III SA/Łd 119/26

Dnia 26 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2026 roku sprawy ze skargi P. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 grudnia 2025 roku nr UP-863/2026 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję numer 2046/2025 z dnia 10 października 2025 roku.

Decyzją z 19 grudnia 2025 r. nr UP-863/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej również: "ZUS", "organ"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "k.p.a."), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), utrzymał w mocy własną decyzję z 10 października 2025 r. nr 2046/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. 10 lipca 2025 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek P.K. (dalej również: "strona", "skarżący", "wnioskodawca") z 8 lipca 2025 r. z prośbą o uchylenie decyzji ZUS z 26 czerwca 2025 r. o stwierdzeniu zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz umorzenie odsetek od nieopłaconych składek. 4 sierpnia 2025 r. P.K. zwrócił się do ZUS o umorzenie całego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, powołując się na trudną sytuację finansową oraz zdrowotną. Decyzją z 10 października 2025 r. nr 2046/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie: 1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 u.s.u.s. odmówił P.K. umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 1 197 412,96 zł, w tym: - ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 927 577,88 zł, w tym z tytułu: ■ składek za okres 04, 06-12.1999, 01.2000-05.2008, 09-11.2023 w kwocie 167 369,28 zł, ■ odsetek za zwłokę naliczonych na 10 lipca 2025 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 424 487 zł, ■ odsetek liczonych na 10 lipca 2025 r. w kwocie 334 704 zł przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres 04, 06-12.1999 01.2000-10.2001, 01.2003-02.2005, 07.2005-04.2006, 07.2006-05.2008, 09- 11.2023, ■ kosztów upomnienia – 1 017,60 zł - ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 189 313,31 zł, w tym z tytułu: ■ składek za okres 04, 06-12.1999, 01.2000-05.2008, 09-11.2023 – w kwocie 14 177,51 zł, ■ odsetek za zwłokę naliczonych na 10 lipca 2025 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 32 557 zł ■ odsetek liczonych na 10 lipca 2025 r. w kwocie 141 586 zł przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres 06-12.1999 01.2000-09.2001, 12.2001, 01.2003-03.2005, 08.2005-04.2006, 07.2006-05.2008, 09-11.2023, ■ kosztów upomnienia – 992,80 zł - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 80 521,77 zł, w tym z tytułu: ■ składek za okres 04,06-12.1999, 01.2000-05.2008, 09-11.2023 – w kwocie 22 298,82 zł, ■ odsetek za zwłokę naliczonych na 10 lipca 2025 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 57 273 zł ■ kosztów upomnienia – 949,95 zł 2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s., oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie"), odmówił P.K. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie 203 932,07 zł, w tym: - ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 144 142,66 zł, w tym z tytułu: ■ składek za okres 04,06-12.1999 01.2000-05.2008, 09-11.2023 – w kwocie 41 524,06 zł, ■ odsetek za zwłokę naliczonych na 10 lipca 2025 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 101 601 zł, ■ kosztów upomnienia – 1 017,60 zł - ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 47 727,31 zł, w tym z tytułu: ■ składek za okres 04,06-12.1999, 01.2000-05.2008, 09-11.2023 – w kwocie 14 177,51 zł, ■ odsetek za zwłokę naliczonych na 10 lipca 2025 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 32 557 zł ■ kosztów upomnienia – 992,80 zł - Fundusz Pracy w łącznej kwocie 12 062,10 zł, w tym z tytułu: ■ składek za okres 04,06-12.1999, 01.2000-05.2008,0 9-11.2023 – w kwocie 3 220,15 zł, ■ odsetek za zwłokę naliczonych na 10 lipca 2025 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 7 892 zł ■ kosztów upomnienia – 949,95 zł W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Ponadto wnioskodawca nie wykazał, że zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego; nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń oraz nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. 31 października 2025 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek P.