Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Gd 228/26

Wyrok WSA w Gdańsku z 26 maja 2026 r., I SA/Gd 228/26 – ulgi w spłacaniu należności pieniężnych

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia
26 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2026 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 stycznia 2026 r., nr 131/2026 w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 21 stycznia 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie na podstawie: 1. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", odmówił L.S. umorzenia odsetek od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 62.746 zł, w tym: a) ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 41.611 zł, w tym z tytułu: • odsetek liczonych na 27 października 2025 r. przypadających od składek w części finansowanej przez płatnika składek za okres 03/2011-09/2012, 11-12/2020, 05-10/2021, 11/2022 - 30.031 zł, • odsetek liczonych na 27 października 2025 r. przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres 03/2011-09/2012, 11-12/2020 -11 580 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 17.326 zł, w tym z tytułu: • odsetek liczonych na 27 października 2025 r. przypadających od składek w części finansowanej przez płatnika składek za okres 02/2011-09/2012, 10/2020-10/2021, 11/2022 - 10.318 zł, • odsetek liczonych na 27 października 2025 r. przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres 02/2011-09/2012, 11-12/2020 - 7 008 zł, c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 3 809 zł z tytułu odsetek liczonych na 27 października 2025 r. przypadających od składek za okres 09-10/2009, 02/2011-09/2012, 11-12/2020. 2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i 3b i art. 32 u.s.u.s. oraz w związku z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek n| ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", odmówił także L.S. umorzenia odsetek od nieopłaconych składek za osobę ubezpieczoną będącą równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 27.529 zł, w tym: a) odsetek liczonych na 27 października 2025 r. przypadających od składek na ubezpieczenia społeczne za okres 03/2011-09/2012, 11-12/2020, 05-10/2021, 11/2022-15.699 zł, b) odsetek liczonych na 27 października 2025 r. przypadających od składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 02/2011-09/2012, 10/2020-10/2021, 11/2022 - 10.318 zł, c) odsetek liczonych na 27 października 2025 r. przypadających od składek na Funduszu Pracy za okres 09-10/2009, 02-04/2011, 06/2011-09/2012 - 1.512 zł. W uzasadnieniu organ przypomniał, że pismem z 27 października 2025 r. L.S. zwrócił się z prośbą o nienaliczanie odsetek od zadłużenia w ZUS, którego łączna kwota wynosi 62.881,00 zł. Poinformował, że oczekuje na ratalną spłatę długu z tytułu składek. Zaznaczył, że z uposażenia emerytalnego zabierane są środki w kwocie 250 zł miesięcznie. W toku postępowania wyjaśniającego uwzględniono następujące dokumenty: - pismo z 27 października 2025 r., z 14 listopada 2025 r., z 25 listopada 2025 r. , - oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 14 listopada 2025 r., - dokumentacja medyczna, - potwierdzenie przyjęcia wniosku CEIDG-1 o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Do rozpatrzenia wniosku wykorzystano również informacje pozyskane z urzędu, tj.: - informację z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, - informację z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, - informację z Centralnej Ewidencji Pojazdów. W złożonym oświadczeniu wskazał, że nie pracuje zarobkowo. Pobiera emeryturę w kwocie 1.722,86 zł brutto, 1.330,03 zł netto i nie uzyskuje dochodów z innych źródeł. We wspólnym gospodarstwie domowym wykazał żonę A.S., która dysponuje dochodem w wysokości 1.700 zł oraz córkę R.S., która nie osiąga dochodów. Ustalenia urzędowe wykazały, że pobiera emeryturę w wysokości 1.722,86 zł brutto, 1.567,80 zł netto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w kwocie 236,77 zł i do wypłaty przysługuje 1.331,03 zł. A.S. pobiera emeryturę w wysokości 1.878,91 zł brutto, 1.709,81 zł netto. Świadczenie jest wolne od potrąceń. W złożonym oświadczeniu majątkowym zaznaczył, że nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, jak również nie korzysta z innych form pomocy ze strony państwa. Jednocześnie w piśmie z 14 listopada 2025 r. wskazał że MOPS w G., w czerwcu 2025 r., dofinansował kwotą 400 zł opał (węgiel), w związku z czynną opieką nad 90-letnią teściową M.M. Stałe wydatki miesięczne związane z utrzymaniem określił na łączną kwotę 690 zł, w tym: - z tytułu miesięcznych opłat (czynsz, bez opłat eksploatacyjnych) - 300 zł, - opłaty eksploatacyjne (energia elektryczna, gaz, woda, węgiel itp.) - 150 zł, - koszty związane z leczeniem (np. wykup leków, badania, wizyty lekarskie) - 200 zł, - inne (np. wynajem mieszkania, czesne za szkołę lub przedszkole, alimenty) - 40 zł. Poza zadłużeniem z tytułu nieopłaconych składek, wykazał zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 200 zł miesięcznie, jednak nie zaznaczył, czy zobowiązania te są spłacane. W toku postępowania powołał się także na własne problemy zdrowotne. Poinformował, że leczy się z powodu przewlekłej choroby serca od 2017 r. Do akt sprawy została przedłożona dokumentacja medyczna. