I SA/Gd 1384/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 7 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1384/17 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1384/17.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 14 grudnia 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej z urzędu radcę prawnego T.S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 lutego 2018 r. oddalił skargę (prawomocnym postanowieniem z dnia 26 lutego 2018 r. referendarz sądowy przyznał wyznaczonemu pełnomocnikowi wynagrodzenie za prowadzenie sprawy w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji). Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi w dniu 12 kwietnia 2018 r. (potwierdzenie odbioru, k. 95). Wyznaczony pełnomocnik w dniu 15 maja 2018 r. (data stempla pocztowego) wniósł sporządzoną w dniu 11 maja 2018 r. opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 23 maja 2018 r. sędzia uznał, iż opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem 30-dniowego terminu. W związku z czym, na podstawie art. 177 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., zwrócono się do Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczenie nowego pełnomocnika dla skarżącej. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej z urzędu radcę prawnego B.K., o czym została ona zawiadomiona w dniu 18 czerwca 2018 r. (pismo OIRP z dnia 20 czerwca 2018 r., k. 114). Wyznaczona pełnomocnik nie stwierdziła podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Dnia 14 lipca 2018 r. sporządziła stosowną opinię, którą złożyła w sądzie w dniu 16 lipca 2018 r. (data prezentaty na piśmie) i w której zawarła wniosek o przyznanie jej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dołączyła także jej odpis dla skarżącej. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2018r., sygn. akt I SA/Gd 1384/17, starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., odmówił radcy prawnemu B.K. przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy wskazując, że pełnomocnik skarżącej w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wniosła o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, jednakże nie złożyła oświadczenia, iż koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części, co jest obligatoryjnym elementem wniosku wynikającym z § 3 rozporządzania Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714). Postanowienie to doręczono pełnomocnikowi w dniu 27 lipca 2018 r. Pismem z dnia 3 sierpnia 2018 r. pełnomocnik wniosła sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 19 lipca 2018 r., wskazując, iż referendarz sądowy błędnie uznał, że wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego zawarty w opinii prawnej jest wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Taki wniosek nie był przez pełnomocnika składany i nie powinien podlegać rozpoznaniu w trybie art. 258 § 2 p.p.s.a. Dalej pełnomocnik podniosła, że pełnomocnik z urzędu nie jest ograniczony terminem złożenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.sa.) powinno być przyznane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. na wyraźny wniosek pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sprzeciw pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie wydane przez referendarza sądowego jest prawidłowe. Zgodnie z art. 260 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 2 i 3 p.p.s.a.). Dodania wymaga, że konsekwencją wynikającą z przepisu art. 260 p.p.s.a. jest to, że orzeczenie Sądu wydane w następstwie rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego, jest prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia. Rozpatrując wniesiony sprzeciw należy zwrócić uwagę na niekonsekwencję w stanowisku pełnomocnika. W pierwszej części uzasadnienia sprzeciwu pełnomocnik wskazuje, że złożyła wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego, który nie powinien podlegać rozpatrzeniu w trybie art. 258 § 2 p.p.s.a., podczas gdy w dalszej części tego pisma wskazuje, że pełnomocnik z urzędu nie jest ograniczony terminem do złożenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy i wniosek ten powinien zostać rozpatrzony przez sąd na podstawie przepisów art. 258-261 p.p.s.a. W punkcie wyjścia – wobec wątpliwości pełnomocnik - należy zatem wyjaśnić, że pełnomocnik w niniejszej sprawie świadczyła pomoc prawną na zasadzie prawa pomocy, jako pełnomocnik z urzędu ustanowiony prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 14 grudnia 2017 r., a nie jako pełnomocnik z wyboru. Wniosek pełnomocnik, mimo że został sformułowany jako wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego, prawidłowo został zatem przez referendarza sądowego rozpatrzony na podstawie art. 258 § 2 pkt 2 p.p.s.a. jako wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. W zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy zastosował też właściwe przepisy prawa. Zasady wynagradzania profesjonalnych pełnomocników, ustanowionych w ramach prawa pomocy, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa przepis art. 250 p.p.s.a., z którego wynika, że wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków (§ 1). Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2017 r. poz. 1715 ze zm. – dalej jako "rozporządzenie"). Zgodnie z § 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami tego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została opłacona w całości lub w części (§ 3 rozporządzenia). Wniosek pełnomocnika o przyznanie "kosztów zastępstwa procesowego" zawarty w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, niewątpliwie takiego oświadczenia nie zawierał, czego w sprzeciwie nie zakwestionowano. Prawidłowo referendarz sądowy stwierdził, że sformułowanie § 3 rozporządzenia nie pozostawia wątpliwości, że oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powinno być wyraźnie sformułowanie we wniosku o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej stronie postępowania z urzędu. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. Oświadczenie powyższe jest obligatoryjnym elementem wniosku, a jego niezłożenie stanowi brak, który nie podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie jest pismem w rozumieniu art. 45-48 p.p.s.a. (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05 i postanowienia tego Sądu: z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1001/14, z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 759/14 oraz z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt I OZ 518/12 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.