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek wykazanych w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 października 2025 r. nr 2046/2025 oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Wnioskodawca podkreślił, że w zaskarżonej decyzji ustalono brak jakichkolwiek przedmiotów pozwalających na skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego i wskazano, że przedmiotem ewentualnego zajęcia mogą być jedynie świadczenia emerytalne w niewielkiej wysokości. W chwili obecnej skarżący nie posiada zatrudnienia i ze względu na stan zdrowia utrzymuje się jedynie z niewielkich świadczeń emerytalnych. Nie posiada oszczędności ani wartościowych przedmiotów, których spieniężenie pozwoliłoby na spłatę zobowiązania, w tym także zaległości finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Z powodu wyżej wskazanych okoliczności Wszczęta egzekucja może okazać się bezskuteczna. Ponadto będzie generować dodatkowe koszty utrudniające spłatę bieżących, podstawowych zobowiązań czy rachunków. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem wnioskodawcy, umorzenie zobowiązań jest uzasadnione i konieczne. Wskazaną na wstępie decyzją z 19 grudnia 2025 r. ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z 10 października 2025 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności ZUS dokonał analizy kwestii przedawnienia i uznał, że w zaskarżonej decyzji z 10 października 2025 r. prawidłowo stwierdzono, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. ZUS stwierdził, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. również nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe. W ocenie organu w sprawie nie wystąpiła także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nastąpiło 16 listopada 2023 r., przy czym nie wystąpiła przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji, gdyż strona uzyskuje dochód ze świadczenia emerytalnego, z którego dokonywane są bezpośrednie potrącenia na poczet należności z tytułu składek w ZUS. W sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których strona wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16 zł. Nie występuje przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. – postanowieniem z 31 grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie umorzył postępowanie egzekucyjne, jednak sytuacja materialna strony od czasu wydania ww. postanowienia uległa zmianie – od 1 lipca 2018 r. strona otrzymuje świadczenie emerytalne, z którego są dokonywane potrącenia egzekucyjne na poczet zadłużenia w ZUS w wysokości 1.679,55 zł. Ponadto nie została spełniona przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. – nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż obecnie organ realizuje potracenia należności z tytułu składek bezpośrednio z wypłacanego świadczenia emerytalnego, czyli stosuje tzw. formę bezzegzekucyjną, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. W ocenie organu dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Nieściągalność należności z tytułu składek związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. Zdaniem ZUS, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W dalszej kolejności Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie"), oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Wskazał, że przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do wnioskodawcy zastosowania, ponieważ nie prowadzi on już działalności gospodarczej. Z kolei odnosząc się do przesłanki dotyczącej stanu zdrowia organ zauważył, że we wnioskach wnioskodawca powołał się na swoją sytuację zdrowotną. Poinformował, że choruje na cukrzycę oraz przewlekły zespół bólowy z powodu dyskopatii kręgosłupa i nie może chodzić a nadto opiekuje się 80-letnią siostrą. W ocenie ZUS wskazany stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności. Podniesione problemy zdrowotne mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Choroba dłużnika lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia osobę zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Natomiast strona dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia i ewentualną konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny. W ocenie ZUS również ograniczone możliwości płatnicze strony, podnoszone jako jeden z argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Wnioskodawca oznajmił, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z ustaleń organu wynika, że po potrąceniach egzekucyjnych dysponuje dochodem w wysokości 1 274,23 zł netto. Wykazany budżet gospodarstwa domowego jest niższy niż poziom minimum socjalnego, określony 14 października 2025 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na kwotę 1 897,97 zł za II kwartał 2025 r. dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego i jednocześnie wyższy niż poziom minimum egzystencji określony 3 kwietnia 2025 r. za 2024 r. na kwotę 902,39 zł. Powyższe wskazuje na trudną sytuację finansową strony, ale nie stan zagrożenia bytu. Uciążliwość wynikająca z postępowania egzekucyjnego nie zmienia faktu, że jest ono prowadzone zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, która stanowi wyraz ochrony dłużnika w procesie dochodzenia zaległości. Zasada ta dopuszcza prowadzenie egzekucji z majątku osoby zobowiązanej tylko w zakresie, w którym nie zostanie zagrożone minimum utrzymania, a kwoty wolne od zajęć są ustalone przepisami prawa. Organ zwrócił uwagę, że podniesione przez stronę okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi. Trudna sytuacja materialna nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, gdyż to osoba zobowiązana powinna wykazać się starannością i zapobiegliwością, by w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej regulować zobowiązania publicznoprawne, jakimi są składki ubezpieczeniowe względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto, zdaniem ZUS uwolnienie strony od ciążącego obowiązku uregulowania należności z tytułu składek nie leży w interesie publicznym z uwagi na wysokość zadłużenia. Organ zwrócił uwagę na fakt, że wnioskodawca świadomie przez wiele lat naruszał przepisy prawa oraz zawartą w art. 84 Konstytucji RP zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Nie opłacając składek terminowo doprowadził do powstania zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a swoją wieloletnią bierną postawą w stosunku do spłaty zadłużenia przyczynił się do tego, że kwoty odsetek ponad dwukrotnie przewyższają należność główną. Posiadane przez skarżącego zaległości składkowe dotyczą z przerwami okresu od 1999 r. do 2023 r. Na przestrzeni lat wnioskodawca nie podjął żadnych czynności zmierzających do uregulowania zobowiązań wobec ZUS. Z tego względu natychmiastowe umorzenie należności z tytułu składek naruszałaby interes publiczny oraz konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Wobec powyższego ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję ZUS z 19 grudnia 2025 r. P.K. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS z 10 października 2025 r. przez umorzenie w całości składek na ubezpieczenie społeczne, w tym z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ze względu na naruszenie art. 28 u.s.u.s. W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że wbrew treści zaskarżonej decyzji, zaległości wskazane w decyzji nie obejmują składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek. Nigdy bowiem nie stwierdzono zaległości w płatności składek ubezpieczeniowych za pracowników. Ponadto strona podniosła, że spłata zobowiązań objętych niniejszym postępowaniem nie jest możliwa ze względu na trudną sytuację majątkową i zdrowotną. W chwili obecnej skarżący nie posiada zatrudnienia i ze względu na stan zdrowia utrzymuje się jedynie ze świadczeń emerytalnych w niewielkiej wysokości. Nie posiada ponadto oszczędności ani wartościowych przedmiotów, których spieniężenie pozwoliłoby na spłatę zobowiązań objętych niniejszym wnioskiem. Okoliczności powyższych nie zmienia fakt, że zaległości wobec ZUS obejmują również płatności składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Brak bowiem możliwości uregulowania zaległości obejmuje bowiem każde z nich, w tym również należne od zatrudnionych pracowników. W ocenie skarżącego umorzenie jego zobowiązań względem ZUS jest uzasadnione i konieczne. Wszczęta bowiem egzekucja całości roszczeń może okazać się bezskuteczna, a ponadto będzie generować dodatkowe koszty, utrudniające spłatę bieżących, podstawowych zobowiązań czy rachunków. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone w powołanych przepisach sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zakres kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo że przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi to w oparciu o powołane wyżej przepisy nie mógł zmienić decyzji organu umarzając należności składkowe P.K. Przedmiot decyzji organu administracji w rozpoznawanej sprawie stanowią należności z tytułu z składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą a także z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek. Przypomnieć w związku z tym należy, że Fundusz Ubezpieczeń Społecznych jest państwowym funduszem celowym, powołanym w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym wypłaty świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego. Dysponentem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 51, art. 52 i art. 54 u.s.u.s.). Ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie należności z tytułu składek. Stosownie do art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W orzecznictwie wskazuje się, że z woli ustawodawcy "należności z tytułu składek" to pojęcie zbiorcze, które obejmuje składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Wszędzie tam, gdzie w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek" regulacja ustawowa dotyczy nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (por. wyrok NSA z 30 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 5146/16). Art. 32 ust. 1 u.s.u.s. stanowi natomiast, że do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Nie budzi również wątpliwości, że umorzenie należności z tytułu składek oznacza definitywną rezygnację organu z możliwości ich wyegzekwowania. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Z tych względów Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności. Art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza możliwość umorzenia w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek, z uwzględnieniem ust. 2-4, w których wyodrębniono dwie podstawy i odpowiadające im przesłanki umorzenia. Do pierwszej zaliczono sytuacje, w których występuje całkowita nieściągalność należności (ust. 2 i ust. 3), jeżeli w wyniku egzekucji nie uzyska się efektywnych kwot, zmniejszających zobowiązanie dłużnika. W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825, 1723, 1843 i 1860); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ma charakter wyczerpujący. Stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zadłużenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1231/07). Zasadą jest więc, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.). Ustalenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że przez wnioskodawcę nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. powoduje, że brak jest możliwości uwzględnienia takiego wniosku. Wyjątek od określonej w art. 28 ust. 1 u.s.u.s. zasady, że należności "należności z tytułu składek" mogą być umarzane w całości lub w części przewidziany został w art. 30 u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28, z wyłączeniem ust. 3 pkt 4c Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek, objęty art. 30 u.s.u.s., jest ściśle określony: umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, jednakże z wyłączeniem sytuacji określonej w art. 28 ust. 3 pkt 4c u.s.u.s., tj. całkowitej nieściągalności, gdy ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. W stosunku do tej kategorii należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (por. wyroki NSA: z 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11, z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 26/17, z 19 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2277/15). Wyjątki te muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. (por. wyrok NSA z 30 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 5146/16). Odstępstwo od zasady, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.) przewidziano z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który to przepis stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis ten dotyczy wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość umorzenia zobowiązań na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnosi się wyłącznie do należności składkowych ubezpieczonych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, to jest ich własnych obciążeń z tego tytułu. Rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. i dotyczy wyłącznie umarzania należności, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Jak już wskazano, przedmiot postępowania w rozpoznawanej sprawie stanowiły należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za poszczególne okresy począwszy w zależności od rodzaju od 04.1999 r. Są to więc należności, które stały się wymagalne ponad 27 lata temu. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, a tym samym odsetek od tych składek, kosztów upomnienia, postępowania egzekucyjnego czy innych, dotyczyć jednakże może tylko należności istniejących na dzień podjęcia decyzji, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalnym jest natomiast objęcie tym postępowaniem należności, które wygasły wskutek przedawnienia. Stwierdzenie przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uniemożliwia prowadzenie postępowania o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z powodu bezprzedmiotowości, ponieważ skoro należności się przedawniły, to nie ma już co umarzać. W każdym przypadku wniosku o umorzenie należności z tytułu składek niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji (por. wyroki NSA: z 6 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 421/07; z 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 15/09; z 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1073/09; z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2013/11; z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 236/13; z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1569/20; z 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 868/21). Organ powinien zatem przede wszystkim dokonać oceny istnienia materialnego stosunku prawnego w dacie wszczęcia postępowania, aby ustalić, czy nie zachodzi pierwotna bezprzedmiotowość. Oczywiście w toku prowadzonego przez Zakład postępowania o umorzenie należności z tytułu składek organ również musi baczyć na przedawnienie tych należności, z uwagi na możliwość zajścia bezprzedmiotowości postępowania o charakterze wtórnym (por. wyroki NSA: z 5 stycznia 2022 r., I GSK 868/21, z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1471/21). Zobowiązany wobec Zakładu z tytułu składek ma prawo złożyć wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Ustalenie przez ZUS, że składki, a tym należne od nich odsetki, co do których został złożony wniosek o umorzenie istnieją (np. nie uległy przedawnieniu), to warunek wstępny do procedowania w przedmiocie umorzenia tych należności. Zakład w pierwszej kolejności winien zatem zbadać przedmiotowość złożonego wniosku, jeśli choćby w części należności uległy przedawnieniu, wtedy w tej części organ zobowiązany będzie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, w pozostałej zaś części nieprzedawnionej, organ zobowiązany będzie wydać decyzję umarzającą należności z tytułu składek lub odmówić ich umorzenia. Tak więc Zakład posiada kompetencję do ustalenia w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek, czy nie doszło do przedawnienia tych należności, zaś sąd administracyjny kognicję do kontroli wydanej przez Zakład w tym przedmiocie decyzji. Ewentualna wypowiedź sądu powszechnego w wyniku złożonego doń odwołania, co do przedawnienia składek, nie stanowi zagadnienia wstępnego, bez którego Zakład nie mógłby wydać decyzji w przedmiocie umorzenia składek, wypowiadając się przy tym w przedmiocie ich przedawnienia. Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania z tytułu składek wygasa bez względu na to, czy dłużnik powołał się na tą okoliczność – przedawnienie uwzględniane jest bowiem z urzędu (art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 o.p., traktującym o wygaśnięciu zobowiązań na skutek ich przedawnienia). Tym samym zaległości w zobowiązaniach z tytułu składek, które wygasły wskutek przedawnienia i w związku z tym już nie istnieją nie mogą być przedmiotem decyzji w sprawie udzielenie ulgi w spłacie tych zobowiązań, polegającej na ich umorzeniu. W razie stwierdzenia zatem przez organ, że doszło do przedawnienie należności, co do których strona wnosi o ich umorzenie, postępowanie zainicjowane wnioskiem w tym zakresie jest bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). W przypadku wniosku, który obejmuje zarówno należności przedawnione, jak i nieprzedawnione, konieczne jest z kolei ustalenie wysokości zobowiązań faktycznie ciążących na wnioskodawcy, bowiem zastosowanie przesłanek umorzenia zawartych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzeniu (szczególnie tych odwołujących się do okoliczności takich jak sytuacja majątkowa wnioskodawcy i jego zdolność do poniesienia ciężaru spłaty zobowiązań bez zagrożenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i rodziny, czy kwestia zestawienia ewentualnych kosztów postępowania egzekucyjnego z wysokością dochodzonych składek), wymaga ich odniesienia każdorazowo do skonkretyzowanej wysokości zaległości objętych obowiązkiem spłaty. Innymi słowy podstawy umorzenia odnoszące się do nieściągalności lub sytuacji majątkowej dłużnika i jego zdolności do zapłaty zaległości muszą być analizowane z uwzględnieniem kwoty rzeczywiście ciążących na dłużniku zobowiązań. Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania z tytułu składek wygasa bez względu na to, czy dłużnik powołał się na tę okoliczność. Organ administracji winien w pierwszej kolejności zbadać, czy należności z tytułu składek są wymagalne, dokonując w tym zakresie ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia oraz kolejnych nowelizacji art. 24 u.s.u.s. w zakresie terminów przedawnienia należności z tytułu składek. Ustalenia w tym przedmiocie, aby następnie mogły być zweryfikowane przez sąd, powinny być szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji oraz – co istotne – potwierdzone w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Należy wskazać, że w postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stosownie do odesłania zawartego w art. 123 u.s.u.s., związany jest zasadami i regulacjami zawartymi m.in. w art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. Przytoczone przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA z 2 marca 2017 r., sygn. I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka wyłącznie na podstawie akt sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są przedstawione sądowi przez organ akta administracyjne, jak i akta sądowe. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają (por. wyroki NSA: z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 3727/18; z 16 lutego 2021 r., sygn. akt III OSK 3112/21). "Akta sprawy" w powyższym rozumieniu oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu (por. wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1548/06). W rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organu administracji było zatem zgromadzenie w aktach administracyjnych dokumentacji źródłowej dotyczącej wysokości należności z tytułów, których umorzenia skarżący się domaga, odzwierciedlających zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia, w tym przebieg podejmowanych czynności egzekucyjnych, w zakresie wystawionych tytułów wykonawczych, celem skontrolowania (również przez Sąd) prawidłowości ustalenia, w jakiej konkretnie kwocie przypadają nadal do uregulowania, a także pozwalającej na zbadanie, czy uległy przedawnieniu, czy też nie. Winno to być w uzasadnieniu decyzji przedmiotem dokładnych ustaleń faktycznych organu administracji oraz rozważań natury prawnej na tym tle – z uwzględnieniem zmian stanu prawnego w świetle regulacji art. 24 u.s.u.s., w tym okresu przedawnienia oraz zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia. Organ administracji chcąc się skutecznie powołać na wymagalność należności, w tym z powodu zawieszenia terminu przedawnienia, powinien zatem precyzyjnie wskazać w odniesieniu do każdej z należności kiedy, w jakiej dacie i dlaczego poszczególne należności stały się wymagalne, kiedy (w jakich konkretnie datach) rozpoczął się bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do każdej z nich, kiedy (w jakich latach) doszłoby do jego upływu.. Organ administracji winien przedstawić w sposób szczegółowy w odniesieniu do każdej z należności kiedy, w jakiej dacie, nastąpiło zawieszenie biegu postępowania z uwagi na podjęcie przez organ czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., o której skarżący został powiadomiony, tj. kiedy wystawiono tytuły wykonawcze dotyczące poszczególnych należności i kiedy i jak je doręczono skarżącemu, czy i kiedy dokonano zajęć składników majątkowych, np. rachunków bankowych i kiedy skarżący został o tym zawiadomiony. Organ powinien wskazać równie precyzyjnie kiedy, w jakiej dacie ustało zawieszenie biegu przedawnienia w odniesieniu do każdej z należności oraz jaki okres czasu biegu terminu przedawnienia upłynął do jego zawieszenia (tj. ile lat, miesięcy, dni), jaki okres czasu trwało zawieszenie biegu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni) oraz jaki okres czasu pozostał do upływu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni). Rozważania organu administracji powinny obejmować w tym zakresie szczegółowe wyliczenia pozwalające je skontrolować tak sądowi, jak i stronie. Skarżący winien mieć zapewnioną możliwość odniesienia się do nich już na etapie postępowania przed organem administracji. Brak przedstawienia w uzasadnieniu takich ustaleń i wskazanie, ze w sprawie doszło do zawieszenia przedawnienia w świetle treści postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 31 grudnia 2013 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego popartych właściwymi dokumentami w aktach sprawy oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny. Jednocześnie organ w żaden sposób nie odniósł się – nawet jednozdaniowo – do twierdzeń P.K., że jego należności nie obejmują należności składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika. W ocenie Sądu uzasadnienie kontrolowanej decyzji jest niewystarczające. Stanowi to naruszenie wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, której realizacji służy art. 77 § 1 k.p.a., nakładający na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. W uzasadnieniu tym organ administracji poświęcił jedno zadanie stwierdzając, że dokonał analizy kwestii przedawnienia i uznał, że w decyzji z 21 czerwca 2021 r. prawidłowo stwierdzono, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W części IV k. 12 dokumentu "informacja o stanie zaległości" wskazano, że załącznikiem do niej jest "historia działań przerywających bieg terminu przedawnienia (dotyczy okresu od maja 2008 r. oddalający apelację płatnika oraz decyzję, od której płatnik się odwołał). W aktach administracyjnych na k. 14-36 znajduje się decyzja z 5 stycznia 2021 r., nr 21007DZPDZ20/00000002 zmieniająca decyzję z 11 czerwca 2019 r. nr 21007DZPDZ19/000518 uwzględniająca – zgodnie z uzasadnieniem decyzji – aktualizację rozliczenia z uwzględnieniem przedawnienia oraz potwierdzająca nieopłacone należności według stanu na 11 czerwca 2019 r. – w łącznej kwocie 1 111 710,68 zł – z odsetkami na dzień wydania decyzji z 11 czerwca 2019 r. oraz "szczegółowym zestawieniem należności". W aktach sprawy brak jest dokumentów pozwalających zweryfikować twierdzenia organu administracji, które pozostają niespójne z treścią kontrolowanych decyzji z 19 grudnia 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 10 października 2025 r. W aktach brak jest "prawomocnego wyroku oddalającego apelację płatnika"(k.12) – na k. 57 znajduje się natomiast wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 20 grudnia 2021 r.; zapadły w sprawie sygn. akt AUa 5645/21 zmieniający na skutek apelacji P. K. zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 25 lutego 2021 r., sygn.. akt VIII U [...] w zakresie pkt 2 oraz decyzję nr 21007DZPDZ20/00000002 i stwierdzający, że P.K. nie jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okresy 03.1999-05.2008, ubezpieczenie zdrowotne za 06.1999-05.2008, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 09.1999-05.2008. Jednocześnie z załączonych do akt ZUS dokumentów nie wynika jaki wpływ treść zapadłego wyroku miała na załączoną decyzję z 5 stycznia 2021 r., na którą organ powołuje się w swojej decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności skarżącego, nie wiadomo z jakiego powodu Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 25 lutego 2021 r. w sprawie [...] w zakresie jego pkt 2 oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego z 11 czerwca 2019r. zmienioną decyzją z 5 stycznia 2021 r. oraz w zakresie jakiej kwoty należności skarżący pozostaje dłużnikiem ZUS, zwłaszcza, że jednocześnie w decyzji z 10 października 2025 r. nr 2046/2025 r. ZUS odmawiając skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek organ powołuje się na niezałączony do akt wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 28 marca 2025 r. w sprawie sygn. akt [...] stwierdzając, że apelacja skarżącego w niniejszej sprawie została oddalona. W decyzji ZUS z 26 czerwca 2025 r. stwierdzono z kolei, że zadłużenie P.K. na dzień wydania decyzji za okres od września do listopada 2023 r. wynosi łącznie 1 777, 08 zł z odsetkami na dzień wydania decyzji. Równocześnie pismem z 11 sierpnia 2025 r. (k. 62 akt administracyjnych – z załącznikami do k. 76) ww. poinformowano, że na jego koncie ZUS na dzień 11 sierpnia 2025 r. ustalono niedopłatę z tytułu ubezpieczenia społecznego za okres 4.1999-11.2023 r. w kwocie 297 960,54 zł, ubezpieczenia zdrowotnego za okres 06.1999-11.2023 r. w kwocie 69.554,22 zł oraz z tytułu składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 09.1999-11.2023 r. w kwocie 23 255, 16 zł. Odmawiając decyzją z 10 października 2025r. umorzenia należności P.K. z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w kwocie łącznej 1 197 412, 96 zł a także za płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenie należności w wysokości 203 932, 07 zł. organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii ew. przedawnienia oraz treści wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 20 grudnia 2021 r.; sygn. akt[...]. W ocenie Sądu w świetle braku dowodów źródłowych, na które powołuje się organ decyzje organów I i II instancji nie poddają się kontroli nie tylko w zakresie prawidłowości odmowy umorzenia należności ww. ale przede wszystkim ich wysokości. Z tych względów w ocenie Sądu stwierdzić należy, że zaskarżone decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 grudnia 2025 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z 10 października 2025 r. nie mogą pozostać w obrocie prawnym, gdyż zostały wydane bez należytego wyjaśnienia i oceny wszystkich, istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W zgromadzonym w tej sprawie materiale dowodowym występują istotne luki, a decyzje dotknięte są brakiem należytego uzasadnienia. W ocenie Sądu organ administracji dopuścił się naruszenia szeregu przepisów prawa procesowego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 75 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Konsekwencją naruszenia przepisów normujących postępowanie przed organem administracji było nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, wobec czego nie jest możliwa ocena, czy organ administracji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję z 19 grudnia 2025 r. jak i decyzję ją poprzedzającą z 10 października 2025 r. orzekając na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. o kosztach postępowania. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i wyeliminowania wskazanych nieprawidłowości. Organ administracji zbierze niezbędny materiał dowodowy i powtórnie oceni spełnienie przez skarżącego przesłanek umorzenia należności. Swoje stanowisko organ administracji szczegółowo przedstawi w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. wskazując, jakimi przesłankami kierował się podejmując rozstrzygnięcie. Przed wydaniem decyzji organ administracji zobowiązany będzie zastosować art. 10 § 1 k.p.a. w sposób umożliwiający skarżącemu zapoznanie się z kompletnymi aktami sprawy oraz zajęcie stanowiska, w tym z dokumentami dotyczącymi biegu terminów poszczególnych należności. Nie jest wystarczające wykazanie tych okoliczności sporządzonymi wewnętrznymi opracowaniami czy zestawieniami. Ustalenia tego rodzaju powinny się zostać przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a potwierdzające to dokumenty winny zostać zgromadzone w aktach administracyjnych już na etapie postępowania przed organem administracji w sposób umożliwiający skarżącemu zapoznanie się z nimi oraz zajęcie stanowiska przed wydaniem decyzji. Organ administracji nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji również rozważań dotyczących szczegółowego odniesienia się do wysokości poszczególnych rodzajów zaległości składkowych P.K. a te de facto skarżący kwestionuje. Z treści załączonej do akt decyzji zmieniającej ZUS z 5 stycznia 2021 r. wynikało, że ustalenie wysokości zadłużenia ww. obejmowało kwotę łączną 1 111 710,68 zł z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (wraz z odsetkami i kosztami upomnienia) za okresy od marca 1999 do maja 2008 r. z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne (wraz z odsetkami i kosztami upomnienia) za okres od czerwca 1999 r. od maja 2008 r. oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Składek Pracowniczych (wraz z odsetkami i kosztami upomnienia) za okres od września 1999 do maja 2008 r.). Jednocześnie z załączonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 20 grudnia 2021 r. wynika, że w sprawie tej na skutek apelacji P.K. zmieniono zarówno wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 25 lutego 2021 r. w sprawie [...] w zakresie jego pkt 2 oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego z 11 czerwca 2019r. zmienioną decyzją z 5 stycznia 2021 r. i stwierdzono, że P.K. nie jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okresy od marca 1999 r. do maja 2008 r., na ubezpieczenie społeczne za okresy od czerwca 1999 r. do maja 2008 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Składek Pracowniczych za okresy od czerwca 1999 r. do maja 2008 r. Jednocześnie z załączonych do akt ZUS dokumentów nie wynika jaki wpływ treść zapadłego wyroku miała na załączoną decyzję z 5 stycznia 2021 r., na którą organ powołuje się w swojej decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności skarżącego, nie wiadomo z jakiego powodu Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 25 lutego 2021 r. w sprawie [...] w zakresie jego pkt 2 oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego z 11 czerwca 2019r. zmienioną decyzją z 5 stycznia 2021 r. oraz w zakresie jakiej kwoty należności skarżący pozostaje dłużnikiem ZUS, zwłaszcza, że jednocześnie w decyzji z 10 października 2025 r. nr 2046/2025 r. ZUS odmawiając umorzenia należności z tytułu składek organ powołuje się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 28 marca 2025 r. w sprawie sygn. akt [...] stwierdzając, że apelacja skarżącego w niniejszej sprawie została oddalona. d.cz.