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, nie posiada żadnych nieruchomości, majątku ruchomego, praw majątkowych, ani wierzytelności, co potwierdziła weryfikacja dokonana w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych oraz w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Ustalono, że w stosunku do strony jest prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne. Na przestrzeni ostatnich kilku miesięcy została wyegzekwowana kwota 1.500,38 zł. Należności z tytułu składek figurujące na koncie strony są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Na zawieszenie biegu terminu przedawnienia miało wpływ wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sierpniu 2011 r., przymusowym dochodzeniem sukcesywnie obejmowano kolejne należności. Egzekucja nie została zakończona i trwa do nadal. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zaznaczono, że wnioskiem z dnia 4 lipca 2024 r. skarżący ubiegał się już o umorzenie należności z tytułu składek. Decyzją nr 2424/2024 z 29 listopada 2024 r. ZUS Oddział w Rzeszowie odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Następnie wnioskiem z 6 grudnia 2024 r. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. ZUS decyzją nr UP - 26/2025 z 10 stycznia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję z 29 listopada 2024 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Zakładu - pismem z 27 stycznia 2025 r. (data wpływu do ZUS) zaskarżył decyzję nr UP - 26/2025 z 10 stycznia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wyrokiem WSA w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 129/2025 prawomocnym w dniu 27 września 2025 r. skarga została oddalona. Rozpoznając wniosek w oparciu o przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj. art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. uznano, że nie zachodzą powody do jego uwzględnienia. Na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, a taka sytuacja w sprawie nie zachodzi. Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS także nie znalazł podstaw do umorzenia należności w oparciu o zapisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.. W ocenie Zakładu okoliczności w nim wymienione (pkt 1-3) nie zachodzą. Przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w zastosowania, ponieważ strona nie prowadzi już działalności gospodarczej. Okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w stosunku do strony również nie zachodzą. Skarżący w toku postępowania powołał się na własne problemy zdrowotne. Poinformował, że leczy się z powodu przewlekłej choroby serca od 2017 r.. Do akt sprawy została przedłożona dokumentacja medyczna. Zaznaczono, że wystąpienie przesłanki dotyczącej sytuacji zdrowotnej uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości pozyskiwania dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. Wskazano ,że strona wprawdzie boryka się z określonym zespołem chorób, lecz mimo to osiąga stały dochód, przysługujący niezależnie od stanu zdrowia - świadczenie emerytalne. Uzyskiwane świadczenie stanowi źródło stopniowej spłaty należności z tytułu składek - dokonywane są potrącenia egzekucyjne. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia, bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, uniemożliwia lub ogranicza pozyskiwanie dochodu pozwalającego na spłatę należności względem ZUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozważył również na podstawie posiadanych informacji możliwość umorzenia należności z uważna trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia zadłużenia pozbawiałaby możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Z analizy akt sprawy wynika, że skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Aktualnie pobiera emeryturę w wysokości 1.722,86 zł brutto, 1.567,80 zł netto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w kwocie 236,77 zł i do wypłaty przysługuje 1.331,03 zł. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną A.S. oraz z bezrobotną córką R.S. A.S. pobiera emeryturę w kwocie 1.878,91 zł brutto, 1.709,81 zł netto. Świadczenie jest wolne od potrąceń. Stałe wydatki miesięczne związane z utrzymaniem skarżący określił na łączną kwotę 690 zł. Poza zadłużeniem z tytułu nieopłaconych składek, wykazał zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 200 zł miesięcznie, jednak nie zaznaczył, czy zobowiązania te są spłacane. Wskazano, że podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny sytuacji materialnej osoby zobowiązanej są kwoty określające minimum socjalne. