatycznie skutkować uwzględnieniem jego wniosku. Tym bardziej, że ze względu na posiadane inne zobowiązania (w tym alimentacyjne), ewentualne umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych nie rozwiązałoby w żaden sposób problemów finansowych zobowiązanego, gdyż w dalszym ciągu prowadzona byłaby egzekucja komornicza. Argumentacja Skarżącego zawarta w skardze w dużej mierze dotyczy przyczyn powstania zaległości, wskazując na konflikt małżonków i brak wpłat należności przez żonę. W ocenie Sądu istnienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" nie można odnosić do takiej sytuacji, gdy powodem powstania zaległości była co najmniej lekkomyślność Strony. Skarżący miał możliwość zweryfikowania okoliczności czy wszystkie składki z tytułu ubezpieczeń społecznych zostały opłacone, nawet jeśli powierzył to bliskiej mu osobie. Zaległości nie powstały z powodu okoliczności, na które Skarżący nie mógł mieć wpływu, a więc nie powstały z powodów w zasadzie nadzwyczajnych i wyjątkowych lub choćby trudnych do przewidzenia. W ocenie Sądu, w sprawie nie występują również takie okoliczności, które mieściłyby się w pojęciu ważnego interesu publicznego. Okolicznościami tymi z całą pewnością nie są ustalenia między małżonkami dotyczące spłaty należności czy pobyt Skarżącego za granicą. Zastosowanie ulgi w formie umorzenia oznacza obciążenie całego społeczeństwa kosztami pomocy udzielonej w tej formie. Tymczasem, żeby obciążyć całe społeczeństwo kosztami pomocy udzielonej Skarżącemu musiałaby zaistnieć sytuacja, która pozwoliłaby uznać to za rozwiązanie sprawiedliwe. W okolicznościach sprawy zaległości z tytułu nieopłaconych składek powstały w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skarżący był uprawniony i zobowiązany do starannego działania, w tym uwzględniania konsekwencji swych działań lub zaniechań. Z tego powodu organ słusznie doszedł do przekonania, że za zastosowaniem ulgi nie przemawiał też interes publiczny. W ocenie Sądu organy prawidłowo przeanalizowały sytuację majątkową i bytową Skarżącego i wskazały na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Organy obu instancji podjęły działania niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, prawidłowo zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. Postępowanie dowodowe przeprowadzono w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, którego wyniki bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów poddano rzetelnej analizie, wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Treść uzasadnienia postanowienia obrazuje szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do jego wydania oraz wskazuje i wyjaśnia przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ, podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Zaskarżone postanowienie zostało oparte na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym. Okoliczność, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został przez organ podatkowy oceniony odmiennie niż oczekiwała Strona, nie świadczy o wadliwości postanowienia. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji szczegółowo odniosły się do przedstawionej przez Skarżącego dokumentacji i dokonały wnikliwej analizy jego sytuacji finansowej, co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu. Sądowa kontrola legalności aktów uznaniowych sprowadza się przede wszystkim do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach. Zdaniem Sądu powody, jakimi kierowały się organy, odmawiając Skarżącemu umorzenia kosztów egzekucyjnych we wnioskowanym zakresie, zostały poparte racjonalną, przekonującą argumentacją, z zachowaniem należytej proporcji pomiędzy interesem publicznym, a ważnym interesem zobowiązanego. Na marginesie Sąd zauważa, że bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje treść dokumentów złożonych przez pełnomocnika Skarżącego do skargi. Podkreślić bowiem należy, że organ rozstrzyga sprawę w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania postanowienia. Z kolei rzeczą Sądu jest ocena legalności zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia zgodności z prawem obowiązującym w dacie jego wydania. Wyjaśnienia wymaga także, że wiosek o umorzenie należności może być ponawiany w razie zaistnienia zmiany sytuacji zawodowej, zdrowotnej lub bytowej zainteresowanego i każdorazowo podlega ocenie organu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana. Może to mieć znaczenie wobec przedstawienia przez Skarżącego nowych okoliczności dotyczących jego obecnej sytuacji, które dotychczas nie były przedmiotem analizy przez organy. Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) dokonał również kontroli zaskarżonych orzeczeń w zakresie wykraczającym poza sformułowane w skardze zarzuty i również w tym zakresie nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które skutkowałyby koniecznością ich uchylenia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.