II GZ 56/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Spółki z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 441/14 w zakresie odmowy zmiany postanowienia dotyczącego odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Spółki z o.o. w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., postanowieniem objętym zażaleniem, po rozpoznaniu wniosku I. Spółki z o.o. w G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, odmówił zmiany prawomocnego postanowienia WSA w W. z dnia 28 listopada 2014 r. odmawiającego skarżącej spółce zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 9 lipca 2014 r. odmówiono spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GZ 477/14, oddalił zażalenie skarżącej na ww. postanowienie. Pismem z dnia 7 października 2014 r. skarżąca ponownie zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i w związku z tym zarządzeniem z dnia 21 października 2014 r. została wezwana do wskazania, ze jej sytuacja majątkowa uległa zmianie w sposób uzasadniający zmianę postanowienia Sądu z dnia 9 lipca 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca pismem z dnia 6 listopada 2014 r. poinformowała, że okoliczności sprawy nie uległy zmianie. Rozpoznając wniosek Sąd I instancji przywołał treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Dalej wskazał, że cytowany przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd I instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 9 lipca 2014 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak wynika z pierwotnego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 kwietnia 2014 r. kapitał zakładowy I. Sp. z o.o. wynosi 6.000.000 zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok – 2.024.729,36 zł. Podano również, że wysokość straty za ostatni rok obrotowy to 373.575,72 zł. Z informacji uzyskanej z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 15 marca 2014 r. wynika, że skarżąca nie znajduje się w stanie likwidacji. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 października 2014 r. skarżąca powołała te same okoliczności na jego uzasadnienie. W tej sytuacji brak było podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły przesłanki umożliwiające zmianę postanowienia z dnia 9 lipca 2014 r. i Sąd I instancji na podstawie art. 165 p.p.s.a. odmówił jego zmiany. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca domagając się jego uchylenia i zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że prawidłowo Sąd I instancji potraktował kolejny wniosek skarżącej jako żądanie zmiany prawomocnego postanowienia tego Sądu z dnia 9 lipca 2014 r. odmawiającego spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazane wyżej prawomocne postanowienie należy do tzw. postanowień niekończących postępowanie w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona. Wypada podkreślić, że w kolejnym postępowaniu nie dochodzi do zmiany ciężaru dowodu w zakresie wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Wciąż obowiązek ten ciąży na wnioskodawcy, który zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. winien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie przyjął, że strona nie wykazała, iż zaistniała jakakolwiek zmiana okoliczności, która w poprzednio prowadzonym w tej sprawie postępowaniu o przyznanie prawa pomocy skutkowała odmową zwolnienia wnioskodawcy od kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca nie odwołała się do żadnych okoliczności, które nakazywałyby ponownie odnieść się do jej sytuacji materialnej w kontekście przesłanek wskazanych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Również w piśmie z dnia 6 listopada 2014 r. nie wskazuje na okoliczności, które dawałyby podstawę do uznania, że jej sytuacja materialna zmieniła się (na niekorzyść) w takim stopniu, który poprzednią ocenę jej możliwości finansowych w partycypowaniu w kosztach postępowania czyniłby nieaktualną. Wręcz przeciwnie, skarżąca w ogóle nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów na poparcie swojego stanowiska w tej materii, ograniczając się jedynie do złożenia lakonicznie sformułowanych pism. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.