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych przedstawiając szacunkowe wartości minimum socjalnego nie uwzględnił gospodarstw mieszanych pracowniczo-emeryckich. Minimum socjalne przypadające dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 3.222,82 zł, tj. 1.611,41 zł na osobę, zaś dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego 1.944,13 zł (IPISS - minimum socjalne za III kwartał 2025 r.), co daje łącznie 5.166,95 zł. Wprawdzie dochód rodziny stanowi kwotę niższą niż określone minimum socjalne, jednak odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie należności z tytułu składek, jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie będzie miał możliwości spłaty zaległości. W ocenie Zakładu opisane powyżej okoliczności nie dają podstaw do stwierdzenia, że sytuacja materialno-bytowa strony całkowicie i trwale wyklucza spłatę powstałego zobowiązania. Dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci pobieranego świadczenia emerytalnego, które stanowi źródło stopniowej spłaty należności z tytułu składek (zajęcie egzekucyjne). Prowadzenie postępowania egzekucyjnego do pobieranego świadczenia nie zagraża egzystencji strony ze względu na ustawowe ograniczenia w egzekucji, które są wyrazem zasady ochrony dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnych. W ocenie Zakładu, istnieje możliwość odzyskania zaległości poprzez dalszą egzekucję, bez uszczerbku dla sytuacji materialnej strony. Umorzenie należności na obecnym etapie postępowania byłoby zatem działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Pobór odsetek za zwłokę - oprócz funkcji sankcyjnej - stanowi również rekompensatę wyrównującą straty wynikające z braku prawidłowego, zgodnego z ustawą opłacania składek. Wskazano, że na ogólną sytuację finansową mają wpływ dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Wspólne gospodarstwo strona prowadzi z córką R.S., która jest w wieku aktywności zawodowej i aktualnie nie osiąga dochodu (osoba bezrobotna). Do przedmiotowego wniosku nie zostały przedłożone jednak żadne dokumenty, z których wynikałoby, że córka nie może podjąć stałego zatrudnienia lub chociażby prac dorywczych. Podjęcie zatrudnienia przez córkę z pewnością przyczyniłoby się do poprawy sytuacji materialnej gospodarstwa domowego. Analiza konta płatnika oraz okres i wysokość zadłużenia jakie posiada, wskazują że skarżący od wielu lat systematycznie nie regulował zobowiązań z tytułu składek. Zaległości obejmują lata 2009-2022 - umorzenie należności nie tylko jest niemożliwe z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek, lecz również z uwagi na społeczną sprawiedliwość. Prowadząc działalność gospodarczą uzyskiwał dochody, które były zwiększane z uwagi na brak opłacania należnych składek na ubezpieczenia. Zwrócono też uwagę, że w stosunku do należności jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zawiesza bieg terminu przedawnienia, a tym samym wydłuża okres możliwości ich egzekwowania. Organ uznał więc, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazuje przesłanek do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zaległości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L.S., zaskarżył w całości decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 stycznia 2026 r.. Zarzucił rażące naruszenie art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez naruszenie godności emeryta (69 lat), zmuszonego decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie do zaspokojenia opłaty egzekucji należności i odmowy umorzenia odsetek, za osobę ubezpieczoną. Wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji nr 131/2026 r. ZUS Oddział w Rzeszowie, czyli przymusowa egzekucja zaległych składek spowoduje dla zobowiązanego, schorowanego po przebytym zawale serca, nieodwracalne skutki i trudne do naprawienia szkody, materialnej. Jego jedyne źródło utrzymania to emerytura wynosząca jedynie 1.330 zł miesięcznie. Jest osobą przewlekle chorą po zawale serca wymagającą stałej opieki lekarskiej i kosztownej farmakologii. Wszczęcie egzekucji oraz dalsze naliczanie odsetek od długu, który rośnie, wobec zobowiązanego, ściągnięcie jakichkolwiek kwot z jego konta spowoduje pozbawienie zobowiązanego, do godności z art 30 Konstytucji RP, braku opłaty podstawowych potrzeb życiowych, opłaty za czynsz, media, żywność, gdzie, po opłatach nie ma żadnych środków do życia, egzystencji z art. 30 Konstytucji RP, godności do życia emeryta po zawale serca. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Celem rozstrzygnięcia zasadności skargi jest ocena, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oparciu o przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał analizy kwestii przedawnienia i uznał, że w decyzji nr 131/2026 z dnia 21 stycznia 2026 r. organ prawidłowo stwierdził, że należności z tytułu odsetek od zaległych składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Zdaniem Sądu, wniosek ten, aczkolwiek nie był kwestionowany - jest prawidłowy. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 j.t. ze zm.), należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem art. 3a u.s.u.s.. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. Całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy: 1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r., poz. 794 ze zm.); 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 5. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przytoczone powyżej przesłanki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że: 1. