I SA/Gd 1182/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 22 stycznia 2015 r. (data stempla pocztowego pocztowym), skarżący K. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z danych zawartych w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentach przedstawionych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 2 lutego 2015 r. (historii dwóch rachunków bankowych za okres od 30 października 2014 r. do 30 stycznia 2015 r., faktur za opłaty za media, odpisu decyzji ZUS z dnia 18 lipca 2014 r. o ustaleniu prawa do renty na dalszy okres) wynika, że skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 150 m2 oraz samochodu osobowego o wartości 18.000 zł, na dzień złożenia wniosku na rachunkach bankowych zgromadził środki o łącznej wartości 3.593,13 zł, jedynym źródłem jego dochodów jest renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wypłacana w kwocie 1.911,80 zł netto, na jego wyłącznym utrzymaniu pozostaje dwoje małoletnich dzieci, średnie miesięczne udokumentowane koszty skarżącego związane z eksploatacją domu, do których zaliczono opłaty za energię elektryczną, gaz, dostawę wody i odprowadzanie ścieków, wywóz śmieci, usługi multimedialne kształtują się na poziomie 1.453,30 zł. Ustalono również, że skarżący ponosi dodatkowo koszty związane z opłatami za mieszkanie K. S., położone [...] (wraz z przynależnym garażem), przekazując tytułem opłat miesięcznie kwotę 622,44 zł (od stycznia br. – 646,64 zł). Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Należy mieć jednak na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i stosowane jest wyłącznie w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Przechodząc do oceny wniesionego żądania referendarz sądowy uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania. Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie skarżący nie ma obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Jednocześnie w ocenie referendarza sądowego ustalona sytuacja materialna skarżącego nie pozwala przyjąć, że w niniejszej sprawie nie ma on możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postepowania. Należy mieć na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i stosowane jest wyłącznie w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalona sytuacja materialna skarżącego uzasadnia tezę, że skarżący jest w stanie partycypować w kosztach sądowych, które na obecnym etapie kształtują: 1/ opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2015 r. z uzasadnieniem (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192; dalej jako: rozporządzenie) oraz 2/ ewentualny wpis od skargi kasacyjnej od powołanego wyroku wynoszący 100 zł (§ 3 rozporządzenia). Za takim stanowiskiem przemawia okoliczność, że pomimo, iż kwota comiesięcznych należności obciążających skarżącego, który jest osobą niepełnosprawną i ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci (1.453,30 zł) stanowi ponad 70% kwoty deklarowanych i udokumentowanych przez niego dochodów (1.911,80 zł netto), to skarżący na dzień złożenia wniosku był w stanie zgromadzić oszczędności w kwocie wielokrotnie przewyższającej kwotę kosztów sądowych w niniejszej sprawie (3.593,13 zł). Referendarz sądowy zwraca przy tym uwagę, że skarżący ponosi dodatkowo opłaty za mieszkanie i garaż, które nie stanowią jego własności i których nie jest użytkownikiem; uwzględniając te wydatki należy podkreślić, że wówczas kwota ponoszonych przez skarżącego łącznych miesięcznych kosztów przekracza kwotę uzyskiwanych przez niego dochodów. Skoro skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił, z jakich powodów wydatki te ponosi za K. S. przeznaczając na ten cel własne oszczędności, to nie sposób przyjąć, że nie może on ponieść kosztów sądowych. Należy mieć bowiem na uwadze, że koszty sądowe to w istocie wydatki bieżące we własnym budżecie, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (w tym opłatami). W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 orzeczono jak w sentencji postanowienia.