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych, 2. przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: a) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art.13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, c) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, d) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; 3. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi - 1 grudnia 2022 r. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej; jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, z którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne; 4. przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejsze] sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł, 5. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję należności z tytułu składek; 6. przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż zaległości figurujące na a koncie jako płatnika składek zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora ZUS Oddział w Gdańsku; nastąpił zbieg egzekucji, w wyniku którego organem prowadzącym łączną egzekucję został Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. i A.T.; aktualnie prowadzona jest egzekucja z a świadczenia emerytalnego, z którego comiesięcznie dokonywane są potrącenia na poczet należności z tytułu składek w ZUS. W tej sytuacji Sąd uznał, że prawidłowy jest wniosek organu, że skoro postępowanie egzekucyjne jest w toku, wyklucza to zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można zatem definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. W związku z powyższym należy uznać, że zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Umożliwiało to analizę wniosku zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z nimi należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jak wynika z zaskarżonej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.. Okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych sytuacji innych niż wymienione w poczynionych rozważaniach. Umorzenie należności z tytułu składek wykorzystywane jest w wyjątkowych przypadkach i każda sytuacja jest oceniana indywidualnie. Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Należy zwrócić uwagę , że akcentowane w skardze wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. Jak wynika z akt sprawy, skarżący powoływał się na swoją sytuację zdrowotną. Poinformował on, że choruje przewlekle i w 2017 r. przebył zawał serca, co zostało potwierdzone kartą informacyjną z pobytu od 19 grudnia 2017 r. do 22 grudnia 2017 r. na Oddziale Kardiologicznym Szpitala [...]. Przedłożono do sprawy także dokumentację medyczną. Istotne jednak jest – na co zwrócono uwagę-to, że źródłem utrzymania strony jest świadczenie emerytalne, które jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia i co roku przewidziana jest jego waloryzacja. Uzyskiwany w ten sposób dochód pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Tym samym skarżący nie udowodnił, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia. Również ograniczone możliwości płatnicze wnioskodawcy, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się bowiem do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Organ wskazał, ze skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną A.S., a także córką R.S. Na ogólną sytuację finansową rodziny mają więc wpływ dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a więc są to również dochody małżonki. Trafna jest także uwaga organu, że uzyskiwany dochód, składający się z emerytury ubezpieczonego oraz jego żony, kształtuje się poniżej minimum socjalnego - jednakże odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych możliwe jest jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie będzie miał możliwości spłaty zaległości, co w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż brak możliwości zajęcia świadczenia emerytalnego w całości, a jedynie do kwoty pozwalającej na zapewnienie minimum socjalnego. Organ podkreślił trafnie ponadto, że pobór odsetek za zwłokę - poza funkcją sankcyjną - stanowi także rekompensatę, wyrównującą straty wynikające z braku prawidłowego, zgodnego z ustawą, opłacania składek. Instytucja umorzenia przewidziana jest dla przypadków szczególnie drastycznych, gdy ze względu na obiektywne, niezależne od dłużnika okoliczności nie jest możliwe uzyskiwanie przez niego dochodów. W ocenie organu, a w sytuacji takie okoliczności nie zachodzą. Organ w zaskarżonej decyzji ocenił, że sytuacja finansowa skarżącego, pomimo, że jest przez niego uznana jako trudna, nie nosi znamion ubóstwa. Wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu, a potrącenia egzekucyjne są konsekwencją nieregulowania zobowiązań wobec Zakładu. Na podstawie zebranych dowodów w sprawie należy więc zgodzić się z organem, że skarżący nie udowodnił, że sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia mu spłatę zaległych należności wobec Zakładu. Mając to na uwadze Sąd uznał, że skarga jest niezasadna , co na podstawie art. 151 p.p.s.a. – w trybie wynikającym z art.119 pkt 2 p.p.s.a- orzeczono w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
11 marca 2026
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Sędziowie
Alicja Stępień /sprawozdawca/ Małgorzata Gorzeń /przewodniczący/ Marek Kraus

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny